Paylaş
Peygamberimizin can din namus akıl ve mal güvenliği ile ilgili mesajları
Question
İslamda Din Akıl Can ve Mal güvenliği
Ayetler
Kur‘ân-ı Kerîm de:
“Yine onlar ki, Allah ile beraber tuttukları başka bir tanrıya yalvarmazlar, Allah‘ın haram kıldığı cana haksız yere kıymazlar ve zina etmezler. Bunları yapan günahının cezasını bulur.”
Furkân, 25/68.
“…Kim bir cana kıymamış veya yeryüzünde bozgunculuk yapmamış bir kimseyi öldürürse, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Her kim de birisinin hayatını kurtarırsa, bütün insanların hayatını kurtarmış gibi olur.”
Mâide, 5/32.
Hadisler
“İşçinin hakkını alın teri kurumadan veriniz.”
“Bugününüz nasıl mukaddes bir gün ise, bu ayınız nasıl mukaddes bir ay ise, bu şehriniz (Mekke) nasıl mübarek bir şehir ise, canlarınız, mallarınız, namuslarınız da öyle mukaddestir, her türlü tecâvüzden korunmuştur.”
Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrid-i Sarih Terc. C.10, S. 397
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), can, din, namus, akıl ve mal güvenliğinin İslam’da önemli bir yere sahip olduğunu vurgulamıştır. Bu beş temel değer, insanın maddi ve manevi varlığını korumasını sağlayan en önemli unsurlardır.
Can güvenliği: Can güvenliği, insanın en temel hakkıdır. İslam’da her insanın canı dokunulmazdır. Bu nedenle, cana kıymak büyük bir günahtır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), cana kıymanın en büyük günahlardan biri olduğunu şöyle ifade etmiştir:
“Kim bir mümini öldürürse, kıyamet gününde Allah ona, ‘Cenneti bana yaklaştır, cehennemi bana uzaklaştır’ dese, Allah onun bu isteğini kabul etmez. Kim bir çocuğu öldürürse, Allah ona, ‘Cenneti bana yaklaştır, cehennemi bana uzaklaştır’ dese, Allah onun bu isteğini kabul etmez.” (Buhari, Hudud, 44)
Din güvenliği: Din güvenliği, insanın inançlarını özgürce yaşama hakkıdır. İslam’da her insanın dinini özgürce yaşama hakkı vardır. Bu nedenle, dininden dolayı kimseye baskı uygulamak veya zulüm yapmak caiz değildir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), dininden dolayı kimseye baskı uygulanmayacağını şöyle ifade etmiştir:
“Dininiz size, dininiz bana.” (Müslim, İman, 19)
Namus güvenliği: Namus, insanın şeref ve haysiyetini ifade eder. İslam’da namusa saygı büyük önem taşır. Namusuna kast edenlere karşı savunma hakkı vardır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), namusunun korunması için her türlü mücadeleye hakkı olduğunu şöyle ifade etmiştir:
“Kimin namusu ihlâl edilirse, onu koruması için hakkı vardır.” (Ebu Davud, Hudud, 4)
Akıl güvenliği: Akıl, insanın dünyayı ve kendini anlamasını sağlayan en önemli unsurdur. İslam’da aklı korumak büyük önem taşır. Aklı zehirleyen şeylerden uzak durmak gerekir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), aklı korumanın önemini şöyle ifade etmiştir:
“Aklı korumak, mal korumaktan daha önemlidir.” (Tirmizi, Zühd, 33)
Mal güvenliği: Mal, insanın temel ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli olan bir araçtır. İslam’da mal güvenliğine saygı büyük önem taşır. Başkasının malına haksız yere el atmak haramdır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.), başkasının malına haksız yere el uzatmanın büyük bir günah olduğunu şöyle ifade etmiştir:
“Kim bir malın hakkını yerse, kıyamet gününde o malın yedi katını veyahut o malın ağırlığınca ateş taşır.” (Buhari, Edeb, 27)
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), can, din, namus, akıl ve mal güvenliğinin korunması için aşağıdaki tavsiyelerde bulunmuştur:
- Haksızlıktan ve zulümden uzak durmak gerekir.
- İnsanlara karşı merhametli ve şefkatli olmak gerekir.
- İlim öğrenmek ve ilim yaymak gerekir.
- Birbirinin hakkına saygı göstermek gerekir.
- İyiliği yaymak ve kötülüğü önlemek gerekir.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in bu mesajları, insanlığın huzur ve mutluluğu için önemli bir rehber niteliğindedir.
