Paylaş
Cuma namazı kadınlara farz mıdır?
Question
Cuma namazı bayanlara farz mıdır ayeti
İslâm âlimleri; Kur’ân, amelî ve kavlî sünnet, sahâbe uygulaması, icmâ ve aklî delillere istinaden cuma namazının, gerekli
şartları taşıyan erkeklere farz olduğu, kadınlara ise farz olmadığı hususunda ittifak etmişlerdir. Asr-ı saâdetten günümüze değin uygulama da bu şekilde süregelmiştir. Bununla birlikte, kadınların cuma namazına katılmalarının önünde dinî bir engel bulunmamaktadır. Bu bağlamda fakihler, bir kadının cuma namazını kıldığı takdirde geçerli olacağı ve o günün öğle namazını kılma yükümlülüğünden muaf olacağı noktasında görüş birliği içerisindedirler. Ayrıca şartların elverişli olması ve istemeleri halinde kadınların hutbelerden ve vaazlardan istifade etmeleri için cuma namazlarına gitmeleri tavsiye edilebilir. Günümüzde bazı çevreler, “cuma namazının erkeklere farz olduğu gibi kadınlara da farz olduğunu” iddia etmişlerdir.
Söz konusu görüş sahipleri, bu iddialarını şu üç gerekçeye dayandırmışlardır:
1. Cuma namazının farz olduğunu bildiren, “Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında Allah’ı anmaya
koşun…” ayetindeki “Ey iman edenler” ifadesinin umumî olmasıdır.
Yani bu ifade hem mümin erkeklere hem de mümin kadınlara hitap ettiği için cuma namazı erkeklere farz olduğu
gibi kadınlara da farzdır.
Hâlbuki bir konuyla ilgili farklı naklî ve aklî deliller bir bütünlük içerisinde değerlendirilmeden hükme varmaya çalışmak
hüküm elde etme yöntemleri açısından doğru değildir.
Böyle bir yöntem, yanlış neticeler ortaya çıkarır. Söz konusu görüş sahiplerinin, konuyla ilgili amelî ve kavlî sünneti, sahâbe uygulamasını, ulemanın icmâını, Asr-ı saâdetten günümüze kadar ümmetin uygulamasını göz ardı ederek sadece “Ey iman edenler” lafzının umum hitabından böyle bir hükme vardıkları görülmektedir. Oysaki söz konusu ayet, aşağıda ifade edilecek farklı deliller ile tahsis edilmiş, yani kapsamı daraltılarak sadece
erkeklerle sınırlandırılmıştır.
Amelî sünnet bağlamında; Hz. Peygamber (s.a.s.) döneminde sınırlı sayıda örnek dışında kadınların cuma namazına
katılmadıkları bilinmektedir. Eğer cuma namazı kadınlara da farz olsaydı mazereti olanların dışında bütün kadın sahâbîlerin cuma namazına gitmesi gerekir, amelî sünnet bu şekilde sabit olur ve bu manada birçok nakil yapılırdı. Hâlbuki amelî sünnet, bunun aksi yönde gerçekleştiği gibi sahâbe döneminde de uygulama bu şekilde devam etmiş ve günümüze kadar bu minvalde süregelmiştir.
Kavlî sünnet bağlamında; kadınlara cuma namazının farz olmadığı noktasında birçok rivâyet bulunmaktadır.79 Bunların
birinde Hz. Peygamber (s.a.s.) şöyle buyurmuştur: “Dört kimse; köle, kadın, çocuk ve hasta hariç cemaatle cuma namazı kılmak, her Müslümana farzdır.”
Bu sebeple Asr-ı saâdetten günümüze kadar bütün fakihler, cuma namazının sadece erkeklere farz olduğu kadınlara ise
farz olmadığı konusunda ittifak etmişlerdir.
2. İddia sahiplerinin kendilerince ikinci dayanakları şudur:
Kadınlara cuma namazının farz olmadığını bildiren rivâyetler zayıf olduğundan, söz konusu ayetteki “Ey iman edenler” ifadesinin bu rivâyetler ile tahsis edilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla “Ey iman edenler” ifadesinin umumundan kadınların çıkartılıp sadece erkeklere tahsis edilmesi doğru değildir.
Biraz önce açıklandığı üzere bu hususta asıl delil, Hz. Peygamber dönemindeki fiili sünnet üzerine oluşan icmadır. Kadınlara Cuma namazının farz olmadığı, fakat diledikleri takdirde Cuma namazına katılabilecekleri bu fiili sünnet ve ümmetin icmaı ile sabit olmuştur. Kaldı ki bu husustaki hadisle ilgili de İslâm âlimleri icmaı destekler mahiyette şu açıklamayı yapmışlardır:
Ebû Dâvûd’un rivâyet ettiği bu hadisle ilgili; Hâkim, Beyhakî, Nevevî, Zeylaî gibi birçok muhaddis, hadisin sahih olduğunu, hatta Buhârî ve Müslim’in şartlarına uygun olduğunu belirtmişlerdir.
