Ağır Bir Söz

SORU: “Doğrusu biz sana, taşıması ağır bir söz vahyedeceğiz” ayetinin anlamı nedir?

CEVAP: Müzzemmil sûresinin başlarında geçen bu âyetin içindeki “ağır bir söz” ile, kastedilen yüce Kur’an’dır.

Hasan ve Katede’ye göre kastedilen, Kur’an ile ameldir.

Bir başka görüşe göre ise Kur’an’ın nüzulü esnasında onun azametinin sebep olduğu ağırlık kastedilmiştir.

Abdullah b. Amr’dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Hz. Peygamber’e (s.a) “Ya Rasûlullah vahyi hisseder misin?” diye sordum. Rasûlullah bu soruya şöyle cevap verdi: “Önce bir çıngırak sesi duyarım. Sonra bir müddet sessizlik olur. Ne zaman bana bir vahiy gelse sanki canım çıkacakmış zannederim.”

Hz. Aişe’den rivayet edildiğine göre, El-Haris ibn Hişam Rasûlul-lah’a (s.a) sorar: “Sana vahiy nasıl gelir?” Rasûlullah şöyle der: “Bana vahiy zaman zaman bir çıngırak sesi şeklinde gelir. Benim için en ağır olanı da budur. Benden o hal zail olur olmaz (meleğin) bana söylediğini iyice bellemiş olurum. Zaman zaman da melek bana bir insan şeklinde görünür. Benimle konuşur. Ben de söylediğini iyice bellerim.”

Hz. Aişe (r.a) der ki:

Rasûlullah’ı (s.a) soğuğu pek şiddetli bir günde kendisine vahiy nazil olurken gördüm. (İşte öyle bir soğuk günde bile) kendisine vahiy geldiği zaman yanaklarından şapır şapır ter akardı.

Hz. Aişe der ki: Hz. Peygamber’e (s.a) binek üzerinde iken vahiy gelirse hayvanın boynuna vurarak çöktürürdü. Hz. Peygamber vahyin ağırlığından kurtulup rahatlayıncaya kadar hayvan hareket etmezdi.

İbn Cerir et-Taberi ise şu görüşü tercih etmiştir:

Abdurrahman ibn Zeyd’in de dediği gibi bu söz iki yönden de ağırdı: Dünyada ağır olduğu gibi kıyamet günü de tartılarda ağırdır.

Rey şehrinin hatibi ve büyük âlimi Fahrüddin er-Razi, Tefsir-i Kebir isimli eserinde bu âyetin tefsiri hakkında on görüş zikretmiştir:

1) Kendisinin de tercih ettiği yoruma göre sözün ağır olmasından kastedilen, onun önemli ve kıymetli olmasıdır. Değerli ve önemli olan herşey ağırdır. Bu, Atâ’nın da rivayet ettiği üzere İbn Abbas’ın görüşüdür: Yani büyük bir söz demektir.

Sûrenin akışı içinde Allah Teâlâ Hz. Peygamber’e gece namazını emrettiğinde sanki şöyle demektedir: Ben sana gece namazını emretmekteyim. Çünkü biz sana çok büyük bir söz vahyedeceğiz. Bu büyük söze kendini hazırlaman için çok çalışman gerekir. Bu hazırlık ancak gece namazı ile yapılabilir. Çünkü karanlık bir gecede insan Allah’a ibadetle meşgul olduğu, O’nun zikrine yöneldiği ve O’na yakardığı zaman ve ortada hissi meşguliyetler ve cismani engellerden de herhangi bir şey yoksa böyle bir durumda insan Allah’ın nurunun kendisinde te-ceellisine müsait hale gelir ve beşer takati nisbetinde kendisini Allah’a ibadete tam olarak verebilir, böylece kulluk yolunda büyük bir inkişafa nail olur. Gece namazının insan psikolojisi üzerinde bu derece etkisi olduğu için âyete bu anlamın verilmesi uygundur.

Muhakkak ki şöyle demiştir: Sana büyük bir söz vahyedeceği-miz için gece namazını emrettim. O halde nefsini bunu kabule müsait hale getir.

