Share
Güzel ahlak
Question
Ayet ve Hadislerle Güzel Ahlak
GÜZEL AHLAK
Sen elbette üstün bir ahlâka sahipsin. (kalem suresi 4. ayet
İslam’ın insanları en çok teşvik ettiği ve sevk ettiği şeylerden biri de güzel ahlaktır. Birçok insan güzel ahlak sözü nü işitmiştir. Ancak ona, “Güzel ahlak hakkında ne biliyor sun?” “Güzel ahlakın tarifi nedir?”, “Güzel ahlakı meydana getiren şey nedir?”, “Güzel ahlakın esasları nelerdir?” dediğinde birçok insan bir şey söyleyemeyecektir.
Peygamberimize insanları en çok cennete girdiren şey sorulduğu zaman verdiği cevap ile bizi güzel ahlaka teşvik etmiştir.
Buyurdu ki: “Allah’tan sakınmak ve güzel ahlaktır.” Burada Allah’tan sakınmak, senin ile Allah arasındadır. Güzel ahlak ise senin ile insanlar arsındadır. Nebi şöyle buyurmuştur: “İnsan güzel ahlakı ile oruç tutan ve namaz kılan kişinin derecesine ulaşır.”
Düşünün yanımızda oruç tutan ve namaz kılan biri var bir de güzel ahlak sahibi biri var. Güzel ahlak sahibi olan bu kişi oruç tutan ve namaz kılan kişinin derecesindedir.
Nebi şöyle buyurmuştur: “Kulun kıyamet gününde mizanında en ağır gelecek olan şey, güzel ahlaktır.”
Peki, güzel ahlakın tarifi nedir? Müslüman kendi nefsinin güzel ahlak sahibi olduğunu veya güzel ahlak sahibi olmadığını nasıl anlar ve tartar?
İmam Hasan-ı Basri güzel ahlakın tarifi hakkında sadece üç kelime söylemiştir: “Eziyeti terk etmek, iyiliği sergilemek ve güler yüzlü olmak.”
Eziyeti terk etmek. Yani, eziyetini insanlardan çek! İnsanlardan eziyeti çekmek ne demektir? Yani, söz veya fiili olarak eziyetini çek. İnsanlara dilin ile eziyet etme. Gıybet, dedikodu, sövmek ve başkaları ile dalga geçmek gibi kötü şeylerden uzak dur. Bundan dolayı Nebi Allah’ın sevdiği ve razı olduğu Müslümanı açıklarken şöyle buyurmuştur: “Müslüman, Müslümanların elinden ve dilinden güvende oldu ğu kimsedir.” İnsanlar onun dilinden güvendedirler. Dilini insanlara karşı tutmayan kişiden insanlar eziyet görürler. Bazı insanların genelde dilinde lanet vardır ve hep gıybet ederler. Bu kişiye deriz ki: “Senin güzel ahlakında bir eksiklik vardır. Neden? Çünkü sen söz eziyetini insanlardan çekmemişsin.”
Veya eziyet fiil ile de olabilir. Fiilî eziyete örnek, başkalarının hakkına saldırmak, haksız yere kan akıtmak, zina yapmak, hırsızlık yapmak ve insanlara vurmaktır. Bunların hepsi fiili eziyet olarak addedilir.
O zaman güzel ahlakın tariflerinin birincisi, söz ve fiil eziyetini insanlardan çekmendir.
Güzel ahlakın alametlerinden ikincisi de insanlara karşı iyiliği sergilemendir. Bu iyilik ister mal ile maddi olarak ol sun ister beden ile olsun ve hatta isterse de söz ile iyilik olsun fark etmez. İnsanlara yardım etmelisin, iyilik yapmalısın ve insanların ihtiyaçlarını gidermelisin. Mesela, yolda arabası bozulmuş bir adam görürsen şayet durup ona yardım etmelisin. Bu güzel ahlaktandır. Çünkü sen insanlara karşı iyiliği sergilemişsin. İnsanlara karşı iyiliği sergilemeyen kişinin güzel ahlakında eksiklik vardır.
İmam Hasan-ı Basri’nin zikrettiği güzel ahlak alametlerinden üçüncüsü de güler yüzlü yani tebessüm sahibi olmaktır. İnsanların yüzüne karşı tebessüm etmelisin. Nebi insanların yüzüne karşı tebessüm etmeyi sadakadan saymıştır: “İyilikten hiçbir şeyi küçük görme! Kardeşini güler yüz ile karşılamak da olsa.” Bazı insanlar diğer insanlara karşı gülümsemezler. Sürekli asık ve sert suratlıdırlar. Yaptığı bu amelin kendi dindarlığına, takvasına, ibadetine ve zühdüne delalet ettiğini zannederler. Sürekli insanlara asık surat ile selam verirler. Bunların ahlakında eksiklik vardır.
Tebessüm etmek senden çok şey götürmeyecektir. Yani, üst dudağını iki santimetre yukarı kaldıracaksın ve alt dudağını iki santimetre aşağı indireceksin.
