Hz. Peygamberin Kendisi İçin İstiğfar Etmesi

Soru: Allah Teâlâ Kur’an’da Peygamberinin istiğfar etmesini emretmektedir. Rasûlullah’ın çok istiğfar eden birisi olduğu da rivayet edilmiştir. Rabbine karşı isyan etmdiği ve masum olduğu halde Rasû-lullah’m istiğfarla emredilmiş olması nasıl izah edilebilir?

Cevap: Buna benzer bir konu hakkında başka bir yerde de yazdığımı hatırlıyorum. Bununla beraber kısa olarak tekrar cevaplandırmak-da bir beis görmüyorum. Müfessirler, Rasûlullah.’m istiğfarla emrolunmasını izah ederken çok çeşitli görüşler ortaya koymuşlardır. Bu izahların hepsi veya büyük çoğunluğu kabul edilebilir görüşlerdir.

Bir görüşe göre Hz. Peygamber -yüce bir mertebede olması hasebiyle- daha iyi ve daha makbul olan şeyleri yapması gerekirken onları değil de iyi ve makbul şeylerle yetindiğinden dolayı istiğfar etmiştir. Yani başkaları o şeyleri yaptığı takdirde İyidir ve makbuldür, ancak bir peygamberin daha iyi ve daha makbul olanı yapması gerekir. Hani bir söz vardır: İyilerin hasenatı, evliyanın seyyiatıdır. (Yani iyi insanların güzel işleri, Allah’a çok yakın olan Allah dostlarının kötülükleri mertebesindedir).

Bir görüşe göre Hz. Peygamber (s.a) dinin esaslarıyla ilgili olmayan konularda dalgınlık ya da unutkanlıkla yaptığı hatalardan dolayı istiğfar etmiştir.

Bir diğer görüşe göre Hz. Peygamebr kendisi için değil —her ne kadar zahiren öyle de olsa- ümmetine öğretmek için istiğfar etmiştir.

Bir başka görüşe göre Allah Teâlâ Peygamberine istiğfarı emrederek hitabettiği zaman bundan ümmeti için istiğfarı murat etmektedir. Ona: “Allah’tan af dile” denildiği zaman bunun manası “Ümmetin için Allah’tan af dile, çünkü onların rehberisin ve onların iyiliğine çok düşkünsün” demektedir.

Burada akla yatkın ve Rasûlullah’ın (s.a) makamına uygun düşen bir görüş daha vardır. Şüphesiz Rasûlullah (s.a) insanlık için en güzel bir Örnek ve ideal bir rehberdir. Fakat o da rabbinin önünde diğer fertlerden bir ferttir. Varlık aleminde cereyan eden kanunlar ve hayatın gerçekleri karşısında diğer insanların durumu neyse Hz. Peygamber’in durumu da odur. O, gerçekten abidlerin en iyisi, salihlerin efendisidir. Fakat Allah’ın hakkını hiçbir insan tam olarak ödeyemez ve takvada yükselmenin bir sınırı yoktur. Allah’ın nimetleri hadsiz, hesapsızdır. Halbuki şükür sınırlıdır. Rasûlullah (s.a) bu gerçeği en iyi bilen insandır. Bu sebeple rabbinden en çok korkan ve O’nun rızasını en çok gözeten insan odur. O, Allah yolunda bütün gücüyle çalıştıkça, hatta bu uğurda bitkin düştükçe, arkasına ve önüne bakar ve yaptıklarını yetersiz ve az görürdü. Çok şeyler yaptığı halde bunu gözünde büyütmezdi. Konumu ve mertebesi sebebiyle hissettiği bu eksikliğinden dolayı istiğfar etmesinin daha uygun olacağını düşünürdü -veya rabbi ona bunu münasip görürdü-.

Hz. Peygamber (s.a) böylece nefis muhasebesinde ve Allah korkusunda/saygısında her gün bir önceki günden daha yüksek bir mertebeye eriştikçe dünkü eksikliğini bütün içtenliğiyle hissederdi. Bu sebeple istiğfar etmeyi uygun görürdü. Bu öyle bir haldir ki bunun mahiyetini ancak Rasûlullah (s.a) gibi olanlar kavrayabilir. Azimetler/yükümlülükler, sorumluluklar azim sahiplerinin durumuna göredir. Büyükler, büyüklerin dengidir.

İmam Alûsi, Nasr sûresinin tefsirini yaparken sanki bu manayı kasteder gibidir:

“Sen de bilirsin, ki Allah’a ait hakları gerektiği gibi yerine getirmekten ve O’nu yüceliğine ve büyüklüğüne layık bir şekilde zikretmekten aciz olup onları ancak bildiği kadarıyla eda edebilenler, -ki arif olan kimse Allah’a ait hakların değerinin bundan çok yüce ve çok daha büyük olduğunu bilir- kendi amelinden ve yaptığından utanır ve eksikliğinin farkına varır. Bir kimse Allah’ı ne kadar çok tanırsa O’ndan o kadar çok korkar ve kendi eksikliğini o kadar çok iyi görür. Hergün bin rekat namaz kılıp sonra kendi sakalından tutup şöyle mırıldanan kimse gibi olur: Kalk, ey her kötülüğün yuvası olan nefis! Vallahi bir an bile Allah için senden razı değilim. Rasûlullah’ın istiğfarı da Allah’ın azametini ve yüceliğini tanımış olmasından dolayı olabilir. Yaptığı ibadet ve kulluğu -her ne kadar bütün abidlerin ibadetinden daha değerli de olsa- O’nun yüceliğine layık olmaktan uzak görür. Allah’ın azameti ve yüceliği onun tahayyül ettiğinin çok ötesindedir. Bu sebeple yaptıklarından utanç duyar ve istiğfara koşar. Sahih olarak bize ge-. len haberlere göre Rasûlullah (s.a) bir gün ve gecede yetmiş defadan fazla istiğfar ederdi. Kulluk yapan kişinin -bütün gücünü sarfetse bile- Allah’ın yüceliğine layık bir kulluktan aciz olduğuna işaret etmek için ibadetlerin pek çoğunun sonunda istiğfar emredilmiştir. Farz namazı kılan bir kimsenin bunun akabinde üç defa istiğfar etmesi, seherlerde ibadete kalkan kimsenin bol bol istiğfar etmesi hükmü getirilmiştir. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

Hacdan sonra insanların sel gibi aktığı yerden siz de akın. Allah’a istiğfar edin. Çünkü Allah affedici ve esirgeyicidir. (Bakara/199)

Rivayet edildiğine göre abdest aldıktan sonra da istiğfar edilmesi gerekir. Rasûlululah (s.a) bir meclisten kalkarken Sübhanekallahümme vebihamdik. Estağfiruke ve etûbu ileyk (Allahım seni hamdinle teşbih eder. Senden mağfiret diler ve sanan tevbe ederim) derdi. Bütün bunlardan sonra Hz. Peygameber’in (s.a) peygamberlerin efendisi ve en üstünü olmasına rağmen kendisi için istiğfar etmesinde bir çelişkinin olmadığı anlaşılmaktadır. Allah’ın salatı ve selamı onun, ailesinin, bütün ashabının ve kıyamete kadar onun kitabına çağıranların üzerine olsun.

Benzer konular :

• Seyyidül istiğfar tövbe duası
• İstiğfar nasıl olmalıdır?
• Günahlara topluca istiğfar etmek
• Tövbe ve İstiğfar
• Seyyidül istiğfar duası arapça
• Tümünü görüntüle.