BENZER KONULAR:
Answers ( 2 )
İslam; can, din, namus, akıl ve mal güvenliği konusunda çok titiz davranmış; bunları dokunulmaz saymıştır. Kimse haksız yere can, din, namus, akıl ve mala haksız yere tecavüz edemez. Rasulullah (sav) bu konu hakkında veda hutbesinde şöyle buyuruyor;
“Bugününüz nasıl mukaddes bir gün ise, bu ayınız nasıl mukaddes bir ay ise, bu şehriniz (Mekke) nasıl mübarek bir şehir ise, canlarınız, mallarınız, namuslarınız da öyle mukaddestir, her türlü tecâvüzden korunmuştur.”
Sahîh-i Buhârî Muhtasarı Tecrid-i Sarih Terc. C.10, S. 397
Peygamber Efendimiz (s.a.v.), İslam’ın korunmasını emrettiği beş temel değer (zarurat-ı hamse) olan din, akıl, can, mal ve namus (ırz) güvenliğini çok açık şekilde vurgulamış ve bunların dokunulmaz olduğunu bildirmiştir.
Bunlar Kur’an ve sünnette hem doğrudan emirlerle hem de yasaklarla korunur. İşte konu başlıklarıyla ve Peygamberimizin mesajlarıyla:
Din Güvenliği
Koruma Anlayışı: İnsanların inanç özgürlüğünü korumak, dini yaşama hakkını engellememek, zorla dine sokmamak veya dinden çıkmaya zorlamamak.
Peygamberimizin Mesajı:
“Kim La ilahe illallah der ve kalbinde bu sözün manasına inanırsa cennete girer.” (Buhârî, İlim 33)
Hudeybiye Antlaşması’nda ve Medine Sözleşmesi’nde farklı inanç mensuplarına ibadet özgürlüğü tanıdı.
Yasakladığı: Dine hakaret, zorla din değiştirme, ibadetleri engelleme.
Akıl Güvenliği
Koruma Anlayışı: Aklı bozan, düşünme yetisini yok eden her şeyin yasaklanması. Bu yüzden sarhoş edici içkiler, uyuşturucular haram kılınmıştır.
Peygamberimizin Mesajı:
“Sarhoş edici her şey haramdır.” (Müslim, Eşribe 73)
“Allah içkiyi, onu içeni, satıcısını, alıcısını, taşıyanını ve taşıtana lanet etti.” (Ebû Dâvûd, Eşribe 2)
Yasakladığı: İçki, uyuşturucu, kumar ve zihni ifsat eden her şey.
Can (Hayat) Güvenliği
Koruma Anlayışı: Haksız yere bir cana kıymayı kesin şekilde yasaklar, yaşam hakkını güvence altına alır.
Peygamberimizin Mesajı:
Veda Hutbesi’nde: “Canlarınız, mallarınız ve namuslarınız, Rabbinize kavuşuncaya kadar birbirinize haramdır; bugün (Arefe Günü), bu beldenin (Mekke’nin) haramlığı gibi, bu ayın (Zilhicce’nin) haramlığı gibi.” (Buhârî, İlim 37)
“Kim haksız yere bir canı öldürürse bütün insanları öldürmüş gibi olur.” (Maide 5/32, Peygamberimiz bu ayeti sıkça hatırlatmıştır.)
Yasakladığı: Cinayet, intihar, ağır yaralama.
Mal Güvenliği
Koruma Anlayışı: Malın haksız yere alınmasını, çalınmasını, gasp edilmesini yasaklar. Ticarette dürüstlük ve helal kazanç teşvik edilir.
Peygamberimizin Mesajı:
“Müslümanın malı ancak gönül rızası ile helâldir.” (İbn Mâce, Ticârât 25)
“Haksız yere bir karış toprağı alan kimsenin boynuna, yedi kat yerin altından o toprak dolanır.” (Buhârî, Mezâlim 13)
Yasakladığı: Hırsızlık, rüşvet, hile, faiz, gasp.
Namus (İffet ve Onur) Güvenliği
Koruma Anlayışı: İnsanların iffetine, şerefine, aile mahremiyetine dokunulmazlık tanır. Zina, iftira, gıybet ve hakaret yasaktır.
Peygamberimizin Mesajı:
“Müslümana sövmek fasıklık, onunla savaşmak küfürdür.” (Buhârî, İman 36)
“Kim bir Müslümanın ayıbını örterse, Allah da kıyamet günü onun ayıbını örter.” (Müslim, Birr 72)
Zina ve iftiraya karşı ağır cezalar belirlemiştir.
Yasakladığı: Zina, fuhuş, iftira (kazf), gıybet, hakaret.
Özet:
Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in öğrettiği bu ilkeler, İslam’da Zarurat-ı Hamse olarak bilinir. Amaç, toplumun huzurunu, bireyin onurunu ve haklarını güvence altına almaktır. Veda Hutbesi bu mesajların en özlü şekilde dile getirildiği konuşmadır.