İnsanlar kendilerine tebessüm edenleri sevmek üzere yaratılmışlardır. Bir insanın yüzü ne kadar çirkin olursa ol sun, eğer bu kişi insanların yüzüne gülüyorsa insanlar onu sever ve onun sözleri ile rahatlar. Eğer bir kişinin de yüzü güzelse, yani beyaz tenli, güzel gözlü ve güzel burun sahibi biriyse ancak insanlara karşı hiç gülümsemiyorsa insanlar onu sevmezler, ona karşı rahat olmazlar, ona sıkıntılarını şikâyet etmezler ve özel sırlarını bu kişiye söylemezler.
O zaman değerli kardeşim! Kendi nefsini tanıyabilmen için diyoruz ki: Güzel ahlakın üç alameti vardır. Eziyeti çekmek, iyiliği sergilemek ve güler yüzlü olmak.
Nebevî Hadislerden–TERBİYE DERSLERİ
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
İslam’da güzel ahlak ve karakter büyük önem taşır. Manevi gelişim, uyumlu ilişkiler ve toplumsal refah için gerekli kabul edilirler. İslam’da güzel ahlakın bazı temel yönleri şunlardır:
Bunlar, İslam’daki güzel ahlakın birçok yönünden sadece birkaç örnektir. Müslümanlar, güzel ahlak geliştirmenin kişisel refaha yol açtığına, ilişkileri güçlendirdiğine ve adil ve merhametli bir topluma katkıda bulunduğuna inandıkları için bu özellikleri somutlaştırmaya çalışırlar.
Güzel ahlak, İslam’da insanın karakterini ve davranışlarını şekillendiren, Allah’a ve insanlara karşı olan tutumunu belirleyen en önemli erdemlerden biridir. İslam, insanı sadece inanç olarak değil, aynı zamanda davranışlarıyla da en yüksek ahlaki değerlerle donatmayı hedefler. Peygamber Efendimiz (s.a.v), güzel ahlakı, insanın hayatının her alanında göstermesi gereken bir erdem olarak tanımlamıştır ve bu konuda bize örnek olmuştur.
Güzel Ahlak Nedir?
Güzel ahlak, insanın içindeki iyi değerlerin, doğru düşünce ve davranışlarla dışa yansımasıdır. İslam’a göre, güzel ahlak sadece doğru davranışlar sergilemek değil, aynı zamanda kalbin temizliği ve Allah’a karşı samimi bir teslimiyetle bağlantılıdır. Güzel ahlak, sadece kişisel erdemleri değil, toplumsal ilişkilerde de adalet, doğruluk, hoşgörü, sabır gibi kavramları içerir.
Kur’an-ı Kerim ve Hadisler, güzel ahlakın önemini vurgular ve bunun, insanın Allah’a yakınlaşmasının, doğru bir Müslüman olmasının temel yolu olduğunu belirtir.
Kur’an’da Güzel Ahlak
Kur’an-ı Kerim, güzel ahlakı pek çok ayette vurgular. Bu ayetlerde, insanın Allah’a ve diğer insanlara karşı güzel davranmasının gerekliliği anlatılır. İşte bazı ayetler:
“Şüphesiz sen, yüksek bir ahlak üzerindesin.” (Kalem, 68:4)
Bu ayet, Peygamber Efendimiz (s.a.v)’in ahlakını överek, güzel ahlakın örneği olarak O’nu gösterir.
“İyiliği, kötülükle savmaya çalış. O zaman bakarsın ki, seninle arasında düşmanlık bulunan kimse, sanki yakın bir dost oluverir.” (Fussilet, 41:34)
Bu ayet, kötü davranışlarla karşılaşıldığında güzel davranışlarla cevap vermenin önemini vurgular.
“Kendinize yapılanı başkasına yapmayın.” (Hadid, 57:24)
Empati, başkalarına saygı, adalet ve güzel ahlakın temel taşları arasında yer alır.
Peygamber Efendimiz (s.a.v)’in Güzel Ahlak Örnekliği
Peygamber Efendimiz (s.a.v), sadece sözleriyle değil, davranışlarıyla da mükemmel bir ahlak sergileyerek tüm insanlığa örnek olmuştur. Onun hayatında, sevgi, hoşgörü, sabır, dürüstlük, adalet gibi güzel ahlaki değerler her zaman ön planda olmuştur.
Özellikler
Merhamet ve Hoşgörü: Peygamber Efendimiz (s.a.v), insanlara karşı son derece merhametli ve hoşgörülüydü. O, zor durumda olanlara yardım eder, onlara sabır ve anlayış gösterirdi.
“Sizin en hayırlınız, insanlara en çok fayda olandır.” (Beyhaki)
Bu hadis, insanın başkalarına faydalı olmasını ve onlara iyi davranmasını öğütler.
