Haccın Sağlık Üzerindeki Etkisi

SORU: Haccın insan sağlığı üzerindeki etkisi nedir?

CEVAP: Hac dinin (ana) kurallarından ve İslâm’da emredilen farz-ardan biridir. Kur’an’daki: “Yoluna gücü yetenlerin”o evi (Kabe’yi) Ş-Ccetmeleri Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır” (Âl-i İmran/97) ye ı “e Allah Teâlâ’nın haccı insanlara farz kıldığı bildirilmiştir. diğer ayette de: “Haccı ve umreyi Allah için tamamlayın” (Babuyurularak haccın emredildiği ifade edilmiştir.

Haccm ekonomik, sosyal ve dinî faydalarından fıkıh kitapları geniş bir şekilde söz etmiştir. Haccm insan sağlığı ve bedeni güçlendirme ile ilgisi vardır. Çünkü en azından hac mü’minlerin dünyanın dört bir yanından Mekke’ye gelerek gerçekleştirdikleri bir seyahattir. Bu seyahat çok çeşitli araçlarla yapılmaktadır. Bu seyahati gerçekleştirenlerin kimisi yürüyerek, kimisi hayvanla, kimisi gemi, araba, tren veya uçak gibi araçlarla gelirler. İşte bu başlı başına bir değişim, yenilenme ve değişikliktir. Bu seyahatte bir canlılık ve hareket vardır. Böylece bedende bir aktivite ve güçlenme olur.

Hac görevleri de buna yardımcı olmaktadır. Zira hacda bir yerden diğerine geçiş, bir takım yerlere iniş ve çıkış, tavaf, sa’y, telbiye, kurban, şeytan taşlama gibi çeşitli görevler vardır. Hacılar pek çok vakit açık havada ve güneşli yerde kalmak durumundadır. Arafat, Mina ve Müzdelife’de bir kaç gün çadır hayatı yaşarlar.

Hacda “Kendi kendinin hizmetçisi ol” prensibi yaşanır.

Hacıların çoğunluğu ihtiyaçlarını kendisi hazırlar, bunun için çalışır ve bir takım hareketler yapar. Bu, insana kendi ihtiyaçlarını karşılamada kendisine güven kazandırır, insanı güçlü ve hareketli kılar.

Hacla ilgili görevlerin ilki ihramdır. İhram, hac için niyet edip alışık olduğu günlük giysilerden soyunmaktır. Giymeye alışık olduğumuz kıyafetin bedene vermekte olduğu sıkıntıdan kurtulmaktır. Bu giysilerden soyunan hacı basit ve hafif olan ihramı giyer.

İhram ridâ ve izâr denilen iki parçadan oluşur. Bir başka deyişle ihram, (büyükçe) iki havludan ibarettir. Bunlardan biri vücudun yukarı, diğeri aşağı kısmına sarılır.

İhram giysisi ile insan hafifliği ve sade yaşamayı öğrenir. Nitekim bu sade yaşayış, insanı yararlı ve koruyucu özelliği olan katı hayat şartlarına alıştırır.

İhram sırasında ayaklar da sadelikten nasibini alır. Çünkü ihramdaki insan ya etrafları açık bir ayakkabı veya çorapsız bir terlik giyer. Bu sadelik ayaklara ve parmaklara fayda sağlar.

Bazı tıp uzmanları ihram giysisinin güneş ışınları aldığını söylemektedirler. Bu bir çeşit güneş banyosudur ki insana güç ve sağlık ka-andırmasının yanında, onu kuşatan mikropları da öldürür. Böylece heden sıhhat ve afiyet içinde olur. Zira tıp bilimi ortaya koymuştur ki oüneş ışınları gerçekten mikropların gelişmesini geciktirmekte ve yok etmektedir.

Ayrıca bilimsel olarak tesbit edilmiştir ki insan bir süre güneşte kalınca vücutta yüzeyde bulunan akyuvarların sayısı artmaktadır. Öte yandan güneş altında kalmaktan dolayı lenf hücreleri oranı artmakta, parçalı çok çekirdekli akyuvarlar (poli morfo nükleer lokositler) azalmaktadır. –

Lenf hücreleri göğüs hastalıklarının âdeta bir savunma kalesidir. Göğüs hastalıklarında ve diğer rahatsızlıklarda güneşin tedavi edici rolü ortaya çıkmaktadır.

Güneşten yoksun olan kimseler romatizma ve raşitizm hastalığına yakalanma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

Halk kesiminden bazı kimseler ihramdaki hikmeti iyi anlayamamaktadır. Zira onlar sanıyorlar ki ihrama giren kimse temizlenemez ve kir içinde yaşamak mecburiyetindendir. Bu, doğru bir anlayış değildir.

