Sakal bırakma ölçüsü ve hafife almanın hükmü

Question

Sakalın Uzunluğu Ne Ölçüde Olmalıdır

عن عمرو بن شعيب عن أبيه عن جده رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم كان يأخذ

من لخته من غرسها وطولها.

Amr Ibni Şuayb, babası kanalıyla dedesinden rivayet etmiştir: Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) sakalını eninden ve boyundan bir miktar aldırırdı.

Izah: Diğer hadis-i şeriflerde sakalın uzatılması emredilmiştir. Bu hadis-i şerifte ise Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)’in sakalını eninden ve boyundan bir miktar aldığı zikri vardır. Bu hadis-i şerif seneden zayıf olsa da, aşağıdaki rivayet onu teyit etmektedir.

عن ابن عمر رضي الله عنهما عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: خالفوا المشركين: وفروا

البخي وأخفوا الشوارب، وكان ابن عمر إذا حج أو المثمر قبض على لحيته، فما فضل أخذة.

Ibnu Omer (radıyallahu anhuma)’dan rivayetle: “Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdular:

“Mayriklere muhalefet edin, sakallarınızs uzatın, bıyıklarınızı kısaltın. “Ibni Ömer (radıyallahu anhuma) nin âdeti şuydu: Kendisi hac veya umre yaptığında sakalını avuç içine alır, bir tutamdan fazlasını keserdi.

Izah: Bu rivayetten açıkça malum olmuştur ki; sakalın şer’i miktarı, en az bir tutamdır. Onun için nasıl sakalın kökünden kesilmesi haramsa, bunun gibi bir tutamdan kısa tutulması da haramdır. Şeyh Abdülhak, muhaddis Dehlevi (rahmetullahi aleyh), Eşi’arü’l-Lema’at adlı eserinde şöyle yazmıştır: Sakalın ka zınması haramdır. Bir tutam miktarı uzatılması vâciptir. Bir tutamdan kısa ise, kısaltmak da haramdır.

Sakal bırakmak vâciptir, bir tutamdan kısa kalacak şekilde sakalın kesilmesi ise haramdır. Bunun delili Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) Efendimizin:

خالفوا المشركين وفروا اللحى

“Müşriklere muhalefet edin, sakallarınızı uzatın buyruğudur.

Dürrü Muhtar’da da şöyle gelmiştir: Erkeğin sakalını kesmesi haramdır. Sakalın mesnun olan miktarı bir tutamdır.

Hulása şudur ki: Bir şeyin haram olduğunu söylemek çok büyük ihtiyat gerektirmektedir. Bunun gibi bil icmå haram olan bir şeyin câiz olduğunu söylemek de bundan daha fazla ihtiyatı gerekli kılmaktadır. Nasıl bir helalin haram olduğunu söylemek çok çirkin bir şeyse, bunun gibi haram olan bir şeyi helal kılmaya yeltenmek, onun için çaba ve gayret içine girmek de çok çirkindir, kötü bir şeydir. İçtihadla alakalı olan hususlarda fakihler arasında ihtilaf meydana gelmektedir. Bir fakih bir şeye câiz derken, diğeri aynı şeye gayri câiz demektedir.

Bir fakih bir şeye vâcip derken, diğeri aynı şeye sünnet demektedir. Ancak sakal konusunda ümmetin fakihleri arasında hiçbir ihtilaf yoktur. Bütün fakihlere göre sakalın bir tutam uzatılması vâciptir. Sakalın kazıtılması ya da şer’i huduttan kısa tutulması ise haramdır.

Sakalı Alaya ve Hafife Almanın Hükmü

Bu hükmü anlamak için şu usulün zihne yerleştirilmesi gerkmektedir. Usul şudur, yüce İslam şeriatının herhangi bir şiarıyla dalga geçmekle veyahut Rasû lullah (sallallahu aleyhi vesellem) in herhangi bir sünnetini hakir görmekle insan îmandan hariç olacaktır. Şu daha önce malum olmuştur ki, Rasûlullah (sallal lahu aleyhi vesellem) sakalın İslâm’ın şiarı ve bütün Enbiya (aleyhimüsselam)’larin müttefekun aleyh sünneti olduğunu söylemiştir. Buna binaen sakalı kötü görmek ve alaya almak küfürdür. En küçük bir sünneti kötü görmek ya da onu alaya almak, aslında Islâm ve Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) ile istihza ve alaydır ki, bunun küfür olduğunda hiçbir şüphe yoktur. Sünneti alaya almak küfür olduğuna göre, vâcip olan, İslâm’ın şiarı olan ve bir tutam miktarından kısa tutulması bil icmå haram olan sakalın kötü görülmesi ve alaya alınması ise, bederece-i evla küfür olacaktır.

Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) Efendimiz emir sigasıyla; bıyıkların kısaltılması, sakalın da uzatılmasını emretmiştir. Emir vücub için olmaktadır. Vacibin terki ise haramdır. Lihaza günümüzde genel bir âdet hâlini alan bıyıkların uzatılması, sakalın da kesilmesi veya bir tutamdan az tutulması fiili haramdır. Hülasa şudur ki; bu fiilin günah olduğu sâbit olunca bunda ısrar etmek, bıyıkları uzatmayı, sakalı kesmeyi sevimli bulmak, sakal bırakmayı ayıp kabul etmek, sakallı kimseleri alaya almak, bütün bunlarla kişinin imanı sahih salim kalmayacaktır. Buna müptela olan kimseler tevbe etmelidir, iman ve nikâhlarını tecdit etmelidir, şekil ve suretlerini de Allah ve Rasûlünün hükümlerine muvafık yapmalıdır.

Sakalı kesmek hırsızlık vs. gibi kebire günahlardandır. Bir itibarla hırsızlık vs. gibi kebire günahlardan da kötü ve çirkin bir günahtır. Çünkü hırsızlık vs. kısa süreli günahlardır. Sakalı kesme günahı ise yirmi dört saati kaplamaktadır. Sakalını kesen kimse bir taraftan namaz, oruç, hac vs. gibi güzel amellerle meşgul olurken, diğer taraftan hem Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)’in lanetine uğramaktadır, hem de ibadet içinde harama mürtekip olmaktadır.

Bazı kimseler ‘sakal bırakırsam yanlış bir iş yaparım, bu yüzden sakallı kişilerin adı lekelenir’ düşüncesindedir, bu düşünce zâhiren güzel görünse de yanlış tir, bu şeytanın bir tuzağıdır, şeytan bu yolla pek çok kimseyi aldatmaktadır. Bu, şu misal ile daha da iyi anlaşılacaktır, misal şudur; bir Müslüman bir kimseyi aldatıp dolandırdığında, bundan dolayı bütün İslâm âleminin adı kötüye çık maktadır. Eğer böyle bir kimseyi şeytan, senin yüzünden İslâm ve Müslümanla rın adı lekeleniyor, en iyisi sen İslâm’ı bırakarak Budist ol diye kandırmaya ça lışsa, bu vesvese nedeniyle İslâm bırakılabilecek midir? Asla! Böyle bir kimsenin kalbinde zerre kadar bile İslâm’ın kadir ve değeri varsa, o katiyyen İslâm’ı terk etmeyecektir. Aksine müptela olduğu, Islâm ve Müslamanlanın adını kötüye çıkaran yanlış ve çirkinliklerden vazgeçecektir. Ayni bunun gibi şeytani vesveselere kapılarak sakal kesilmemelidir. Aksine sakallıların adını kötüye çıkaracak ve sakalın hürmetine münafi olacak yanlış ve çirkin işlerden uzak durulmalıdır.

Bazı kimseler sakal bırakırsak müptela olduğumuz yanlış işlerden vazgeç memiz gerekecektir düşüncesiyle sakal bırakmamaktadırlar. Bu düşünce zähi ren güzel görünse de yanlıştır, şeytanın bir tuzağıdır, şeytan bu yolla pek çok kimseyi aldatmaktadır. Eğer böyle kimselerin kalbinde gerçekten Islâm’ın bir hürmeti ve değeri varsa, o zaman aklın ve dinin müktezası şudur; sakal bırakıl malıdır. Bundan böyle inşaallah hiçbir yanlışa ve günaha bulaşmayacağım diye niyet etmelidirler. Hulása şudur ki, bu gibi kuruntu ve vesveseler yüzünden bu saadet-i uzmadan mahrum kalınması hiçbir şekilde doğru değildir. Onun için, her bir Müslüman Islâm’in şiarı olan sakalı kendi zâtında vücuda getirmelidir, hem de toplum içinde bu şiarın ihya olması için çaba ve gayret göstermelidir.

Ta ki kıyamet günü Müslümaların şekil ve sûretinde haşır olarak Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem)’in şefaatine Allah (azze ve celle)’nin de rahmetine nâil olabilsin.

عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: كل أمني يدخلون الجنة إلا

من أبي، قالوا: يا رسول الله، ومن يأتي؟ قال: من أطاعني دخل الجنة، ومن قضائي فقد أبى.

Ebû Hûreyre (radıyallahu anh)’dan rivâyete göre, Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurmuştur: “Ümmetimin hepsi Cennet’e girecektir. Yüz çevirenler müstesnadır. “Sahâbe-i Kiram (radıyallahu anhum): “Ya Rasûlallah! Cennet’ten kim yüz çevirebilir ki?” deyince, Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem): “Kim bana itaat ederse, o Cennet’e girer. Kim bana itaat etmezse, muhakkak o Cennet’e girmekten yüz çevirmiştir” buyurdu.

Bir soru ve onun cevabı:

Soru şudur; Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) Efendimiz sakalla ilgili bir ölçü tayininde bulunmamış, sadece sakalın uzatılmasını emir buyurmuşlardır. Öyleyse sakalın hududunu bir tutam olarak belirlemek nasıl doğru olacaktır?

Bu sorunun cevabı şudur; sakalı uzatmaya dair gelen hadis-i şerif İbni Omer (radıyallahu anh)’den mervidir. Bir tutamdan fazlasını almayla ilgili gelen hadis-i şerif de ondan mervîdir. Bununla sâbit olan şudur ki, vâcip olan sakalın uzunluğunun hududu bir tutamdır. Bundan fazlası vâcip değildir.

İzah: Bir tutama kadar sakalın uzatılmasının vücubu üzerine icmâ vardır. Bundan daha kısa olması hiç kimseye göre câiz değildir. Elbette bir tutamdan fazlasında ihtilaf vardır. Bazılarına göre bir tutamdan fazlasını kesmek mutlaken gereklidir, bazılarına göre mubahtır. Bazılarına göre de hac ve umre ihramından çıkarken bir tutamdan fazlasını almak müstehabtır, sıradan hållerde ise müste hab değildir. Bazılarına göre de sakal kılları kötü görüntü verecek şekilde uzarsa. onların düzeltilmesi gereklidir. Hulâsa şudur ki, bu konuda bütün ihtilaflar bir tutamdan fazla olan sakalla ilgilidir. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) Efen dimizin sakal için bir ölçü belirtmediğini iddia edenlere gelince, bu yanlıştır. Çünkü Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) sakalın uzatılmasını emretmiştir. kesilmesini değil. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) ve sahabe-i kiramın sa kalları bir tutamdan fazla olurdu. Elbette Ibni Ömer ve Ebu Hureyre gibi bazı
sahâbilerden bir tutamdan fazlasını aldıkları menkuldür. Tirmizi şerifte geçen ve zayıf görülen bir hadis-i şerifte Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) Efendi mizin hac ve umrelerde sakalının bir tutamdan fazlasını aldırdığı menkuldür.

عن عمرو بن شعيب عن أبيه عن جده رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم كان يأخذ

من اخي من غرضها وطولها.

Amr Ibni Şuayb, babası kanalıyla dedesinden rivayet etmiştir: “Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem) sakalini eninden ve boyundan bir miktar aldırırdı.”

Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) Efendimiz ve sahabe-i kiramın amel-i beyanlarından anlaşılan husus şudur; sakalın en edna ölçüsü bir tutamdır, bun dan daha kısa kesilmesi caiz değildir. Eğer sakalın bir tutamdan kısa tutulması cliz olmuş olsaydı, o zaman beyanı cevaz için Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesel lem) ömrünün tamamında bunu bir defa da olsa mutlaka yaparak ümmetine gösterirdi.

Bir Maslahata Binaen Sakal Bırakmamak

نحن قوم أعزنا الله بالإسلام

Keşke biz Müslümanlar Faruk-u Azam’ın Allahın Islam Nastasayla ister bahettiti bir milleti buyruğundan haberdar olabilseydik veya bu buyruk ile verilen mesajı id 1314 rak edebilseydik. Müslümanların zillete düşmeleri ve geri kalmalarının en büyük nedeni şudur, şeytan onların kulaklarına ‘eğer siz falanca şeyle amel ederseniz, falanca maslahatınız fevt olur, bu devirde insanlar size ne der’ diye fisaldamıştır. Halbuki Müslümanın izzeti Allah’ın hükümleriyle amel yapmadadır. Allah’ın hükümlerini terk etmede ise zillet vardır. Müslümanlar, Allah ve Peygamberinin hükümlerini yerine getirdiklerinde gayrimüslimler dahi onlara izzet ve ihtiram ile bakacaktır. Allah (azze ve celle)’nin gaybi teyidi ve nusreti onların arkasında olacaktır. Nitekim Kur’ân-ı Kerim’de şöyle buyrulmuştur

