Share
Karaviyyin Camii Ve Üniversitesi
Question
Karaviyyin Camii Ve Üniversitesi
SORU: Karaviyyin Üniversitesi ve Camii hakkında kısaca bilgi ve-rirmisiniz?
CEVAP: Bu ilim yuvası Mağrib ülkesinde Fas şehrinde olmasına rağmen, Karaviyyin Üniversitesi adı ile isimlendirilmiştir. Bunun sebebi miladı 859 (hicri 245) yılında bu ilim kurumunun yapıldığı bölgede Kayravan şehrinden gelen göçmenlerin oturması idi. İnsanlar aslı Kayravaniyyûn olan bu ismi hafifleterek Karaviyyin şeklinde söylemişlerdir.
Kayravan meşhur bir şehirdi. Mağrip ülkelerinin fethed ili sinin ilk yıllarında müslümanlann eline geçen bir yerdir. Daha sonra harap olmuş, bunun üzerine şehrin pek çok fıkıh ve ilim adamı Mağrib’in en büyük şehirlerinden sayılan Fas’a göçmüşlerdir.
Eski zamanlarda Fas ve Kurtuba’mn âlimleri bu şehirlerden Fas’a göçtükten sonra burada toplanmışlar edebiyatları ve ilimleri ile Karaviyyin Üniversitesini mamur hale getirmişlerdir.
Karaviyyin Üniversitesi dini ve Arabi ilimlerdeki genişliği yönüyle en eski İslâm Üniversitelerinden sayılır. O derecede ki on bir asır boyunca İslâmi ilimlerin ve dillerin okutulduğu bir yer olmuştur.
Bu ilim yuvasının aslı bir camidir. Bu caminin yapılması önce Allah’ın, sonra faziletli, hayır ve iyilik sever Ümm’ül Benin Fatma Kayravaniyye’nin sayesinde gerçekleşmiştir. Bu hanım, Muhammed b. Abdullah Kayravani’nin kızıdır. Bu hayırsever hanım caminin yapımı için gereken meblağı bağışlamıştır.
Murabıtlar döneminde Fas şehrinin nüfusu artınca Fas şehri ve dolayısıyla Kayravan camii cemaata dar gelmeye başladı. Halk camiyi çevreleyen çarşı ve caddelerde namaz kılıyordu. Fıkıh âlimleri ve ileri gelenler toplanarak camiin genişletilmesine karar verdiler. Böylece genişleyen camiye gelip gidenler, ibadet ve ilim yönüyle faydalananlar çoğaldı.
İlim yuvası olan bu camide Arab ve İslâm ilimlerinin yanı sıra tasavvuf, edebiyat ve-” usul (metod) ilimleri de okutuluyordu.
Burada ders okutan hocalardan birisi de meşhur tarihçi Nefh’ut Tıyb isimli eserin sahibi Makkari’dir. Bu zat fetva görevinin yanında beş yıl süre ile camiin imam hatiplik görevini de üstlenmişti.
Burada ders veren âlimlerden biri de fıkıh âlimi, hatip İbrahim b. Ebi Bekir b. Abbad’dır. Bu zat hakkında tarihçi Makkari az önce sözü edilen kitabında geniş biyografik bilgi vermiştir.
Gene Makkari’nin verdiği bilgilere göre Abdullah b. Reşid isimli âlim de burada ders verenlerdendir.
Bu ilim adamları Karaviyyin camiinde konferans verir veya hutbe irad ederdi. Konuşmacı hutbe veya konferansında sosyal ve siyasi konulara temas ederdi. Takva ve salah ehli Abdu’r-Rahman Zerhuni’nin yaptığı gibi konuşmacı devleti veya devletin başı olan zatı eleştiriye tabi tutardı.
Karaviyyin Üniversitesinde okuyup, sonradan içinde bulunduğu toplumda ilmi kişiliği yükselip yıldızı parlayanlardan biri büyük tarihçi Abd’ul Vâhid Merâkuşi’dir.
Merakuşi El-Mucib Fi Ahbâri’il Mağrib isimli kitabın yazarıdır. Kendisi yedinci hicri yüzyılın ilim adamlarından olup 647 hicri tarihinde vefat etmiştir. Fas’a gelen Merakuşi Karaviyyin Üniversitesine girmiş ve oradan çok şey öğrenmiştir. Merakuşi kendilerinden ilim öğrendiği hocalarını hayırla anıp “onlar okuttukları ilimlerde ileri derecede kişilerdir” demektedir.