Zira ihrama girecek kişiyi İslâm dini temizliğe davet etmektedir, ihrama girerken banyo yapmak, traş olmak, tırnak kesmek ve diğer temizlikleri yapmak ve güzel kokular sürünmek gerekmektedir.

ihrama giren kimse her gün banyo yapabilir. İhrama girmek vücudu kir içinde bırakmak demek değildir. Zira

Bu İslâmî Lebbeyk ilahisi nefsi aydınlatır, kalbi genişletir ve insanı Allah’ın hoşnutluk, lütuf ve ihsan kaynağına yöneltir.

Günümüzde bilimsel olarak ortaya konmuştur ki kalp temizliği güçlü bir iman ve sükûnet içinde olmak insan tedavisinde; insanın bedenini, duygularını, varlığını korumada yardımcı olmaktadır.

Hacda ihramdan sonra tavaf görevi gelmektedir.

Tava/Hacer’ul Esved’den başlayıp, gene onda bitmek üzere Kabe etrafında hacının yedi tur atmasıdır. Tavaf çabuk ve süratli yürüyerek (hervele ile) yapılır. Fıkıh âlimleri tavaf yapan kimsenin ilk üç turda süratli, diğer turlarda normal yürümesi gerektiğini bildirmişlerdir.

Hz. Peygamber’in hayatım anlatan kaynakların bildirdiğine göre Rasûlullah ashabına Hudeybiye umresinde tavaf yaparlarken şöyle demiştir:

Etrafındaki topluluğa (tavaf ederken) gücünü gösteren kişiye Allah rahmeti ile muamele eylesin.

Tavafta yapılan bu hareket bir çeşit dinî spordur. Süratli ve hafif hareketine rağmen ağırbaşlılık ifade eden bir spordur. Bu spor vücudu hareketlendirir ve kan dolaşımını iyi yönde etkiler.

Burada bir hususu hatırlatmalıyız: Tavaf sırasında Hacer’ul Es-ved’i öpmek veya ona dokunmak -halktan pek çok kimsenin sandığı gibi- ne farzdır, ne de vacibtir. Tavafa başlarken, her turun başında uzaktan da olsa (el ile) işaret etmek yeterlidir. Bu, bir çeşit tavafın başlangıç yerini belirlemeye yaramaktadır.

Hac yapan kimseye Hacer’ul Esved’i öpmek veya ona dokunmak için sıkışıklık yapması, kendisini kalabalığın içine atması veya bunu gerçekleştirmek için hoş olmayan bir yola tevessül etmesi asla yakışmaz.

Burada hep birlikte Hz. Ömer’in Hacer’ul-Esved’in önünde söylediklerini hatırlayalım: Hz. Ömer şöyle diyor: “Allah’a yemin ederim k1 senin fayda ve zararı olmayan bir taş olduğunu kesinlikle biliyorum seni peygamber’in öptüğünü görmeseydim, ben de öpmezdim.” Tavaftan sonra hacının zemzem suyundan içmesi âdet haline gelmiştir.

Uzmanların bildirdiğine göre bu su soda, kireç, asit içeren mâde-‘ bir sudur. Bu su, sindirim sistemi, böbrekler ve ciğer için yararlıdır.

Bu su hakkında çeşitli derecelerde hadisler vardır. Bize yaraşan bu ile ilgili hadislerden fazlasını söylememek ve bu su hakkında söylenen hadisleri iyi anlatmaktır.

Bu suyu kaynağından temiz bir şekilde çıkarmalı ve onu temiz bir şekilde kullanmalıyız. Zemzemi kullanacağım derken harem-i şerifin içerisini onunla ıslatmamalı ve kirletmemeliyiz.

Allah Abdullah b. Abbas’tan hoşnud olsun ki o zemzem içerken: “Allahım! Senden faydalı ilim, ve her derdime şifa isterim” diyerek dua edermiş.

Hac görevleri içerisinde Safa ile Merve arasında sa’y etmek de vardır.

Safa ve Merve -aralarında biraz mesafe olan yüksekçe birer tepedir. Hacı bu iki tepe arasında yedi defa gider gelir. Bu gidişin bir kısmında hacı koşarak yürür. Sa’y hareket ve vücudu aktifleştirmek bakımından tavafa benzer. Ruh ve his kuvvetini ortaya koymak bakımından da öyledir.

Sa’y Hz. İsmail’in annesi Hz. Hâcer’in hatırasını yenilemeye vesie olrnaktadır. Hz. Hâcer oğlu İsmail’in susuzluğu şiddetlenince Safa Merve arasında oradan oraya koşarak su anyordu. Suyu bulup oğlu îfnail’i kurtaracaktı. Hz. Allah onun duasını kabul ederek onu su aranaktan kurtarıp Zemzem kuyusunu ona buldurdu.

