Share
Babanın Çocuğunu Habersiz Evlendirmesi Caizmidir?
Question
Evlilikte Vekalet
SORU: Çocuk buluğ çağına erdiği halde babanın evlilik akünde çocuğa velilik yapması caiz midir?
CEVAP: Akit şartlarını haiz olduğu sürece damat adayı bizzat kendisi bu akü yapabilir. İnsanlar bizzat yaptıkları şeylerde, başkasını da vekil kılabilir. Evlilik akdşnde bu kabil şeylerdendir. Bundan dolayı kadın için vekil tayin etmek sahihtir. Hatta bir kişinin iki tarafa vekil olması da sahihtir. İslâm hukukçuları Peygamberimizin; bir erkeğe ‘Seni falanca kadınla evlendirebilir miyim?’ diye sorduğunu, ondan evet cevabını alınca kadına da; ‘seni falan erkekle evlendirmeme razı mısın?’ diye sorup ondan da evet cevabını alınca onları evlendirdifini delil olarak ileri sürdüler.
Evlilik akünde başkalarını vekil kılmanın meşruluğuna Hz. Peygamber’in şu hareketini delil olarak gösterdiler: Rasûlullah Ümmü Habibe (r.a) Habeşistan’da muhacir iken onunla evlenmek için Amir b. Ümmeye ed-Damri’yi vekil kıldı. Amir b. Ümmeye vekalet yoluyla onu Rasûlullah ile nikahladı.
Bu hadisin rivayetinde nikâhı, Necaşi’nin kıydığını söylerler. Bundaki sır, Necaşi’nin Ümmü Habibe’ye mehir vermesidir. Onun için, onu Peygamberimizle evlendirdiğini söylediler.
Vekillikte de bazı şartlar vardır. Onlar da şudur: Müvekkilin (vekalet verenin) baliğ, akıllı ve hür olması lazımdır. Bundan dolayı çoğu fakihler, “Çocuk, deM ve bunağın vekil tayin etmeleri sahih olmaz” demişlerdir. Çünkü bizzat kendileri evlilik aktini yapamazlar. Asalet yoluyla sahih olmayan bir şey vekalet yoluyla da sahih olmaz.
Bazı fakihler kadının kendisini başkasıyla nikahlamak için vekil tayin edebileceğini söylemiş ve delil olarak da Hz. Peygamber’in Ümmü Seleme’ye evlilik teklif ettiği zaman onun da oğluna, vekil olmak için başvuruda bulunmasını delil olarak göstermişlerdir.
Bununla beraber bir çok fakih, kadın evliliğe rıza gösterdiği müddetçe ondan vekalet olmadan da baba ve dedesinin onu evlendirebile-ceğini söylemişlerdir.
Müvekkil (vekalet veren) kendisini herhangi bir kadınla nikahlamak için başkasına vekalet verebilir. Buna mutlak vekalet denir. Belli bir kadınla nikahlaması için de vekalet verebilir. Buna da kayıtlı (şartlı) vekalet denir.
Benzeri konular:
Answers ( 2 )
Bir babanın çocuğunu habersiz olarak evlendirmesi konusunda İslam hukukunda (fıkıhta) farklı görüşler bulunmaktadır. Bu mesele, çocuğun cinsiyetine, yaşına ve rızasına bağlı olarak değişiklik göstermektedir.
1. Kız Çocukları için:
Hanefi Mezhebi: Hanefi mezhebine göre, kız çocukları reşit (baliğ) olduğunda, evliliklerinde kendi rızaları esastır. Baba veya veli, kız çocuğunun izni olmadan onun adına evlilik akdi yapamaz. Eğer yapılırsa, bu evlilik geçerli sayılmaz.
Şafi, Maliki ve Hanbeli Mezhepleri: Diğer mezheplere göre, babanın velayet hakkı devam eder ve baba, kızının rızası olmasa bile (belli şartlar altında) onun için evlilik akdi yapabilir. Ancak bu, genelde kızın hayrına olduğu düşünülen durumlarla sınırlıdır.
2. Erkek Çocukları için:
İslam hukukunda erkeklerin evlilikleri genellikle kendi tasarruflarındadır. Erkek çocuklar baliğ olduklarında, baba veya velinin izni olmadan da evlenebilirler. Aynı şekilde, baba veya veli, erkek çocuğun haberi ve rızası olmadan onun adına evlilik akdi yapamaz.
3. Genel İlkeler:
Rıza: Evlilik, iki tarafın rızasına dayanan bir akittir. Hz. Peygamber (s.a.v.), bir hadiste şöyle buyurmuştur: “Dul bir kadın kendisiyle ilgili bir tasarrufta bulunmadıkça, bakire bir kız ise izni olmaksızın evlendirilmez.” (Buhari, Nikah 42; Müslim, Nikah 66).
Adalet ve Maslahat: Velinin, çocuğun yararını gözetmesi gerekir. Rızayı ihlal eden veya çocuğun zararına olan bir evlilik dinen hoş karşılanmaz.
Sonuç:
Bir babanın çocuğunu habersiz bir şekilde evlendirmesi, fıkhi olarak tartışmalı bir durumdur. Çoğunlukla bu tür bir evlilik, çocuğun rızası olmadan yapılırsa geçersiz sayılır veya fesih hakkı doğurur. Bu nedenle, böyle bir durumda çocuğun rızası ve evlilikten haberdar olması esastır. İslam, aile içi kararların danışma ve şeffaflıkla alınmasını teşvik eder.
Sorunuz İslami bir meseleyle ilgili ve detaylı bir fıkhî değerlendirme gerektiriyor. Babanın çocuğunu habersiz evlendirmesi konusunu ele alalım:
1. İslam’da Nikâhta Rıza
Nikâh, mehir ve rızanın bulunduğu bir sözleşmedir.
Hanefi mezhebine göre:
Erkek için velî şart değildir. Yani erkek, kendi rızasıyla nikâh olabilir.
Kadın için velî şarttır. Ebeveyn veya vasisi (velî) olmadan özellikle reşit olmayan kadın evlenemez. Reşit ve aklı başında olan kadın ise velî olmadan da rızasıyla evlenebilir; fakat velînin onayı tavsiye edilir ve çoğu alim bunu sünnet ve makbul görür.
Şafii ve Hanbeli mezheplerine göre:
Kadın için velî şarttır. Velî olmadan evlenen nikâh geçersiz veya bozulabilir sayılır.
2. Habersiz Evlendirme
“Habersiz” kelimesi, çocuğun rızasının alınmadığını veya sadece velînin habersiz şekilde karar verdiğini ifade edebilir.
Eğer çocuğun rızası yoksa, evlilik İslam açısından geçerli değildir (özellikle kız çocuğu açısından velî şartıyla birlikte).
Eğer çocuğun rızası alınmışsa, babanın bunu onaylamadan evlendirmesi sadece ahlaki ve ailevi sorun yaratır, fıkhi olarak bazı mezheplere göre caizdir, bazılarına göre velî onayı gereklidir.
3. Özet
Erkek çocuk: Rızası varsa babanın habersiz evlendirmesi caizdir (Hanefi mezhebine göre).
Kız çocuk: Rızası alınmadan ve özellikle reşit değilse, babanın tek taraflı habersiz evlendirmesi caiz değildir, nikâh geçersiz sayılır.