Share
Hanefi mezhebi eserleri
Question
Hanefi mezhebinin kurucusunun eserleri
a. Hanefi Mezhebinin En Önemli Kitapları
Ebu Hanife’nin eserlerinin en önemlisi el-Fıkhu’l-Ekber, Müsnedül- Hadis ve el-Âlim ve ‘1-Müteallim’dir.
Hanefi mezhebinin en önemli kitapları ise “Zâhiru’r-Rivâye” kitapları diye bilinen altı kitaptır ki bunlar el-Câmiu ‘ I-Kebir, el-Câmiu es-Siyeru 7-Kebir, es-Siyeru el-Mebs ü t (el-Asl) ve ez-Ziyâdât adındaki eserlerdir. Bunlar Hanefi mezhebinde ter-cih edilen görüşleri ihtiva eder.
Bundan sonra yine (öncekiler gibi) İmam Muhammed’e ait olan ve Nevâdir diye bilinen eserler gelir.
Bu eserler de el-Cürcâniyyât, el-Hâruniyyât, el-Keysâniyyât ve er-Rakkiyyâetır. Hâkim eş-Şehld el-Mervezi’nin (H. 334) el-Kâfisi, Serahsrnin el-Mebsut’u, Kâsânrnin B edâiu ‘s-Sanâr si ve Merginânrnin (H. 593) Muhtasaru ‘ 1-Hidâye adlı eseri ile bu eserin şerhleri bu kaynaklar arasındadır. Hidâye’nin en önemli şerh-lerinden birisi de el-Kemâl b. el-Humâm’ın (H. 861) Fethu ‘1-Kadir adlı ese-ridir. Bundan sonra ise İbn Âbidin Haşiyesi diye bilinen Reddul-Muhtâr ile Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye gelir.
b. Hanefi Fıkhının Kaynakları
Serahsi, el-Mebsüt, 1. Baskı, Mısır, 1324, Matbaatu’s-Saâde Alâuddin Ebu Bekir b. Mes’üd el-Kâsâni: (H. 587), Bedâius-Sanâi fi Tertibi’ş-Şerâi’ Alâuddin Muhammed b. Ahmed es-Semerkandi (H. 575), Tuhfetu’l-Fukahâ, 1. Baskı Tahkik: Dr. Muhammed Zeki Abdulberr, Dımeşk, Dımeşk Üniversitesi Baskısı, 1958
c. Muhtasar Eserlerden Bazıları Muhammed Alâuddin Ali b. Muhammed b. Ali b. Abdurrahman -ki el-Haskefi diye tanınır- (H. 1088), ed-Durru ‘l-Muhtâr Şerhu Tenviril-Ebsâr Muhammed Emin -İbn Abidin diye meşhurdur- (H. 1252), Hâşiyetu Reddi’l-Muhtâr ale’d-Durri’l-Muhtâr, Mustafa el-Bâbi el-Halebi, 2. Baskı, 1966
Mezhebin İleri Gelenlerinin Biyografilerine Dair Eserler
Muhyiddin Abdulkâdir b. Ebi’l-Vefâ el-Kuraşis el-Mısri el-Hanefi (H. 775), el-Cevâhiru’l-Mudiyye fi Tabakâti’l-Hanefiyye Mevlâ Takıyuddin b. Abdulkâdir et-Temimi ed-Dâri el-Gazzi (H. 1005), et-Tabakâtu’s-Senyye fi Terâcimi’l-Hanefiyye, Abdulfettâh Muham-med el-Hulfıl
e. Genel Eserler
Dr. Hasan Ahmed Mer’i, İslâm Şeriatında İçtihat (İmam Muhammed b. Suıld İslâm Üniversitesi İlmi Kurulu’nun daha başka araştırmalarla 1981 yı-lında yayınladığı bir araştırmadır.)