Bu hâtırada bir ibret vardır. Bu sa’y, insanın hayatını korumak, ha-ehlike faktörlerinden uzaklaştırmak için gayret edip çalışmakgösterir. Kur’an’da da: “Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye nayın” (Bakara/195) buyurulmaktadır.

Hacı, hac ile ilgili görevlerini yerine getirirken çok çok dualar eder. İhlaslı, sadıkane ve tâ içten gelen dua insanın ruhuna sıcak bir banyo yaptırmasına benzer. Böyle bir duadan sonra kişi benliğinde bir rahat, huzur ve doyum hisseder.

Hacının hangi duaları yapacağı meselesine girersek konu uzar gider. Ancak bu dualardan bir iki örnek vermekle yetineceğiz. Bu dualar insanın benliğine güven vermektedir. Hz. Peygamber’den ve İslâm büyüklerinden aktarılan dualardan bazıları şöyledir:

Allahım! Benim dinimi düzelt dünyamı da düzelt.

Allahım! Benim için her türlü hayn ziyadeleştir. Öldüğüm takdirde ölüm ile beni kötülüklerden kurtar. Allahım! Üzüntü ve kederden, acizlik ve tembellikten, korkaklık ve miskinlikten, borca batmaktan ve insanların baskısından sana sığınırım.

Allahım! Senden affını ve dinimde, dünyamda, malımda sağlık dilerim. Allahım! Kusurlarımı ört, korktuklarımdan emin eyle. Önümden, arkamdan, sağımdan, solumdan üstümden altımdan (gelecek tehlikelerden) beni muhafaza eyle. Bir sû-i kasd’a uğramaktan koru.

Allahım! Senden cenneti ve cennete yaklaştıran şeyleri istiyorum. Senden hakkımda verdiğin her hükmün hayırlı olmasını dilerim.

İlah yalnızca Allah’tır. O’nun ortağı yoktur. Mülk O’nundur, hamd O’nadır. Yaşatan O’dur, öldüren de O’dur. Hayır O’nun elindedir. O’nun her şeye gücü yeter.

Hacda Arafat dağında vakfe de yapılır.

Arafat vakfesinde hacıların gününü Arafat dağı eteklerinde geçirmesi âdet olmuştur. Arafat üzerinde kurulan çadırlar öylesine bir manzara oluşturur ki gözün gördüğü her yer çadırdır. Hatta gözle görülemeyecek kadar uzakta bile çadırlar vardır.

Çevresine bakan tüm genişliği ile gökyüzünü, güzel havayı, açık atmosferi uzayıp giden dağlan görür. Sanki bu gün -deyim yerinde

müslüman izcilerinin randevu günüdür. Hatta sanki hacılar h’nlerce çadırdan oluşan bir izci şehri oluşturmuşlardır. O günün ile Arafat dağını boşaltıp bu çadır ve bir günlük alet edevatı Jrkedip Arafat’tan giderler. gün içerisindeki bu toplanıp dağılma, süratli hareket, fazla ak ite yardımlaşarak toplanmanın şahane bir görünümüdür.

Arafat vakfesini izleyen günde hacılar kurban kesmeye giderler. Ru kurban kesme eylemi Hz. İbrahim’in oğlu İsmail’i kurban etme olanda Aiiah tarafından gönderilen kurbanlık koçun hatırasını hatırlatıyor Zaten bu olayı tarih ebedileştirmiştir. Aynca bu kurban kesme işi Allah’ın emri uğrundafedâkârlığın bir sembolüdür.

Gene bu günde -Kurban bayramının ilk gününde- şeytan taşlama işlemi başlar. Taşlamada (ilk gün bir yere 2. ve bayram günlerinde) üç ayn yere (yedişer tane olmak üzere) taş atılır. Maddi bir eylem olan bu taşlamada, psikolojik olarak var olan kararlılığa el hareketleri de katılarak şeytanın vesvesesine karşı koyma ve batıl ile savaş vardır.

Sanki taşlama yapan her hacı bu uygulama ile şöyle demektedir: Hac görevini yaparak iç dünyamı temizledim. İşte şimdi ben bu taşları ciddi bir kararlılıkla ve canlılıkla atıyorum. Bu taşlar, hakkı desteklemek, batıla karşı savaşmak uğrunda sarfedeceğim gayretin kalpten gelen ifadesine elimle destek vermemin göstergesidir.

insan hacda pek çok marifet, dostluk ve yücelik kazanır. Hacılar arasında güzel ilişkiler ve değerli kardeşlikler oluşur. Bunlar o derecededir ki hacıların aile bireyleri bile bu ilişki ve kardeşlikten mutlu olur, huzur duyarlar.

