Paylaş
Zamir nedir? Ha-i kinaye örneklerle
Question
ZAMİR : ( Hâ-i Kinâye ) TECVİD DERSLERİ
Tecvit ilminde Zamir Örnekeri
Hâ-i kinâye ne demektir? Zamir ha-i kinaye örnek cümleler
Tecvid ilminde; kelime sonlarında bulunan, müfred müzekker gaib dediğimiz He (( ـه harflerine zamir denir. Bu harf; müfred müzekker gâibten kinaye olduğu için “Hâ-i Kinaye” de denmiştir.
Zamir’in meddi:
Zamir; ya uzatılarak veya uzatılmadan okunur:
1. Zamir’in, mâkabli müteharrik ise med ile okunur.
لَهُ – بِهِ – كِتابُهُ gibi.
Zamir’in uzatılmasına genelde “sıla” denir. Bu, Medd-i Tabiî olduğu durumlar için geçerlidir. Yukarıdaki örneklerde olduğu gibi. Ayrıca, zamir’i uzatan harf-i med yazıda olmayıp, mukadderdir.
Zamir’in meddi demek, daha ziyade, Medd-i Munfasıl dediğimiz durumlarda geçerlidir. ( منْ عِلْمِه إلا بِما شاءَ – منْ دونِهِ آلِهَةٌ ) gibi.
2. Zamir’in, mâkabli sakin olursa uzatılmadan okunur.
(عَنْهُ – مِنْهُ – مِنْ لَدُ نْهُ ) gibi.
Zamir’in Harekesi:
1. Zamir’in mâkablindeki harf meftuh, madmum veya sakin olursa, zamir’in harekesi ötre olur. (مِنْه – كِبابُهُ – لَهُ ) gibi.
2. Zamir’in mâkabli meksur veya sakin Ya ( ي ) olursa, esre ile harekelenir.
( بِهِ – عَلَيْهِ – لِقَوْمِهِ – إلَيْهِ ) gibi.
Asım kıratının Hafs rivayetine göre bu kaidenin iki istisnası vardır:
1. Kehf suresi, 63: ( وما أنْسانِيهُ إلا… )
2. Fetih suresi, 10: ( بِما عاهدَ علَيْهُ اللهَ )
Bu iki zamir’i Hafs ötre ile, diğer imamlar ise kaideye uygun olarak, esre ile okumuşlardır.
Zamirlerin vakf ve vasl hallerindeki okunuş özellikleri:
A. Vakıf halindeki Zamir’in okunuşu:
Kelime üzerinde, kaideye uygun olarak durup, sesi ve nefesi kesmektir.
Vakıf halinde zamirlerin medsiz ( adem-i sıla ) okunuşları konusunda bütün kıraat imamları müttefiktirler.
( منْ دُونِهْ * عَنْهْ * فِيهْ * إلَيْهْ * عذابَهْ * ) gibi.
B. Vasıl halindeki Zamir’in okunuşu:
Bir harf veya kelimenin; kendinden sonraki harf veya kelimeye bağlanarak okunmasıdır. Bu zamirler Kur’an-ı kerim’de dört şekilde bulunurlar:
1. İki harekeli harf arasında, harekeli olarak bulunur. Bu durumdaki zamirlerin çekilmesinde ihtilaf yotur.
( إنَّهُ هُوَ…- لَهُ صَاحِبُهُ – منْ عِلْمِهِ إلا.. ) gibi.
Genel görüş, birinci madde olmakla birlikte istisnalar vardır: Örneğin; İmam-ı Asım, aşağıdaki kelimeleri farklı okumuştur.
a. A’raf suresi, 110 ve Şuarâ suresi, 36: ( قالوا أ رْجِهْ وَ… ) Asım, buradaki zamiri cezm ( sükun ) ile okumuştur.
b. Neml suresi, 28: ( فَألْقِهْ إلَيْهِمْ ). Asım, bu zamiri de sükun ile okumuştur.
c. Nur suresi, 51: ( ويَتّقْهِ فاؤلئك ): Asım buradaki zamiri harekeli ve medsiz olarak okumuştur. Buradaki zamirin, hâ-i sekt olduğunu söyleyenler olsa da, kıraat imamları bu harfin zamir olduğu hususunda ittifak etmişlerdir.
d. Zümer suresi, 7: ( يَرْضَهُ لَكُمْ ): Asım, bu zamiri de medsiz okumuştur.
Bu zamirleri, diğer kıraat imamlarından farklı okuyanlar vardır.