Ayrıca Hâkim, hadisi Ebû Mûsâ el-Eş‘arî yoluyla “merfû” olarak rivâyet etmiştir.83 İbnü’l-Mülakkin, hadisin senedinde
bulunan Târık b. Şihâb’ın, Resûlullah’ı (s.a.s.) gördüğü hususunda ittifak olmakla birlikte kendisinden hadis işitip işitmediği konusunda ihtilaf bulunduğunu ifade etmiştir. Ayrıca o, Resûlullah’tan (s.a.s.) hadis işitmediği varsayılsa bile hadisin “sahâbe mürseli” olduğunu, sahâbe mürselinin de icmâ ile hüccet kabul edildiğini belirtmiştir.84 Dolayısıyla söz konusu hadisin ilgili ayetteki umumi ifadeyi tahsis ettiği, yani kapsamını daralttığı noktasında bir ihtilafın söz konusu olmadığı anlaşılmış olur.
Ayrıca İmam Buhârî’nin, bu konudaki yerleşik hükmü yansıtan “Cuma Namazına Gitmesi Gerekmeyen Kadınlara, Çocuklara ve Diğerlerine Guslün (Cuma günü müstehap olan guslün) Lazım Olup Olmadığı”86 şeklindeki bab başlığı da cuma namazının kadınlara farz olmadığını göstermektedir.
Ayrıca cuma namazının kadınlara farz olmadığını bildiren hadislerin zayıf olduğu kabul edilse bile amelî sünnet ve sahâbe uygulaması, ilgili âyetteki “Ey iman edenler” ifadesinin genelliğini daraltan en kuvvetli delildir. Başka bir ifadeyle, Hz. Peygamber (s.a.s.) ve sahâbe dönemindeki uygulamanın günümüze kadar bu şekilde devam etmesi ve fakihlerin bunun aksine bir beyanının olmaması, kadınlara cuma namazının farz olmadığı noktasında delil olarak yeterlidir.
3. İddia sahiplerinin üçüncü dayanağı ise şudur: Cuma namazının kadınlara farz olmaması, onların ibâdet etme özgürlüğünü kısıtlayan ve onlar hakkında mahrûmiyet oluşturan bir anlayıştır.
Cuma namazının kadınlara farz olmaması, onların bu namazı kılamayacakları anlamına gelmez. Farz olmamakla beraber
isteyen kadınlar bu namazı kılabilirler. Dolayısıyla onların ibâdet özgürlüğünün kısıtlanması veya Cuma namazının faziletinden mahrum bırakılması gibi bir durum söz konusu değildir.
Sonuç olarak; yukarıdaki delillere istinaden cuma namazının kadınlara farz olmadığı açıktır. Bu, bir mahrumiyet değil,
muafiyettir. Diledikleri takdirde, camiye gidip cemaatle cuma namazı kılmalarının önünde dinî bir engel bulunmamaktadır.
Hatta imkânlar ölçüsünde kadınların hutbelerden ve vaazlardan istifade etmeleri adına cuma namazlarına gitmeleri tavsiye edilir. Zira Hz. Peygamber (s.a.s.) ve Hulefâ-i Râşidîn döneminde bazı kadın sahâbîler cuma ve bayram namazlarına katılmışlardır.
Ancak bu, hiçbir mezhep tarafından farz veya vacip olarak görülmemiş, teşvik amaçlı değerlendirilmiştir. Kadınlar,
şartların elverişli olması ve istemeleri halinde cuma ve bayram namazlarını kılabilirler. Cuma namazını kıldıkları takdirde o günkü öğle namazının sorumluluğu da üzerlerinden düşer.
GÜNDEMDEKİ DINÎ SORULAR DİYANET
BENZER KONULAR:
Answers ( 4 )
Cuma namazı akıllı, erişmiş, sağlıklı, hür ve seferi olmayanlara farzdır. Gerekli ortam sağlandıktan kadınların cuma namazı kılmaları durumunda tekrardan öğle namazlarını kılmalarına gerek yoktur.
Cuma namazı kadınlara farz mı?
Selamünaleyküm bayanlar cuma ya neden gitmiyor bayanlara Cuma farz değil mi ?
Ayet ey iman edenler diye başlıyor. Yani cuma namazı kadın ve erkeğe farzdır normal şartlarda. Ama şu dönemde cuma namazındaki erkeklerin oluşturmuş olduğu kalabalık göz önüne alınır ise ve daha farklı sebepler de düşünülecek olur ise fitneye yol açacağından dolayı kadınların cuma namazına gitmemelerine cevaz verilmiştir.
Cuma namazı, İslam’da erkeklere farz olan bir ibadettir. Kadınlar içinse cuma namazı farz değildir. Kadınlar, cuma namazını camide kılmak zorunda değillerdir, ancak isteyen kadınlar camiye gidip cuma namazını kılabilirler. Kadınlar için bu namaz yerine, günlük beş vakit namazlarını kılmak yeterlidir.
Cuma namazı erkeklere farz olduğu için, erkeklerin cuma namazını cemaatle camide kılmaları gerekmektedir. Kadınlar ise evde de öğle namazını kılabilirler. Yani kadınlar için cuma namazı bir seçenek değil, öğle namazı yerine geçen bir ibadettir.
Fakat, bazı İslam alimleri ve mezhepler, kadınların camiye gitmek isteyenler için cuma namazına katılmalarını teşvik etmiştir. Bu durum, özellikle dinin sosyal boyutuna ve kadınların ibadet hayatına katılımına dair çeşitli görüşlere dayanır.