Bu mananın tamamı şu hadiste mevcuttur:

Hayatınızın günleri içinde rabbinizin rahmet ve mağfiret esintileri olur. Bu esintileri yakalamaya gayret ediniz.

2) Ağır bir söz ile Kur’an’ın ve onun içindeki emirlerin ve yasakların kastedildiğini söylemişlerdir. Bu emir ve yasaklar genelde bütün mükelleflere, özelde ise Rasûlullah’a (s.a) çok meşakkatlidir; çünkü o, bu sorumlulukları hem kendisi yerine getirecek, hem de ümmetine tebliğ edecektir. Hasılı bu sözün ağırlığı onunla amelin ağırlığından dolayıdır. Yapılışında bir külfet ve meşakkat bulunmadıkça teklifin bir anlamı kalmaz.

3) Bununla, Kur’an’ın kıyamet günü mizanda ağır olacağı kasde-dilmiştir. Bu da onun yararlarının çokluğuna ve onunla ameldeki sevabın fazlalığına işarettir.

4) Vahy kendisine inerken Rasûlullah ağırlaşırdı. Kastedilen budur. Rivayete göre Hz. Peygamber’e (s.a) devesinin üzerindeyken de vahiy inerdi ve Hz. Peygamber devesinin üzerinde o kadar ağırlaşırdı ki hayvancağız boynunu yere koyar ve hiç hareket edemezdi.

İbn Abbas’tan şöyle rivayet edilir: Hz. Peygamber’e vahiy indiği zaman, üzerine bir ağırlık çöker ve yüzü kireç gibi solardı.

Hz. Aişe’den (r.a) şöyle rivayet edilir: Rasûlullah’ı (s.a) soğuğu pek şiddetli bir günde kendisine vahiy nazil olurken gördüm. (İşte böyle soğuk bir günde dahi) kendisine vahiy geldiği zaman yanaklarından şapır şapır ter dökülürdü.

5) el-Ferra dedi ki: Basit ve hafif bir söz değil, ağır bir söz vahye-deceğiz. Çünkü o söz yüce rabbimizin kelamıdır.
sin. Bir sözü beğendiğin zaman “bu sözün bir ağırlığı vardır” dersin ve açık bir söz olduğunu bilirsin.

7) Ebû AH el-Fârisi dedi ki: Sırlarını açığa çıkarttığı, dinlerini ve sözlerini iptal etiği için münafıklara ağır gelen bir sözdür.

8) Sözün ağırlığından kastedilen, yerinde kalması ve zail olmamasıdır. Kur’an’ın ağırlığı, onun dünya durdukça baki kalmasından kinayedir. Nitekim “Bu Kur’an’ı biz indirdik elbette koruyucusu da biziz” buyrulur.

9) Yani bu Kur’an o kadar ağırdır ki yalnız akıl onun yararlarını ve manalarını tam olarak kavramaya kafi gelmez. Kelamcüar onun kavranabilir hakikatlerinin deryasına dalmışlar, fıkıhçılar onun hükümlerini araştırmaya yönelmişler, keza dilciler, nahivciler ve anlam-bilimciler de kendileriyle ilgili konularını araştırmışla dır. Sonraki gelenler, öncekilerin keşfedemedikleri şeyleri ondan hala bulup çıkarmaya devam ediyorlar. Bu sebeple biz biliyoruz ki bir kişinin müstakil olarak onu taşımaya gücü yetmez. Böylece insanların taşımaktan aciz kaldığı ağır bir yük gibi olmuş olur.

10) Muhkem ve müteşabihi, nasih ve mensuhu ihtiva ettiği için Kur’an ağır bir sözdür. Bu kısımlar arasındaki farkı ancak bütün akli, nakli ve felsefi ilimleri ihata eden uzman ilim adamları kavrayabilirler. Hal böyle olunca halkın çoğunluğunun bunları ihata etmesi şüphesiz çok zor ve ağır bir iştir.

• Seneca’nın (Seneka) “Kitapsız yaşamak; kör, sAğır ve dilsiz yaşamaktır.” sözünü açıklayınız.
• Ağır Vesvese
• Rüyada ölmüş birinin seni çAğırması diyanet
• Namaz kılarken üzerimde bir Ağırlık oluşuyor
• Nazar Ağırlık yapar mı