2. Zamir iki sakin arasında, harekeli olarak bulunabilir:
( وإليْهِ الْمَصِيرُ – أتَيْنَاهُ الإنْجِيلَ – أتَاهُ اللهُ ) gibi.
Asım, bu zamirleri harekeli ve medsiz okumuştur.
3. Zamir; kendinden önceki harf harekeli, kendinden sonra ise sakin olan iki harf arasında bulunabilir:
( إسْمُهُ الْمَسيحُ – لَهُ الْمُلْكُ – بِهِ الإلَهُ ) gibi. Asım, bu zamirleri de medsiz okumuştur.
4. Zamir; sakin bir harften sonra ve harekeli bir harften önce bulunabilir:
( فِيهِ هُدىً – فَبَشرْهُ بِمَغْفِرَةٍ – ياْخُذْهُ عَدُوّلى.. ) gibi.
Asım, bu zamiri de medsiz okumuştur.
Bu kelimeleri; diğer imamlar da Asım gibi okumuşlar, İbni kesir ise med ile okumuştur.
İmam-ı Asım; dördüncü maddeye istisna olarak; Furkan suresi, 69. ayetteki zamiri, med ile okumuştur. ( فِيهِ مُهاناً …) gibi.
Bu okuyuşa sebep olarak;
1. Manaya dikkati çekmek,
2. Boğaz harfi olan He ( ه ) harfi’nin esresinden, dudak harfi olan Mim ( م ) harfinin ötresine geçişin zorluğundan, olduğu rivayet edilmektedir.
İsm-i işaret olan ( هَذِهِ ) kelimesinin sonundaki ( ه ) harfi, okunuş itibarıyle aynen zamir gibidir.
Zamir olmayan kelimeler:
Aşağıdaki kelime sonlarında bulunan ( ـه ) harfleri, zamir olmayıp, kelimenin aslındandır.
1…..suresi,……..: ( ولمْ يَنْتَهِ )
2…..suresi, …: ( لَئنْ لَمْ يَنْتَهِ )
3…..suresi,….. وجْهُ أبيكُمْ )
4…..suresi, ……. وما نَفْقَهُ )
5…..suresi, …………( فَواكِهُ )
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
Bir tecvid kuralı olarak zamirin uzatılıp uzatılmayacağına dair genel ve basit olarak kural şu şekildedir. Eğer zamir olan “ه” (he-hu) harfinden önceki harfin harekesi var ise bu zamir olan “ه” (he-hu) harfi uzatılır.
Örnek:
اِنَّهُ
Bu örnekte zamirden önceki harf olan “ن” (Nun) harfinin harekesi olduğu için buradaki هُ harfi bir elif miktarı uzatılmaktadır.
Eğer zamir olan “ه” (he-hu) harfinden önceki harfin harekesi yok ise o zaman zamir uzatılmaz.
Örnek:
اَتَيْنَا هُ
Bu örnekte olduğu gibi zamirden önce bulunan “ا” (elif) harfinin harekesi olmadığı için buradaki zamir uzatılmadsn okunur. Kur’an’ı Kerim’de istisna olan Furkan suresi, 69. ayetteki zamir med yapılarak okunur.
فِيهِ مُهاناً …
Tabii! İşte açıklamalar:
Zamir Nedir?
Zamir, isimlerin yerine kullanılan sözcüklerdir. Yani bir ismin tekrarını önlemek veya ismi belirtmeden onun yerine kullanmak için zamirler kullanılır.
Örnekler:
Ben, sen, o, biz, siz, onlar (kişisel zamirler)
Bu, şu, o (işaret zamirleri)
Kendi, kim, ne (soru zamirleri)
Örnek cümle:
Ali okula gitti. O ders çalışıyor.
Burada O zamiri Ali’nin yerine kullanılmıştır.
Ha-i Kinaye Nedir?
Ha-i kinaye, bir sözün hem gerçek anlamını hem de mecaz anlamını birlikte çağrıştırarak kullanılan bir edebi sanattır. Yani söylenen kelime hem olduğu gibi alınır hem de farklı bir anlamı ima eder.
Ha-i Kinaye Örnekleri
“Gözlerim yolda kaldı.”
Burada “yolda kalmak” aslında beklemek anlamındadır ama “gözlerim yolda kaldı” derken hem beklemek hem de hasretle bakmak kastedilir.
“Kalbim kırıldı.”
Kalp gerçek anlamda kırılmaz, burada hem mecazi anlamı hem gerçek kırılma gibi bir acı hissi vardır.
İstersen ha-i kinaye ile ilgili daha fazla örnek ve detay verebilirim! İstersen bir metin üzerinden de gösterebilirim.