Bu ilim yuvasında Ezher Üniversitesi tarzında eğitim yapılmakta idi. Eğitimde “özgür sistem” uygulanırdı. Buna göre ders okutan hocalar dilediği kitap ve ilim dalını seçmekte, öğrenciler de diledikleri hocayı seçip onun huzurunda bulunarak onu dinleyip dersini almakta özgür idi.
Burada dil ve din derslerinden başka mühendislik, tıp, felsefe, astronomi ve tabii bilimler de okutuluyordu.
Miladi 18. yüzyılın sonlarında sultan 3. Muhammed döneminde 1931 senesinde bir kanunla Karaviyyin Üniversitesindeki eğitimin çerçevesi belirlenmiştir.
Bu kanuna göre burada yapılan eğitim üç aşamada gerçekleşiyordu: a) İlk öğretim, b) Orta öğretim, c) Yüksek kısım. Ayrıca dini konularda ve edebiyatta yüksek lisans da yapılıyordu. Bununla birlikte kız öğrenciler için üniversiteye bağlı enstitüler de kurulmuştu.
Tunus’un bağımsızlığından sonra bu kurum ilahiyat, edebiyat ve bilimler fakültesini içeren bir üniversiteye dönüştü.
Benzeri konular:
Answer ( 1 )
Karaviyyin Camii ve Üniversitesi Hakkında Bilgi
Karaviyyin Camii ve Üniversitesi, Fas’ın Fez şehrinde yer alan, İslam dünyasının en eski ve önemli eğitim kurumlarından biridir. Miladi 859 yılında Kayravan şehrinden göç edenlerin yerleştiği bu bölgede kurulmuştur. Adını, Kayravan’dan gelen bu topluluktan almıştır.
Tarihçesi ve Kurucusu
Karaviyyin Camii ve Üniversitesi, hayırsever bir kadın olan Fatma el-Fihri tarafından inşa edilmiştir. Fatma el-Fihri, babasından miras kalan servetini bu cami ve eğitim kurumunun yapımında kullanmıştır. Başlangıçta sadece cami olarak inşa edilen yapı, zamanla bir eğitim merkezi haline gelmiş ve İslam dünyasının önde gelen üniversitelerinden biri olmuştur.
Eğitim Faaliyetleri
Karaviyyin Üniversitesi, İslam ve Arap ilimlerinde geniş bir yelpazede eğitim vermekteydi. Bu üniversitede tasavvuf, edebiyat, fıkıh, astronomi, matematik, tıp, mühendislik ve tabii bilimler gibi alanlarda dersler verilmiştir. Eğitimde “özgür sistem” uygulanıyordu; hocalar istedikleri konuları seçerken, öğrenciler de diledikleri hocalardan ders alabiliyordu.
Öne Çıkan Alimler ve Öğrenciler
Bu kurumda ders veren önemli alimlerden bazıları şunlardır:
Makkari: Tarihçi ve “Nefh’ut Tıyb” adlı eserin yazarı.
İbrahim b. Ebi Bekir b. Abbad: Fıkıh ve hatiplik alanında tanınmış bir alim.
Abd’ul Vâhid Merâkuşi: Büyük bir tarihçi olup “El-Mucib Fi Ahbâri’il Mağrib” adlı eseri yazmıştır.
Modernizasyon ve Gelişmeler
yüzyılın sonlarında Sultan III. Muhammed döneminde çıkarılan bir kanunla Karaviyyin Üniversitesi’nin eğitimi yapılandırılmış ve eğitim üç aşamaya ayrılmıştır:
İlköğretim,
Orta öğretim,
Yüksek öğretim.
Ayrıca, kız öğrenciler için enstitüler kurulmuş ve dini ilimlerin yanı sıra fen bilimleri ve beşeri bilimler de müfredatta yer almıştır.
Günümüzdeki Durumu
Tunus’un bağımsızlığından sonra Karaviyyin, ilahiyat, edebiyat ve bilimler fakültelerini içeren modern bir üniversiteye dönüştürülmüştür. UNESCO tarafından “dünyanın en eski sürekli çalışan üniversitesi” olarak tanınmaktadır.
Karaviyyin Üniversitesi, hem İslam dünyası hem de dünya eğitim tarihi açısından bir ilim ve medeniyet merkezi olarak önemini korumaktadır.