وله العزة ولرسوله وللمؤمنين ولكن المنافقين لا يعلمون

“Oysa, şeref Allah’ın, Peygamberinin ve inananlarındır, ama ikiyüzlü ler bu gerçeği bilmezler.
Izahı En günahkar Müslüman bile Allah (azze ve celle), Peygamber (sallalla hu aleyhi vesellem) ve sahabe-i kirama karşı muhabbet beslemektedir. Ancak sev gi ve muhabbet kalpte gizli olan bir şeydir. Bunun izharı kişinin hâl ve hareket leriyle olacaktır. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) Efendimiz emir sigasıyla bıyıkların kısaltılması, sakalın da uzatılmasını emretmiştir. Sakalları kesmede kadınlara müşabehet vardır. Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) Efendimiz kadınlara benzemeye çalışan erkeklere lanet etmiştir. Rasûlullah (sallallahu aley hi vesellem) Efendimize karşı samimi bir sevgi taşıyan kimse, kendisini melûn yapacak bir işe nasıl yeltenebilecektir. Hiç şüphesiz bazı Müslümanlar farkında olmadan muaşeredeki fesad yüzünden bu günaha mürtekip olmaktadır. Fakat diğer taraftan pek çok Müslüman da sakaldan nefret etmektedir, sakalla alay etmektedir. Kızlarına tâlip olan delikanlılara ‘sakalını kes öyle gel!’ demektedir. Pek çok anne baba evlatlarını sakallarını kesmeye zorlamaktadır. Böyle kimselerin Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) Efendimize karşı sevgi ve muhabbetleri olduğu nasıl söylenebilecektir. Böyle kimselerin kalplerinde gizli saklı sevgileri varsa, o inkâr edilemez. Ancak onların amel tarzı sevgi ve muhabbeti nefyetmektedir. Allah (azze ve celle) cümlemizi bu hâle düşmekten muhafaza buyursun. Allahümme amin..

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

About Dini Soru Cevap

Her soru cevap verilmeye değerdir, yeter ki aynı konu bize sorulmuş olmasın ve kurallara uygun sorulsun. Lütfen soru yollamadan önce aynı konu var mı diye \\\\"ARAMA\" yapınız. Konu altına yazılan sorulara öncelik tanıyoruz.. Bilginize

Follow Me

Answers ( 2 )

    1
    2025-09-10T18:00:59+03:00

    Sakal Bırakma Ölçüsü ve Hafife Almanın Hükmü

    Bu konu hem fıkhî (İslam hukukuna dair) hem de itikadî (imanla ilgili) yönleri olan bir konudur. Aşağıda hem sakalı bırakma ölçüsü, hem de hafife alma/alay etme durumunun dini hükmü açıklanmıştır:

     1. Sakalın Uzunluğu Ne Ölçüde Olmalıdır?

     Peygamber Efendimiz’in Uygulaması:

    Efendimiz (s.a.v.) sakal bırakmayı emretmiş ve sakalını bir tutam kadar bırakırdı.

    Rivayete göre Abdullah ibn Ömer (r.a.) hacc veya umrede sakalını bir tutamdan fazlasını keserdi.
    Bu uygulama da sünnet olarak kabul edilir.

     Fıkhî Mezheplere Göre Sakalın Hükmü:

    Mezhep Hüküm
    Hanefî Sakal bırakmak vaciptir. Tıraş etmek haramdır.
    Şafiî Sakal bırakmak sünnettir. Tıraş etmek mekruhtur.
    Maliki Sakal bırakmak vaciptir. Kesmek haram veya mekruh tahrimendir.
    Hanbelî Sakal bırakmak vaciptir.

    Ne Kadar Uzatılmalı?

    Bir tutam (yaklaşık dört parmak) kadar bırakılması sünnete uygundur.

    Bundan fazlasını kesmek câizdir.

    Hiç bırakmamak ise –özellikle Hanefî, Malikî ve Hanbelî mezheplerine göre– günah olarak değerlendirilir.

     2. Sakalı Hafife Alma ve Alay Etmenin Hükmü

     Bu çok daha tehlikeli bir konudur.

