Buhârî’nin Şerhleria- Hattâbî’nin (388/998) – İlâmü’s-sünen
b- Kirmânî (786/1384) – el-Kevâkibü’d-Derârî
c- İbn Hacer (852/1448) – Fethu’l-Bârî
d- Aynî (855/1451) – Umdetü’l-Kârî
e- Kastallânî (923/1517) – İrşâdü’s-Sârî
Buhari’nin İhtisarları:
a- Zebîdî (893/1488) et-Tecrîdü’s-Sarîh
b- Ömer Ziyauddin Dağıstânî – Zübdetü’l-Buhârî
c –Ahmet Naim Efendi – Tecrid-i Sarih
Müslim (261/874) – el-Câmî’ (es-Sahîh)
Müslim’in Şerhleri:
(Bab başlıklarını şârihlerinden Nevevî koymuştur.)
a- Kâdî Iyâz(544/1149) – İkmâlü’l-Mu’lim
b- Nevevî (676/1277) – el-Minhâc (Şerhu Müslim)
c- Câbir Derbendî Dehlî (1353/1934) Fethu’l-Mülhim
Buhârî ve Müslim’den başka sadece sahih hadisleri toplayacağını prensip edinip “Sahih” başlığı altında eser kaleme alanlar ise şunlardır:
a- İbnü’l-Cârûd (306/918) – Sahîh (el-Müntekâ)
b- İbn Huzeyme (311/923) – Sahîh
c- İbnü’s-Seken (353/964) – Sahîh
d- İbn Hıbbân el-Büstî (354/965) Sahîh (et-Tekâsîm ve’l-Envâ’)
e- Hâkim en-Neysâbûrî (405/1014) – Sahîh
(el-Müstedrek)
f- Zıya el-Makdisî (643/1245) – el-Muhtâra
Tirmizî (279/892) – el-Câmî (es-Sünen)
Tirmizî’nin Şerhleri:
a-Ebû Bekr İbnü’l-Arabî (543/1148) – Ârizatü’l-Ahvezî
b-Mübârekfûrî (1353/1934) – Tuhfetü’l-Ahvezî
Hem Buhârî hem de Müslim üzerine yapılan müstahrecler:
a-İbnü’l-Ahram (344/955) – Müstahrec
b-Berkânî (425/1034) – Müstahrec
c-Ebû Nuaym el-Isfahânî (430/1039) Müstahrec
d-Hallâl (439/1047) – Müstahrec
Yalnız Müslim üzerine yapılan müstahrecler:
a-Ebû Bekr el-İsferâyînî (286/899) – Müstahrec
b-Ebû Avâne (316/928) – Müstahrec
c-Cüveynî (323/935) – Müstahrec
d-Ebû Nasr et-Tûsî (344/955) – Müstahrec
v
Yalnız Buhârî üzerine yapılan müstahrecler:
a-İsmâilî (371/981) – Müstahrec
b-Gıtrîfî (377/987) – Müstahrec
c-İbn Ebî Zühl (378/988) Müstahrec
d-İbn Merdûyeh (Merdeveyh) (416/1019) Müstahrec
Müstahrecler
Herhangi bir eserdeki hadislerin başka senedlerle toplandığı hadis kitaplarına verilen isimdir.
Müstedrekler
Hâkim en-Neysâbûrî (405/1014) – el-Müstedrek ale’s-Sahîhayn
(Buhârî ve Müslim üzerinde çalışılmış istidrâk örneğidir. İbn Kaymaz et-Türkmânî ez-Zehebî (748/1347) Telhîsü’l-Müstedrek isimli eserinde bu kitabı özetlemiş, zayıf ve mevzû hadislerine olanlarına işâret etmiştir.)
Dârekutnî (385/995) – İlzâmât (Buhari ve Müslim’in müstedrekidir)
İbnü’ş-Şarkî (325/937) Sahîh (Dârekutnî’nin eserine müstahrecidir. )
Bir musannifin şartlarına (râvîlerine) uygun olmasına rağmen, herhangi bir sebeple eserinde yer almamış olan hadislerin bir başkası tarafından toplanmasıdır.
İbn Ebî Şeybe (235/849) – Musannef
Abdürrezzâk’ın (211/827) – Musannef
Sünenler
Bütün fıkhî konulara dair merfû hadisleri ihtivâ eden eserlerdir.
Evzâî (159/775) – Sünen
İmam Mâlik (179/795) – Muvatta
Şerhleri:
a-İbn Abdi’l-Berr (463/1071) – el-İstizkâr / et-Temhîd
b-Süleyman el-Bâcî (474/1081) – el-Müntekâ
c-İbnü’l-Arabî (543/1148) el-Mesâlik / el-Kabes
d-Suyûtî (911/1505) – Tenvîru’l-Havâlik
e-Zürkânî (1112/1710) Ebhecü’l-Mesâlik (Şerhu’l-Muvatta’)
Bütün fıkhî konulara âit merfû, mevkûf ve maktû’ hadisleri içeren hadis kitaplarıdır.