Doğruluk ve Dürüstlük: Peygamberimiz (s.a.v), her zaman doğruyu söyler ve yanlış bir şey yapmaktan kaçınırdı. Onun hayatında asla yalan, aldatma ya da hile yer almazdı.
Sabır ve Azim: Her türlü zorluk karşısında sabırlı olan Peygamber Efendimiz, insanlara da sabırlı olmalarını öğütlemiştir. Ona zulmeden Mekkeliler’e karşı bile sabırlı olmuş, hiçbir zaman intikam almayı düşünmemiştir.
Adalet ve Eşitlik: Peygamberimiz, toplumda herkesin eşit haklara sahip olduğunu vurgulamış ve zayıf olanlara, yetimlere, kadınlara karşı her zaman adaletli davranmıştır.
Güleryüzlülük ve Nezaket: Peygamber Efendimiz (s.a.v) her zaman güleryüzlü, nazik ve hoşgörülüydü. İnsanlar, onu gördüklerinde kendilerini huzurlu ve güvende hissederlerdi.
Güzel Ahlakın Toplumda ve Bireydeki Önemi
Güzel ahlak, sadece bireyin kendisini değil, tüm toplumu olumlu yönde etkiler. Güzel ahlakın faydalarını şu şekilde sıralayabiliriz:
1. Toplumsal Barış ve Huzur
Güzel ahlaklı bir toplumda, insanlar birbirlerine karşı saygılı, hoşgörülü ve adaletli davranır. Bu da toplumda barışın ve huzurun hâkim olmasına yol açar. Toplumda birbirine güven duyan bireyler, her türlü kötü davranışa karşı dururlar.
Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“Müslüman, dilinden ve elinden diğer Müslümanların zarar görmediği kişidir.” (Buhari)
2. İnsanlar Arasında Sağlıklı İletişim
Güzel ahlaka sahip insanlar, karşılarındaki kişiye saygılı ve nazik davranarak sağlıklı iletişim kurarlar. Bu, toplumsal ilişkilerin güçlenmesine yardımcı olur ve insanların birbirlerine daha yakın olmasını sağlar.
3. İçsel Huzur
Güzel ahlak, bireyin iç huzurunu sağlar. Doğru ve iyi davranışlarla yaşamak, insanı vicdanen rahatlatır ve huzurlu bir yaşam sürmesini sağlar. Bu, stres ve endişeyi azaltarak ruhsal sağlığı iyileştirir.
4. Allah’a Yakınlık
İslam’a göre, güzel ahlaka sahip olmak, Allah’a yakınlaşmanın bir yoludur. İnsan, güzel ahlaklı olduğu sürece Allah’ın rızasını kazanır ve O’na daha yakın olur.
Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“En sevimli olanınız, ahlakı en güzel olanınızdır.” (Buhari)
5. Toplumsal Adalet ve Eşitlik
Güzel ahlak, toplumda adaletin sağlanmasına yardımcı olur. İnsanlar birbirlerinin haklarına saygı gösterir, adaletli bir şekilde birbirleriyle muamele eder. Bu da toplumsal eşitliği ve barışı pekiştirir.
Güzel Ahlakın Aşamaları ve Uygulamaları
Güzel ahlak, bir insanın hayatında sürekli olarak geliştirilmesi ve uygulanması gereken bir erdemdir. Bunun için çeşitli adımlar atılabilir:
1. Dürüstlük ve Doğruluk
Her durumda doğruyu söylemek ve samimi olmak. Yalan söylemek, hem birey hem de toplum için zararlı sonuçlar doğurur.
2. Sabır ve Hoşgörü
Zorluklar karşısında sabırlı olmak ve başkalarına karşı anlayışlı, hoşgörülü bir tavır sergilemek.
3. Güven ve Saygı
İnsanlar arasında güveni tesis etmek, başkalarına saygı göstermek ve onları değerli hissettirmek.
4. Güleryüzlülük ve Nazik Olmak
İnsanlara karşı güler yüzlü olmak, her türlü olumsuz tavırdan kaçınmak ve başkalarına karşı nazik davranmak.
5. Affetme ve İyilik
Kötü davranışlara karşı affedici olmak, her durumda iyilik yapmaya çalışmak. İslam, affetmeyi ve karşılıklı iyilik yapmayı teşvik eder.
Sonuç
Güzel ahlak, İslam’ın temel öğretilerinden biridir ve hem bireysel hem de toplumsal barışın sağlanmasında büyük bir rol oynar. İslam, insanları sadece inançlarıyla değil, aynı zamanda karakterleri ve davranışlarıyla da değerlendirir. Peygamber Efendimiz (s.a.v), güzel ahlakı her zaman vurgulamış ve bizlere örnek olmuştur. Güzel ahlak, sadece Allah’ın rızasını kazanmakla kalmaz, aynı zamanda insanların birbirleriyle sağlıklı ilişkiler kurmasını, toplumda barışın ve huzurun hâkim olmasını sağlar.