Paylaş
Kaderi reddeden ilk kişi kimdir ?
Question
Kaderi reddeden ilk kişi

İslam inancına göre, kaderi reddeden ilk kişi, Ma’bed el-Cüheni (öl. 80/704) olarak kabul edilir. O, Basra’da yaşayan bir âlim ve hadisçi idi. Ma’bed, kaderin değişmez olduğu inancını reddetmiş ve insanın kendi seçimleri ve eylemlerinin sorumluluğunu alması gerektiğini savunmuştur.
Ma’bed’in kaderi reddetmesinin bazı nedenleri şunlardır:
Kaderin değişmez olduğu inancı, kişinin kendi seçimleri ve eylemlerinin sorumluluğunu almasını engeller. Ma’bed, kişinin kendi seçimleri ve eylemlerinin sorumluluğunu almasının önemli olduğuna inanıyordu.
Kaderin değişmez olduğu inancı, kişinin Allah’a olan güvenini sarsar. Ma’bed, kişinin Allah’a olan güveninin güçlü olması gerektiğini savunuyordu.
Kaderin değişmez olduğu inancı, insanın özgür iradesinin olmadığını ima eder. Ma’bed, insanın özgür iradesinin olduğuna inanıyordu.
Ma’bed’in kaderi reddetmesi, İslam dünyasında büyük tartışmalara yol açtı. Ma’bed, kaderi reddeden ilk kişi değildi, ancak onun fikirleri, daha sonra Kaderiyye adı verilen bir mezhebin ortaya çıkmasına neden oldu.
Kaderiyye mezhebi, kaderin değişmez olduğu inancını reddeder ve insanın kendi seçimleri ve eylemlerinin sorumluluğunu alması gerektiğini savunur. Kaderiyye mezhebi, İslam dünyasında yaygın bir mezhep değildir, ancak Ma’bed’in fikirleri, İslam düşüncesinde önemli bir yere sahiptir.
BENZER KONULAR:
Answer ( 1 )
“Kaderi reddeden ilk kişi kimdir?” sorusu, kişinin ne tür bir “kader” anlayışını kastettiğine bağlı olarak farklı şekilde yanıtlanabilir. İslam teolojisinde bu sorunun bağlamı genellikle “kader” kavramına ilişkin tartışmalara dayanır. İslam tarihinde kader konusunu sorgulayan veya reddeden ilk kişiler arasında şunlar öne çıkar:
1. Ma’bed el-Cüheni (ö. 699/700)
İslam tarihindeki ilk kader inkârcılarından biri olarak bilinir. Ma’bed el-Cüheni, insanın tamamen özgür iradeye sahip olduğunu ve Allah’ın insanların kaderine müdahale etmediğini savunurdu. Bu görüşleri, kader inancını vurgulayan ana akım İslam öğretisiyle çeliştiği için eleştirilmiştir.
2. Geylan ed-Dımeşki (ö. 740)
Kaderiyye olarak bilinen bir akımın temsilcilerinden biridir. Geylan, insanın fiillerinin tamamen kendi özgür iradesiyle meydana geldiğini savunmuş ve kader fikrini eleştirmiştir.
Kaderiyye Mezhebi
Bu kişiler, “Kaderiyye” adı verilen erken bir İslam mezhebinin temsilcileri olarak görülür. Kaderiyye, insanların fiillerinde tamamen özgür olduğunu ve bu nedenle sorumluluk taşıdığını ileri sürerken, klasik İslam inancındaki “Allah’ın her şeyi önceden belirlediği” anlayışına karşı çıkmıştır. Ancak bu görüşler, ana akım Sünni ve Şii inançlarında sapkınlık (bid’at) olarak değerlendirilmiştir.
Sonuç
Tarihi açıdan bakıldığında, kaderi reddeden ilk kişi olarak Ma’bed el-Cüheni öne çıkar. Ancak, bu konudaki tartışmaların detayları, İslam düşüncesinin farklı yorum ve anlayışlarına göre değişiklik gösterebilir.