Zekat ne zaman verilir nasıl hesaplanir nasıl taksim edilir

Zekatın bir kısmını ramazan ayında versek kalan kısımlarını ramazandan sonra da tamamlasak olur mu?
Birde kardeşim anne baba yanında yaşıyor. borcu da var ama tam borcuna karşılık alacağı para da var. Başka bir geliri de yok, Salgından dolayı işsiz. 26 yaşında.
​​Zekatın bir kısmından ona da verebilirim sanırım değil mi?

CEVAP:

Ramazan ayında zekât vermekle ilgili sorularınızı sırayla ve detaylıca cevaplandırayım.

1. Ramazanda zekât ne zaman verilir?

Zekâtın belirli bir ayı veya günü yoktur. Zekât, üzerinden bir hicrî yıl (354-355 gün) geçmiş ve nisap miktarına (80.18 gr altın veya değeri) ulaşmış mala sahip olan Müslümanın, o malın 1/40’ını (yani %2.5’ini) vermesiyle yerine getirilir.

Ramazanda zekât vermek caizdir, hatta faziletlidir. Çünkü Ramazan ayında yapılan iyiliklerin sevabı kat kat artar. Hz. Peygamber (sav) Ramazan ayında daha cömert davranırdı. Ancak zekâtı Ramazan’da vermek şart değildir, malın üzerinden bir yıl geçtiği her zaman verebilirsiniz.

Önemli: Zekâtınızın vaktini, malınızın üzerinden bir hicrî yıl geçtiği (mâlî yıl) tarihe göre belirleyin. O tarih Ramazan’a denk geliyorsa Ramazan’da verirsiniz, denk gelmiyorsa kendi vaktinde vermeniz gerekir. Yine de sadece sevap kazanmak için vaktinden önce (ta’cil) verilebilir.

2. Zekât nasıl hesaplanır, nasıl taksim edilir?

Hesaplama: Altın, gümüş, para, ticari mal, koyun, sığır, deve gibi zekâta tabi malların toplam değeri (borçlar düşüldükten sonra) nisap miktarını aşıyorsa, toplam değerin %2.5’i (40’ta 1) zekât olarak verilir.

Taksim: Zekât 8 sınıfa verilir (Tevbe 60). Günümüzde en yaygın olanlar:

Fakirler (nisap miktarından az mala sahip olanlar)

Miskinler (hiçbir şeyi olmayanlar)

Borçlular (borcu olup ödeyecek gücü olmayanlar)

Yolda kalmışlar

Zekât toplayan memurlar

Müellefe-i kulûb (kalpleri İslam’a ısındırılmak istenenler – günümüzde uygulanmaz)

Köle ve esirlerin özgürlüğü için

Allah yolunda (cihad, ilim, hizmet vs.)

3. Zekâtın bir kısmını Ramazan’da, kalanını sonra vermek caiz mi?

Evet, caizdir. Zekâtınızı toplu olarak da taksit taksit de verebilirsiniz. Önemli olan, zekât yılınız dolduğunda tüm zekât borcunuzun tamamlanmış olmasıdır.

Ancak şunu bilmelisiniz: Eğer zekât yılınız henüz dolmadıysa ve sadece Ramazan sevabı için peşin (ta’cil) zekât veriyorsanız, Ramazan’da bir kısım verip kalanını yıl dolduktan sonra da verebilirsiniz. Fakat kalan kısmı yıl dolmadan önce vermeniz gerekmez, dilerseniz yıl dolduğunda tek seferde verirsiniz.

Yaygın hata: Ramazan ayı geldi diye nisabı olmayan veya yılı dolmamış kişilerin zekât vermeye kalkması. Zekât ancak nisap ve üzerinden bir yıl geçme şartıyla farz olur.

4. Kardeşinize zekât verebilir misiniz?

Evet, çok büyük ihtimalle zekât verebilirsiniz. Detaylandıralım:

Kardeşinizin durumu:

26 yaşında, anne baba yanında yaşıyor.

Borcu var.

Borcuna karşılık alacağı para var (yani aslında net bir mal varlığı yok).

Başka geliri yok, işsiz.

Salgın nedeniyle işsiz.

Zekât verilebilmesi için kardeşinizin “fakir” veya “borçlu” sınıfına girmesi gerekir.

Fakir: Nisap miktarından (80.18 gr altın değeri) fazla mala sahip olmayan kişi. Kardeşinizin işsiz, gelirsiz ve borçlu olması, nisaba ulaşmadığını gösterir. Yanında kaldığı anne babanın malı onun malı sayılmaz. Kendi malı yoksa fakirdir.

Borçlu: Borcu olup bu borcu ödeyecek malı bulunmayan kişi. Kardeşinizin “alacağı para var” ama hâlâ borçlu olması, o alacağın tahsil edilemediğini gösteriyor. Eğer o alacak nisap miktarına ulaşıyorsa ve hemen tahsil edilebilecek durumdaysa, kardeşiniz zengin sayılır ve ona zekât verilmez. Ama genelde böyle durumlarda alacak ya tahsil edilemiyordur ya da nisap altıdır.

Tavsiyem: Kardeşinizin toplam mal varlığını (nakit, altın, ticari mal, alacakları) ve toplam borcunu hesaplayın. Borçları çıkarınca kalan net malvarlığı 80.18 gr altın değerinden azsa, kardeşinize zekât verebilirsiniz.

Önemli uyarı: Kişi usûlüne (anne, baba, büyükbaba, büyükanne) ve fürûuna (çocukları, torunları) zekât veremez. Ama kardeş, amca, dayı, hala, teyze, yeğen, kuzen gibi diğer akrabalara zekât vermek caizdir, hatta daha faziletlidir (yakın akrabaya sadaka + zekât sevabı).

Özet cevaplar:

Ramazan’da zekât verilir mi? Verilir, ama zekâtın vakti malın yılı dolduğu zamandır; Ramazan’a denk gelmek zorunda değildir.

Bir kısmı Ramazan’da, kalanı sonra verilir mi? Evet, caizdir. Yıl dolduğunda tamamlanması şartıyla.

Kardeşinize zekât verilir mi? Borçları net mal varlığı nisaptan az ise evet, fakir veya borçlu sınıfından verilebilir. Anne babaya değil ama kardeşe verilir.

Tavsiyem: Kesin bir fetva için kardeşinizin güncel borç ve alacak durumunu bir âlime veya müftülüğe danışarak netleştirin. Salgın işsizliği nedeniyle ihtiyaç sahibi olduğu açıksa, zekât vermenizde mahzur yoktur.

Allah kabul etsin, hayırlı Ramazanlar.

BENZER KONULAR:

• Zekât malın 40’ta 1 midir? Zekât neden kırkta bir verilir?
• zekat nedir, kimlere farzdır
• zekat nedir nasıl hesaplanır
• zekat nedir zekat ne kadar verilir
• Zekât nedir, Zekat kime verilir ve hikmetleri nelerdir?
• Tümünü görüntüle.
• zekat kavramının anlamı nedir ?
• zekat kime düşer?
• Toprak mahsullerinin zekatı
• Buluğ çağına ermemiş zengin çocuğun malından zekat gerekir mi?
• Tahıl zekâtı nasıl hesaplanır
• Tümünü görüntüle.