Kuran Sûrelerin Başlarındaki: Huruf-i Mukattaa

SORU: Niçin bazen sûreler “elif-lâm-mim” harfleriyle başlamaktadır?

CEVAP: Bir grup sûre elif-lâm-mim gibi harf gruplarıyla başlamaktadır. Sûre başlarında bu harflerin hangi maksatla zikredildiği konusunda pek çok görüş bulunmaktadır. Bazı müfessirler, bu harflerin Kur’an’ın isimleri olduğunu ve sûrelerin girişi, başlangıcı olduğunu ve sûrelerin bunlarla açıldığını söylemişlerdir. Bazıları bu harflerin Allah’ın isimleri olduğunu ileri sürmüşlerdir. Bazılarına göre ise bunlar bir yemindir ve Allah sûre başlarında bu harflerle yemin etmiştir. Bazılarına göre de bunlar isim ve fiillerden parçalanıp ayrılmaş harflerdir. Mesela elif, ben anlamına gelen eneden; lâm, Allah lafzından; mim ise bilirim anlamına gelen a’lemudan alınmıştır ve hepsi birden Ben Allah’ım, bilirim demektir. Bazı müfessirler de bu harflerin Kur’an’ın sadece Allah tarafından bilinen sırlarından bir sır olduğunu söylemişlerdir. Bunun dışında daha başka şeyler de söylenilmiştir.

Bunların içinde kabule en fazla lâyık olan iki görüş vardır: Birincisi, bunların zihinleri ve dikkatleri çeken uyarı edatları olması için bazı sûrelerin başına getirildikleri görüşüdür. Çünkü bunlar terkip halinde değil, tek olarak söylenilmektedir. O halde bunların hem söylenirken hem de işitilirken özel bir vasıflan vardır. Bu sebeple bunları işiten kimse ardından gelecek sözleri özel bir ilgi ve dikkatle dinlemeye yönelir.

Bu konudaki diğer görüş ise bu harflerin Kur’an-ı Kerim’in i’câzm a/eş sizliğine işaret ettiği görüşüdür. Çünkü müşrikler Kur’an’ı işittikleri zaman ona iftira ediyorlar ve onun Allah kelamı değil Muhammed’in sözü olduğunu iddia ediyorlardı. Bu sebeple Allah Teâlâ onlara, Kur’an sizin konuşmalarınızda kullandığınız bu harfler gibi harflerden oluşmuştur ve yabancısı olduğunuz bir lisanla gelmemiştir; o halde -şayet iddia ettiğiniz gibi- bu Kur’an Muhammed’in sözü ise, Mu-hammed bir kişidir ve onun lisanı sizin lisanınız gibidir. Kur’an’ın kelimeleri de Arabça’dır ve sizin lisanmızdaki harflerden oluşmuştur ve siz bu lisanı kullanmada da çok maharetli ve iddialısınız, şayet iddianızda samimi ve doğru iseniz bu Kur’an’m bir benzerini de siz getiriniz, biz sizin bildiğiniz, maharetli olduğunuz ve insanlara karşı övündüğünüz bir sahada size meydan okuyoruz, demek istemiştir.

Fakat onlar bundan aciz kaldılar ve böylece Kur’an’ın bir beşer sözü olmadığı, sadece Allah kelâmı olduğu apaçık ortaya çıkmış oldu. Bu sebeple Allah Teâlâ Bakara sûresinde şöyle buyurur:

Kulumuz Muhammed’e indirdiğimiz Kur’an’dan şüphe ediyorsanız, siz de onun benzeri bir sûre meydana getirin; eğer doğru sözlü iseniz, Allah’tan başka güvendiklerinizi de yardıma çağırın. Ypamazsanız -ki asla yapamayacaksınız o takdirde, inkar edenler için hazırlanan ve yakıtı insanlarla taşlar olan ateşten sakının! (Bakara/23-24) Hud sûresinde de şöyle buyurulur:

Senin için “onu uydurdu” diyorlar, öyle mi? De ki: “Öyleyse onun sûrelerine benzer uydurma on sûre meydana getirin, iddianızda samimi iseniz, Allah’tan başka çağırabileceklerinizi de çağırın. Söylediğinizi yapamazlarsa, bilin ki o, ancak Allah’ın ilmiyle indirilmiştir. O’ndan başka tann yoktur, artık teslim oluyorsunuz değil mi?” (HÛd/13-14).

Sonra İsra sûresinde şöyle buyurulur:

De ki: “İnsanlar ve cinler birbirine yardımcı olarak bu Kur’an’ın bir benzerini ortaya koymak için bir araya gelseler, andolsun ki, yine de benzerini ortaya koyamazlar.” (İsra/88)

Bu iki görüş kabule en lâyık görüşler olduğu için el-Müntehab isimli tefsirde Bakara sûresinin başındaki “elif lâm-mim” âyetleri tefsir edilirken şu ifadeler geçer:

Elif lâm mim: Bu harfler Allah Teâlâ’nın, Arabların kendi konumalarında kullandıkları harfler gibi harflerden teşekkül eden Kur’an-ı Kerim’in i’câzma/eşsizliğine işaret etmek için kullandığı harflerdir. Buna rağmen onlar yine de Kur’an’m bir benzerini getirmekten âciz kalmışlardır. Ayrıca bu harfler, dinlenilmesi ve başka seslerden ayırdedilmesi için bir uyarıyı da ihtiva ederler.

Bu harflerle cümmel hesabıyla bu ümmetin ömrüne veya buna benzer şeylere işaret olduğu veya bu harflerin içinde bazı gerçeklerin ve gün geçtikçe ortaya çıkacak tarihi hakikatlerin rumuzunun bulunduğu şeklindeki görüşün bu harfler konusundaki en zayıf ve saçma görüş olduğunu Beydâvi ve diğer âlimler söylemişlerdir.

Akıllı bir müslümanm yapması gereken, kabule en yakın görüşü alması ve bu konuda rivayet edilen tuhaf sözlerin çokluğuna aldanmamasıdır. Gerçeği söyleyen Allah’tır ve yola iletecek olan da O’dur.

Dini Sitelerimiz

BENZER KONULAR:

• Hurufu musakkal ve Hurufu muhaffef
• Tashihi Huruf Talimi
• Hurufi mukattaa nedir?
• Maharici Huruf ne demek? Kısaca
• Hurûfu Mukattaa Ne Demek?
• Tümünü görüntüle.

Hurufi mukattaa nedir?

Hurûfu Mukattaa Ne Demek?

Huruf-u Mukattaa Ne demek? Örnekler