Zira bu ilişki ve kardeşlik yüce yaratıcıya tevbe ve ibadetle koşar-n meydana gelmiş, vahyin indiği yerin ortamında gelişmiş büyümüş Medine’de Hz. Peygamber’in huzuruna vardıklarında güçlenmiş,

esnasında kendisinin bir hiç olduğunu, din kardeşlerinin i) olduğunu düşünür. Her şeyden önce medenî bir varlık

ise olarak tek başına varlığını sürdüremeyeceğini bilir. Dostsuz ve arka-daşsız olma halinde hayatın yükünün ne kadar ağır olduğunu anlar.

Güzel dostluklar, sadıkane kaynaşmalar olursa hayatın yükünü taşımak ne kolaydır? İhlaslı iyi dostlar insana güven ve huzur verirler. Bu ise yaşadığımız hayatta düzgün ve sağlıklı bir yaşantının yardım-asıdır.

Hac, tüm bunların üstünde mukaddes belde harem-i şerifte oradan oraya taşınan bir ziyafet gibidir. Hacı evinden kutsal yerlere yolculuğa çıkar harem-i şerife varınca tavafını ve sa’yını yapar. Arafat’a çıkıp, Mina ve Müzdelife’ye gider. Bu görevlerden sonra tekrar Kabe’ye döner. Mekke’den sonra Medine’ye gidip Hz. Peygamberin mescidini ziyaret eder. Medine’de fıkıh âlimlerinin ziyaret edilmesini müstehab saydığı yerleri ziyaret eder.

Buralar Bakî mezarlığı, Uhud şehitleri, Küba mescidi, diğer hatıra ve ibret dolu ziyaret yerleridir.

İnsan tüm bu yolculuk ve ziyaretlerde ilâhi ziyafetin ve rabbani ikramın tadını hisseder.

Hz. Peygamber bunu şöyle ifade buyurur:

Hac ve umre için gelenler Allah’ı ziyarete gelmiş bir heyettir. Dua ederlerse duaları kabul olunur. Bağışlanmalarını dilerlerse bağışlanırlar.

Güvenlik yeri olan Allah’ın hareminde düşmanlık, taşkınlık gibi şeyler caiz değildir. Oradaki insanlar güvenlik içinde olduğu gibi hayvanlar da güvenlik içinde olurlar.

Cenab-ı Hak Kur’an’da şu ayetlerle bunu bildiriyor:

Biz beyt’i (Kabe’yi) insanlara (sevap için) toplantı ve güven yeri kıldık. (Bakara/125)

Hac bilinen aylardadır. Kim o aylarda hacca niyet eder (ihrama gi-rer)se, hac esnasında kadına yaklaşmak (cinsel ilişkide bulunmak), günah sayılan davranışlara yönelmek ve kavga etmek yok-

tur. Hayır işlerden neyi yaparsanız, Allah onu bilir. (Ey mü’min-ler!) Ahiret için azık edinin. Bilin ki azığın en hayırlısı takvadır. Ey akıl sahipleri! Yalnız benden korkun. (Bakara/197)

İslâm dininin insanı hep iyiye yöneltici emir ve yasakları şunu bildiriyor ki insan hac gibi bir görevi yapmaya karar verince ihtiyatlı olmalı; sağlıklı olup olmadığına, gücünün yerinde olup olmadığına bakmalıdır- Zira bu Özellikler yoksa kendisine hac farz olmaz.

Hacca gidecek kimse bir takım hastalıklara karşı aşısını olmalı, kullandığı ilaçlan varsa onları yanına almalıdır. Hz. Peygamberin de ifade buyurduğu gibi derdi yaratan Allah, devasını da yaratmıştır.

Hacı her durumda temiz olmalıdır. Dinimiz hem duygu, hem beden temizliğine önem veren bir dindir.

Hacı her işinde normal olmalı, aşırılığa kaçmamalıdır. Yollan ve bulunduğu yerleri kirletmekten kaçınıp oraları pislikten ve mikropların yayılmasından korumalıdır.

Böylece güzel bir hac yapmış olacak, netice itibariyle bol sevaba nail olacaktır.

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

• Hac ile umre arasındaki fark
• Hac ile ilgili kısa hadisler
• Şafii mezhebine göre Hac ile Umre arasındaki fark nedir
• Hac ile ilgili kavramlar ve açıklamaları kısaca
• Hac İle İlgili Mekanlar
• Tümünü görüntüle.
• Dini soru sor Cevap Al
• Dini soru sorabileceğim site arıyorum ?
• Dini soru sor Cevap Al Sitesi Hakkında Bilgi
• Dini soru sor kimin?
• Dini soru sor imamlar cevaplıyor
• Tümünü görüntüle.