     Kur’an’dan Örnek:

    “De ki: Allah ile, O’nun ayetleriyle ve Resulüyle mi alay ediyordunuz? Özür dilemeyin; siz iman ettikten sonra küfre girdiniz.“
    (Tevbe Suresi, 65-66)

    Bu ayet, dinî bir sembol veya hükümle alay etmenin kişiyi küfre götürebileceğini açıkça ortaya koyar.

     Sakal özelinde:

    Sakal, İslam’da Peygamber Efendimizin sünneti, hatta bazı mezheplere göre vacip olan bir uygulamadır.

    Sakala karşı:

    “Bu ne biçim şey, çağdışı bu.”

    “Sakalı bırakmak ne saçma.”

    “Hâlâ mı sakal bırakıyorsun, yobaz mısın?”
    gibi ifadeler kullanmak, dini bir sembolü küçümsemek anlamına gelir.

     Bu gibi sözler, özellikle niyetli şekilde söylenirse:

    Sünnetle alay edilmiş olur.

    İslamî bir sembolü küçük görmek, kişiyi küfre kadar götürebilecek tehlikeli bir davranıştır.

    Kişi dinden çıkma riskiyle karşı karşıya kalabilir.

     Sonuç

    Konu Hüküm
    Sakal bırakmak Hanefî ve Hanbelî’de vacip, Şafiî’de sünnet
    Sakal uzunluğu Bir tutam kadar bırakmak sünnete uygundur
    Sakalı tamamen kesmek Hanefî, Maliki, Hanbelî’ye göre haram veya tahrimen mekruh
    Sakalı küçümsemek/alaya almak Çok tehlikeli, kişiyi küfre düşürebilir

     

     Tavsiye:

    Dini bir sembol olan sakala:

    Saygısızlık edilmemeli,

    İfade özgürlüğü bahanesiyle küçümsenmemeli,

    Bırakılmasa bile hafife alınmamalıdır.

    Bu konuda bir yanlış yapılmışsa:

    Tevbe ve istiğfar edilmeli,

    Allah’tan bağışlanma dilenmelidir.

    Best answer
    0
    2026-02-24T17:08:52+03:00

    Sakal Bırakmanın Ölçüsü ve Hafife Almanın Hükmü
    Sakal Bırakmanın Ölçüsü Nedir?

    Sakal konusunda temel dayanak, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) şu hadisidir:

    “Bıyıkları kısaltın, sakalları uzatın; müşriklere muhalefet edin.”
    (Buhârî, Müslim)

    Farklı rivayetlerde şu ifadeler geçer:

    “Sakalları salıverin.”

    “Sakalları çoğaltın.”

    “Sakalları uzatın.”

    Ölçü Meselesi

    Fıkıh mezheplerine göre değerlendirme şöyledir:

    Hanefî Mezhebi

    Bir tutamdan (kabza) az kesmek caiz görülmemiştir.

    Bir tutamdan fazlası kesilebilir.

    Sakalı tamamen kesmek veya çok kısaltmak haram kabul edilmiştir.

    Mâlikî Mezhebi

    Sakalı kazımak haramdır.

    Aşırı uzunluğu düzeltmek caizdir.

    Şâfiî Mezhebi

    Sakal bırakmak sünnet-i müekkede kabul edilir.

    Tamamen kesmek mekruh sayılmıştır (bazı alimler harama yakın görür).

    Hanbelî Mezhebi

    Sakalı kesmek haram kabul edilir.

    Sakalı Hafife Almanın Hükmü

    Burada iki durum vardır:

    a) Sakalı Kesmek

    Mezheplerin çoğunluğuna göre haram veya tahrimen mekruhtur.

    En azından büyük bir sünneti terk etmektir.

    b) Sakalla Alay Etmek / Hafife Almak

    Bu daha tehlikelidir.

    Eğer kişi:

    Sakalı, Peygamber sünneti olduğu için değil de,

    “Bu devirde sakal mı olur?” gibi

    Dini bir sembol olduğu halde küçümseyerek konuşursa,

    Bu durum iman açısından tehlikelidir.

    Çünkü Kur’an’da:

    “Allah ile, ayetleriyle ve Rasûlü ile mi alay ediyordunuz?” (Tevbe 65)

    Dini bir şiarı alay konusu yapmak küfre kadar götürebilir (niyete göre değişir).

    Özet
    Durum Hüküm
    Sakal bırakmak Güçlü sünnet (çoğunluğa göre vacibe yakın)
    Sakalı tamamen kesmek Haram veya tahrimen mekruh
    Bir tutamdan fazla kesmek Caiz
    Sakalla alay etmek Tehlikeli, küfre kadar götürebilir

Leave an answer