Mekruh hükmü nasıl veriliyor
Question
Mekruh hükmünün delilleri
Dini kavram olarak mekruh kerih görülen/kötü ve çirkin görülen yapılması istenmeyen şeyler demektir. Kısaca dinin yapılmamasını kesin ve bağlayıcı olmayan bir tarzda istediği fiil anlamında bir fıkıh terimi midir.
Halk arasında sünnet olan bir şeye aykırı yapılan bir fiil diye bilinir fakat fakihler arasında MEKRUH hükmü çok tartışılmıştır.
Mekruh kavramı ile ilgili konularımız tıklayınız:
Mekruh Nedir? KısacaTahrimen Mekruh Nedir? Kısaca
Ef’al-i Mükellefin Nedir? Kısaca
Kesin ve bağlayıcı tarzda yapılmasını istedikleri vacip (farz), kesin ve bağlayıcı olmaksızın yapılmasını istedikleri mendup, kesin ve bağlayıcı tarzda yapılmamasını istedikleri haram, kesin ve bağlayıcı olmaksızın yapılmamasını istedikleri mekruh ve serbest bıraktıkları mubah terimiyle ifade edilir.
Mekruh lafzının fakihler arasında farklı manalarda kullanıldığını belirten Gazzali bunları şöyle açıklar:
1. “Haram kılınan (mahzûr)” anlamında. İmam Şâfiî çok defa, “Bunu kerih görüyorum” derken haramlığı kastetmiştir.
2. “Tenzîhen yasaklanan” anlamında. Bu mânada mekruh, yapılmasına ceza verilmese de bir fiilin terkedilmesinin işlenmesinden daha iyi olduğunu belirten bir kavramdır.
3. “Yasaklanmış olmasa da en uygun olanın terkedilmesi (terkü’l-evlâ)” anlamında. Meselâ kuşluk namazının kılınmamasının mekruh sayılması bu hususta bir yasaklama bulunmasından dolayı değil faziletinin büyüklüğü sebebiyledir.
4. “Haram kılındığında şüphe ve tereddüt bulunan” anlamında. Meselâ yırtıcı hayvanların etini yemek böyledir. Ancak bu anlamdaki mekruhlar ictihada açıktır. Eğer bir müctehidin ictihadı kendisini söz konusu fiilin haram olduğu sonucuna götürürse bu onun açısından haram iken ictihadı helâl olduğu sonucuna ulaştıran müctehid açısından helâl sayılır ve artık bunu mekruh addetmenin anlamı kalmaz. Fakat karşı görüş sahibinin bu kanaati müctehidin kalbinde haramlık şüphesi meydana getirdiği takdirde kendi galip zannı helâllik yönünde olsa bile bu fiil için kerâhet kelimesinin kullanılmasında sakınca yoktur.
(Maddeler diyanet sitesinden alıntı yapılmıştır)
Benzeri konular:
Answer ( 1 )
Mekruh, İslam hukukunda, yapılması tavsiye edilmeyen ancak haram olmayan bir fiili tanımlar. Bir şeyin mekruh olabilmesi için aşağıdaki kriterlerin dikkate alınması gerekir:
Delil: Mekruh bir fiil için genellikle İslam’ın temel kaynaklarında, özellikle hadislerde ve bazı fıkıh kitaplarında açık bir hüküm bulunur. Bu fiil, Allah’ın veya Peygamber’in (s.a.v) bu fiili yasaklamadığı, fakat hoşlanmadığı veya tavsiye etmediği durumlardan biridir.
İhtiyat ve Takvâ: Mekruh fiiller, genellikle dini hassasiyet gösteren bir Müslümanın kaçınması gereken, ancak kişinin dinî sorumluluğunu doğrudan ihlâl etmeyen fiillerdir. Ancak yine de bu fiillerden kaçınmak daha faziletli kabul edilir.
Fıkıh İlimleri: Mekruh hükmü, fıkıh âlimlerinin yorumları ve tespitleriyle belirlenir. İslam hukukunda, bir fiil hakkında mekruh hükmü verilebilmesi için çeşitli İslam hukuk mezheplerinin yorumlarına başvurulabilir. Mezheplerin farklı görüşleri olabilir, dolayısıyla bir fiil bazen bir mezhebe göre mekruh kabul edilirken, diğerine göre mekruh olmayabilir.
İhtiyaç Durumu: Eğer bir fiil, bir zaruret veya ihtiyaç durumunda yapılırsa, o zaman mekruh olan bir şey, yapılabilir ve bu durumda mekruh olma hükmü kaldırılabilir.
Özetle, mekruh bir fiil hakkında hüküm verirken, İslam hukukuna, hadis-i şeriflere, İslam hukuk mezheplerinin görüşlerine ve dini hassasiyete dikkat edilir.