Laiklik ve Şeriat

Selamun Aleykum,

Sorum şu bir Müslüman laik olabilir mi? Olursa kafir midir? Ve bana bir kaç şeriat kanunu yazabilir misiniz?

Teşekkürker

Cevap:

Laiklik daha çok Batı uygarlığının kendine has fikri ve siyasi gelişimi çerçevesinde ortaya çıkan laiklik, dünyada son bir buçuk asırlık felsefi tutumların kavranabilmesi açısından önemli bir yere sahiptir. Özellikle aydınlanma düşüncesi, Fransız İhtilali ve cumhuriyet kavramının laik bir ahlak anlayışıyla olan bağlantısı değerlendirmenin etik boyutlarının ortaya çıkarılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca günümüzün siyasal ve toplumsal hareketliliğinde kendini düne nazaran daha büyük çapta hissettiren dini tavır alışlar düşünüldüğünde din ve devlet ilişkisini düzene koyan laiklik prensibinin felsefi temellerinin doğru bir şekilde anlaşılmasının gerekliliği ortaya çıkar. Şeriat Dinimiz islama ait dini, ahlaki ve hukuki hükümlerin bütününü içerisine alır. Allah’ın koymuş olduğu kanun ve nizamlar kuran-ı kerimdedir. Kuranın emir ve yasakları şeriattır.

CEVAP:

Genel Bir Özet: Laiklik

Laiklik, din ve devlet işlerinin ayrılığını esas alan siyasi ve hukuki bir ilkedir. Temel amacı, devletin tüm din ve inançlar karşısında tarafsız olması, vicdan ve inanç özgürlüğünü güvence altına almasıdır.

1. Bölüm Özeti: Laikliğin Felsefi ve Tarihi Temelleri (Kenan Gürsoy)

Köken ve Anlam: Kelime kökeni itibariyle “ruhban sınıfına mensup olmayan” anlamına gelen Yunanca “laikos”tan türemiştir. Terim, devletin dini inançlar karşısında mutlak tarafsızlığını ve eğitimin dinî temellere dayanmamasını ifade eder.

Din-Devlet İlişkisi Modelleri:

Teokrasi: Devletin bir din veya mezhebe göre yönetilmesi.

Laiklik: Devlet ve din işlerinin tamamen ayrılması.

Batı’da Felsefi Gelişim: Laiklik, Hristiyan Batı dünyasında Kilise’nin mutlak otoritesine karşı bir tepki olarak doğmuştur. Aydınlanma, Fransız İhtilali ve modern sivil toplum arayışı bu süreci şekillendirmiştir. Tarihsel olarak dört ana görüş ortaya çıkmıştır:

Din’in Siyaset Üzerindeki Mutlak Üstünlüğü (Luther, Calvin)

Din’in Siyasete Alet Edilmesi (Machiavelli, Hobbes)

Din’in Yeniden Şekillendirilmesi veya Ortadan Kaldırılması (Comte, Marx)

Din ve Siyasetin Tamamen Ayrı ve Özerk Olması (Locke, Tocqueville) → Çağdaş laiklik anlayışının temelini oluşturur.

Laik Devlet ve Vatandaşlık: Laiklik, bir “vatandaşlık ahlakı” geliştirmeyi hedefler. Sadakat, devlete ve vatandaşlık bağına yöneliktir. Laikliğin sağlıklı işleyebilmesi için devlet ve sivil toplum ayrımı hayati önem taşır. Din, bireyin özel alanına ait bir olgu olarak bu sivil toplumun parçasıdır ve devlet tarafından korunur.

2. Bölüm Özeti: İslam Dünyasında Laiklik (Talip Küçükcan)

Genel Durum: İslam dünyasında laiklik, Batı’dakinden farklı olarak, iç dinamiklerden ziyade dış etkiler (sömürgecilik, Batılılaşma) ve modernleşme çabaları sonucu ortaya çıkmıştır.

Tartışma ve Uygulamalar: Hilafetin kaldırılması ve devletin yeniden yapılandırılması sürecinde, Ali Abdürrâzık gibi düşünürler devletin dünyevi olduğunu savunurken, buna karşı İslami esaslara dayalı bir devlet modelini savunan görüşler de gelişmiştir.

Ülke Örnekleri:

Türkiye: Laiklik, Tanzimat’tan başlayan bir sürecin sonucunda 1937’de anayasal ilke haline gelmiştir. Anayasa, laikliği değiştirilemez bir temel ilke olarak benimser ve Diyanet İşleri Başkanlığı gibi kurumlarla din hizmetlerini devlet kontrolünde düzenler.

Arap Dünyası: Mısır, Suriye, Irak gibi ülkeler anayasalarında İslam’a atıfta bulunsa da hukuk sistemleri büyük ölçüde laiktir. Laik uygulamalara karşı İhvan-ı Müslimîn gibi muhalif hareketler ortaya çıkmıştır.

İran: Pehlevî döneminde güçlü bir laikleşme politikası izlendi, ancak 1979 İslam Devrimi ile tamamen İslami bir yönetim modeline geçildi.

Diğer Ülkeler: Pakistan, Endonezya ve Malezya gibi ülkelerde laik ve İslami hukuk kurallarının bir arada bulunduğu karma/karmaşık sistemler görülür. Nijerya’da ise ülkenin yarısında şeriat, diğer yarısında laik hukuk uygulanmaktadır.

Sonuç: Metin, laikliğin Batı’da tarihsel ve felsefi bir süreçle ortaya çıktığını, İslam dünyasında ise daha çok “ithal edilmiş” ve yerel koşullara göre farklı şekillerde uygulanmış, bu nedenle de sürekli bir tartışma konusu olmuş bir ilke olduğunu vurgulamaktadır.

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

• Laiklik = kafirlik
• Şeriatı inkar eden kafir midir
• İslam’da Nikah nedir nasıl kıyılır şartları nelerdir?
• İslam güncellenmeli
• Demokrasi İslam’a Ters Değil Midir?