Paylaş
Dinimizde Kadın, kocasının soyadını almak zorunda mı
Question
Babamla aşağıdaki tartışmayı yaptım. Kadın, kocasının soyadını almak zorunda mı, değil mi?
Babam mecbur olduğunu söylüyor, ben öyle öğrendim ama izin verilmiyor. Burada kim haklı var?
CEVAP:
İslam’a Göre Kadının Soyadı
Kur’an ve Sünnet’e göre kadın, kendi babasının soyadıyla anılmaya devam eder. Kocasının soyadını almak zorunda değildir.
🔹 Kur’an-ı Kerim:
“Evlatlıklarınızı babalarına nispet ederek çağırın. Bu, Allah katında daha doğrudur.”
(Ahzâb Suresi, 33/5)
Bu ayet, insanların gerçek soy bağlarına göre anılmaları gerektiğini belirtir. Bu, kimliğin korunması ve nesep karışıklığını önleme açısından önemlidir.
🔹 Hadis:
Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“Her kim, kendisini babasından başkasına nispet ederse, Allah’ın, meleklerin ve bütün insanların lâneti onun üzerinedir.”
(Buhârî, Megâzî 38; Müslim, Îmân 107)
Bu hadis de aynı şekilde, kişiyi babasına nispet etmenin önemini vurgular. Yani kadın evlenince soyunu değiştirmez, babası kimse onun adıyla anılır.
Diyanet’in Görüşü
Diyanet İşleri Başkanlığı da bu konuda açık bir şekilde diyor ki:
“Kadının evlenince kocasının soyadını alması dinen zorunlu değildir. Hatta bir kimsenin, nesebi belli olduğu hâlde kendisini başka bir kişiye nispet etmesi dinen caiz değildir.”
(Kaynak: Diyanet Fetvalar Kitabı / Dini Sorular ve Cevaplar)
Türkiye Hukukunda Durum (Bilgi Amaçlı)
2000’li yıllardan sonra yapılan düzenlemelere göre:
Kadın evlenince kocasının soyadını zorunlu olarak almak zorunda değildir.
İsterse kendi soyadını da kullanabilir.
Hatta sadece kendi kızlık soyadını kullanmak için mahkemeye başvurarak hak elde edebilir.
Sonuç: Kim Haklı?
Dinî açıdan sen haklısın. Kadın, babasının soyadıyla anılmalıdır. Kocasının soyadını almak ne vacip ne farz ne de sünnettir.
Baban “öyle öğrendik” diyor olabilir, bu geçmişteki toplumsal alışkanlıklardan kaynaklanıyor. Ama İslamî delillere göre böyle bir mecburiyet yoktur.
Answers ( 4 )
İslam’da aslolan kişinin nesebinin yani soyunun belirli olmasıdır. Soyadı meselesinin tarihi henüz yenidir ve Islâm tarihi boyunca uygulânmamıştır. “Soyadı” kişinin hangi soya ait olduğunu, kimlerden geldiğini ve bir anlamda kimin çocuğu olduğunu gösteren bir işarettir. Buna göre, kadın kendi soyadıyla devam edebileceği gibi, eşinin soyadını da alabilir.
İslam dininde, kadınların kocalarının soyadını almaları veya almamaları hakkında özel bir hüküm yoktur. Soyadı uygulaması daha çok modern toplumlarda kullanılan bir uygulamadır. Ancak İslam’da evlilikte kadının kendi soyadını kullanması da özellikle geleneksel toplumlarda yaygın değildir. Genellikle kadın, evlendiği kişinin soyadını kullanmayı tercih eder.
İslam dininde kadının ailesi ve soyu çok önemlidir ve kadının kendi soyunu tanıması ve ona saygı duyması teşvik edilir. Bu nedenle, bazı Müslüman ülkelerde evliliklerde kadın kendi soyadını kullanmayı tercih edebilir veya kocasının soyadı ile birlikte kendi soyadını da kullanabilir. Ancak, İslam toplumlarında bu uygulama pek yaygın değildir ve kadınlar genellikle kocalarının soyadını kullanırlar.
Hayır, İslam’da bir kadının evlendikten sonra eşinin soyadını alması zorunlu değildir. Aslında İslami gelenekte, kadının kendi soyadıyla (babasının soyadıyla) anılması esas kabul edilir. Çünkü kişi, nesebiyle (soyuyla) tanınır ve bu nesep değiştirilmez. Kur’an’da da “Onları babalarına nisbet ederek çağırın. Bu, Allah katında daha doğrudur…” (Ahzâb Suresi, 5. Ayet) bu anlayışı destekleyen bir ayettir.
Soyadı almak modern hukuk sistemlerine ait bir uygulamadır. Türkiye’de Medeni Kanun’a göre kadın, evlenince kocasının soyadını almakla yükümlüdür ama aynı zamanda kendi soyadını da kullanmak istediğinde mahkemeye başvurabilir. 2023’te Anayasa Mahkemesi bu konuda bir değişiklik yaptı ve artık kadınların evlendikten sonra da sadece kendi soyadlarını kullanabilmelerinin önü açıldı.
Kısacası, dinen böyle bir zorunluluk yok. Bu tamamen hukuki ve kültürel bir uygulamadır. Dilersen bu konuda hem dini hem hukuki boyutlarıyla daha ayrıntılı bilgi verebilirim.
Dinin açısından ve hukuki açıdan bu konuya ayrı ayrı bakmak gerekiyor:
1. Din açısından
İslam’da kadının kocasının soyadını almak zorunda olduğuna dair bir hüküm yoktur.
Kadın, evlilikte eşine saygı göstermek ve aile birliğini korumak gibi sorumluluklara sahiptir, ama soyadını değiştirmek dini bir zorunluluk değildir.
Kısacası, dini açıdan kadın kendi soyadını kullanmaya devam edebilir.
2. Hukuk açısından (Türkiye örneği)
Türk Medeni Kanunu’na göre kadın, evlenince isterse kocasının soyadını alabilir, isterse kendi soyadını koruyabilir.
Zorunlu değildir; tamamen kadının tercihine bağlıdır.
3. Pratikte aile ve toplum etkisi
Toplumda bazen gelenek gereği kadın soyadını değiştirir, ama bu yasal veya dini bir zorunluluk değildir.
Karar tamamen kadına bırakılmıştır ve eşinin ve ailesinin dayatması hukuken veya dini açıdan geçerli değildir.
Yani babanla tartışmanda kadının kocasının soyadını almak zorunda olmadığı bilgisi doğru.