Musannefler
Saîd b. Mansûr (227/842) – Sünen
Şâfiî (204/819) – Sünen
Dârimî (255/868) – Sünen
İbn Mâce (273/886) – Sünen
Şerh ve hâşiyeleri:
a-Suyûtî (911/1505) Misbâhu’z-Zücâce
b-Sindî (1136/1724) Hâşiye
Ebû Dâvûd (275/888) – Sünen
Eser üzerinde yapılan ihtisar, tehzib ve şerhler:
a-Hattâbî (388/998) Meâlimü’s-Sünen
b-Münzirî (656/1258) Muhtasar (el-Müctebâ)
c-İbn Kayyim el-Cevziyye (751/1350) et-Tehzîb
d-Şemsü’l-hak Azîmâbâdî (1329/1911) Avnu’l-Ma’bûd
e-Seheranfûrî (1346/1927) Bezlü’l-mechûd
f-Mahmûd es-Sübkî (1352/1933) el-Menhel
Tirmizî (279/892) – Sünen
Dârekutnî (385/995) – Sünen
Bu eserden hadis alırken Ebu’t-Tayyib Şemsü’l-hak Azîmâbâdî’nin Ta’lîku’l-Muğnî’si ile birlikte değerlendirilmesi faydalı olur.
Nesâî (303/915) – Sünen
(el-Müctebâ veya es-Sünenü’s-Suğrâ olarak bilinir.) Nesâî’nin ayrıca es-Sünenü’l-Kübrâ’sı da vardır. Ancak kütüb-ü Sitte içinde yer alan el-Müctebâ isimli es-Sünenü’s-Suğrâ’sıdır.
Şerh ve hâşiyesi:
a-Suyûtî’nin (911/1505) Zehru’r-rubâ’sı
b-Sindî’nin (1136/1724) Hâşiye’si
SÜNEN olmayıp ta Fıkıh Bablarına Göre Tanzim Edilen Eserler:
1-İmam Ebû Yûsuf (182/798) Kitâbü’l-Âsâr / Kitâbü’l-Harac
2-İmam Muhammed eş-Şeybânî (189/804) el-Âsâr
3-Yahya b. Âdem el-Kuraşî (203/818) Kitâbü’l-Harac
4-İmam Şâfiî (204/819) el-Ümm / es-Sünen
5-Ebû Ubeyd (224/839) Kitâbü’l-Emvâl
6-Tahâvî (321/933) Şerhu Meâni’l-Âsâr
7-Hattâbî (388/998) Ma’rifetü’s-Sünen ve’l-Âsâr
8-Beğavî (516/1122) Şerhu’s-Sünne
Beyhakî (458/1066) – es-Sünenü’l-Kübrâ (Kitâbü Süneni’l-Kebîr)
Camiler
Dinin bütün konularını ihtiva eden hadis kaynaklarıdır.
Ma’mer b.Râşid’in (152/769) – el-Câmî
Buhârî (256/870) – el-Câmî’( es-Sahîh)
BENZER KONULAR:

Answers ( 2 )
İslam dünyasında, hadislerin konularına göre yazılan birçok eser bulunmaktadır. Bu eserler, hadislerin derlenmesi, sınıflandırılması, açıklanması ve değerlendirilmesi gibi farklı amaçlarla kaleme alınmıştır. İşte hadisin konusuna göre yazılmış bazı önemli eserler:
Hadis ilmi içinde, hadislerin konularına göre derlenmiş eserler çok önemlidir. Bunlara genellikle “Mawdû’î Hadis Kitapları” denir. Amaç, belirli bir konu hakkında hadisleri topluca incelemeyi kolaylaştırmaktır. İşte detaylar:
Tanım
Konularına göre yazılmış hadis eserleri, hadisleri sadece metin sırasına değil, konu başlıklarına göre sınıflandıran eserlerdir.
Örnek konular: Namaz, oruç, zekat, hac, ahlâk, sabır, cimrilik, ticaret hukuku vb.
Bu eserler, fihrist niteliği de taşıyabilir; yani hızlıca aradığınız konuyu bulmanızı sağlar.
Önemli Özellikleri
Tertip: Konu başlıkları (bablar) altında hadisler dizilir.
Kaynakça: Hadislerin hangi sahih veya zayıf kitaptan alındığı genellikle belirtilir.
Kolay araştırma: Fıkıh veya ahlâk çalışmaları yapanların işini kolaylaştırır.
Örnek Eserler
Riyâzü’s-Sâlihîn (İmam Nevevî)
Konu: İman, ibadet, ahlâk, sosyal hayat vb.
Özellik: Hadisler konu başlıklarına göre tertiplenmiş ve açıklamalar eklenmiş.
Müslim, Buhari, Tirmizî ve Ebu Davud’daki “Bab”lar
Klasik hadis kitaplarındaki bab sistemi, konulara göre sınıflandırma işlevi görür.
El-Müstedrek (Hakim)
Konulara göre düzenleme yapılmasa da, fihristler ve konu başlıkları ile düzenlenebilir.
Mawdû’î Hadis Koleksiyonları (Özel derlemeler)
Örneğin: “Hadislerle İman”, “Hadislerle Ahlâk”, “Hadislerle Namaz ve İbadet” gibi modern eserler.
Kısaca:
Konularına göre yazılmış hadis eserleri, araştırmacı ve öğrenciler için çok pratiktir; belirli bir konuda tüm hadisleri tek bir kaynaktan bulmayı sağlar.