Dr. Muhammed Fevzi Feyzullah, el-Mezâhibu 7-Fıkhiyye, Kuveyt, 1985
Muhammed Ebu Zehrâ, Ebu Hanife, Dâru’l-Fikri’l-Arabi
Muhammed Ebu Zehrâ, İslâm Mezhepleri Tarihi
Prof. Dr. Muhammed Ali es-Sais, Fıkıh Tarihi, Kahire
Prof. Dr. Muhammed Sellâm Mezkiir, İslâm Fıkhına Giriş, Kahire, 1383
Prof. Dr. İsevi Ahmed İsevi, İslâm Fıkhına Giriş, Kahire
Prof. Dr. Mustafa Çelebi, İslâm Fıkhını incelemeye Giriş, Kahire, 1376
Dr. Muhammed ez-Züheyri, Genel Olarak İslâm Şer İlimlerini Tanıtma
Dr. Muhammed Şitâ Ebu Sa`d, İslâm Şeriat, Hakkında Konferanslar, Ka-hire, 1407
Answer ( 1 )
Hanefi mezhebi, İslam dünyasında en yaygın mezheplerden birisi olup, kurucusu olan İmam Abu Hanife (699–767) ve onun talebeleri tarafından geliştirilen bir fıkıh (İslam hukuku) anlayışına dayanır. İmam Abu Hanife’nin doğrudan yazılı eserleri çok azdır; ancak onun görüşlerini ve fetvalarını sistematik olarak açıklayan eserler, mezhebin temel kaynakları arasında yer almaktadır. İşte Hanefi mezhebinin en önemli eserleri:
a. Hanefi Mezhebinin En Önemli Kitapları:
El-Fıkh al-Absat (Fıkh-ı Ekber)
İmam Abu Hanife’nin en bilinen ve temel eserlerinden biridir. Bu eser, Hanefi mezhebinin temel inanç ve fıkıh anlayışını içerir. Eserde, İmam Abu Hanife’nin dini hükümleri, inanç esasları ve diğer mezheplerle olan farkları açıklanmıştır. Hanefi mezhebinin ilkeleri bu eserde detaylı şekilde işlenmiştir.
El-Müsned
İmam Abu Hanife’nin hadisleri derlediği bir eserdir. Bu eser, Hanefi mezhebinin sünnet kaynaklarından biri olarak kabul edilir. Ancak, bu eser zamanla kaybolmuş ve günümüze ulaşamamıştır.
Al-Hidaya (İhya’ al-Sunna)
İmam Abu Hanife’nin talebesi olan İmam Maturidi’nin etkisiyle, bu eser çok önemli bir fıkıh kitabıdır. Al-Hidaya, fıkıh alanında derinlemesine bilgi veren ve İmam Abu Hanife’nin görüşlerini sistematik bir şekilde açıklayan en önemli kaynaklardan biridir. Eserde, Hanefi mezhebinin gündelik yaşamla ilgili hüküm ve kararları bulunur.
Bidayat al-Mujtahid wa Nihayat al-Muqtasid
İmam Ibn Rushd tarafından yazılmış bu eser, Hanefi mezhebinin en önemli fıkıh kitaplarından birisidir. Bidayat al-Mujtahid, mezhepler arası kıyaslamalar yaparak farklı İslami görüşleri anlatır. Mezhebinin hukuki görüşlerinin tartışıldığı bu eser, özellikle modern dönemlerde önem kazanmıştır.
Süleyman el-Cezeri’nin “El-Kavâ’id”
Bu eser, Hanefi mezhebinin fıkhi prensiplerini detaylı şekilde açıklayan bir eserdir. Fıkıh usulü ve mezhep içindeki hukuki ilkeler üzerine yazılmış bu eser, Hanefi fıkhının temel prensiplerini açıklığa kavuşturur.
Al-Mabsut
İmam Sarakhsi tarafından yazılan bu eser, Hanefi mezhebinin en geniş ve kapsamlı fıkıh kitaplarından biridir. Al-Mabsut, İslam hukukunun pek çok yönünü detaylı bir şekilde ele alır ve farklı konularda Hanefi görüşlerini sistematik bir şekilde sunar.
b. Hanefi Mezhebinin Kurucusu İmam Abu Hanife’nin Eserleri:
İmam Abu Hanife’nin kendi el yazısıyla yazdığı çok fazla eser günümüze ulaşmamıştır. Ancak, onun fikirlerinin toplandığı ve talebeleri tarafından yazıya dökülen bazı eserler vardır:
Kitab al-Athar
İmam Abu Hanife’nin hadisleri derlediği ve mezhebinin temel fıkıh görüşlerini içerdiği bir eserdir. Hanefi mezhebinin hadis kaynaklarından biri olarak kabul edilir.
Fıkh al-Akbar
İmam Abu Hanife’nin en önemli eserlerinden biridir. Bu eserde, İslam’ın temel inançları ve fıkhî konular üzerinde durulmuştur. İmam Abu Hanife’nin fıkhî görüşlerinin temel prensipleri burada özetlenmiştir.
İmam Abu Hanife’nin doğrudan yazılı eserleri çok fazla olmasa da, onun fikirleri ve görüşleri talebeleri aracılığıyla geniş bir şekilde yayılmış ve zaman içinde büyük bir literatüre dönüşmüştür. Bu eserler, Hanefi mezhebinin bugüne kadar gelen güçlü bir temele sahip olmasını sağlamıştır.