İSLAMDA ŞİRKET (ORTAKLIK)

S. 1. Şirketin kaç çeşidi vardır?

C 1. Şirketin iki çeşidi vardır.

Mülklerde ortaklık.

Akitlerde (alışveriş) ortaklık.

Mülklerin ortaklığı. Bir şeyi, iki kişi irs (varislik) yoluyla elde eder veya beraberce satın alırlarsa, birisi diğerinin izni olmaksızın arkadaşınin payında tasarruf edemez. Her biri diğerinin payında tasarruf etme açısından yabancı gibidir. Akitler ortaklığı olan ikinci kısmı dört çeşide aynalar.

Mufavada.

Inan.

Sanat ortaklığı.

Kredi ortaklığı.

Mufavada ortaklığı. Iki kişinin malda, tasarrufta ve borçta eşit oldukları bir şirkettir. Hür, akil, baliğ ve Müslüman olan iki kişi arasında olması caizidir. Hür ile köle, çocuk ile baliğ ve Müslüman ile kâfir arasinda caiz değildir. Ancak, vekâlet ve kefalet olarak akit olur. Ortaklardan birisinin satın aldığı mal, aile fertlerinin yemeği ve giyeceği dışında, ikisinin arasında ortak olur. Ortak olmaya elverişli olan nesnenin karşılığında hangisine borç yüklenmişse, diğeri de o borçtan mesuldur. Ortaklardan birisine, şirkete elverişli bir mal miras kalsa veya hibe edilip eline ulaşırsa, mufavada ortaklığı inan ortaklığına dönüşür.

S.2. Şirket akdi neyle gerçekleşir?

C 2. Şirket akdi ancak geçerli dirhem, dinar ve paralarla olur. Bunların dışında, insanların teamülde kullandığı külçe ve gümüş gibi paralar hariç, başka paralarla olmaz. Ticaret malıyla ortaklık kurulmak istenirse, her biri malının yarısını diğerinin malının yansı karşılığında satar ve ortaklık akdini oluştururlar.

S.3. İnan ortaklığının hükümleri nelerdir?

C.3. İnan ortaklığı vekâlet olarak akdedilir, kefalet olarak akdi olmaz. Bu ortaklıkta ortaklardan birinin sermaye olarak koyduğu mal digerlerinden fazla olabilir. Ikisi de ortaklık işinde çalıştıkları zaman, bir tarafın malındaki fazlalığa rağmen, kåra eşit şekilde ortak olabilirler.

Ortaklar sermayelerinin bir kısmında ortaklık akdedebilirler, bu ortaklık ancak mufavada ortaklığının sahih olabildiği sermayeyle olur. Ortaklardan birisinin sermayesi dirhem diğerinin de dinar olabilir, her birisinin şirket namina satin aldığı malın parası, alandan talep edilirdi gerinden edilemez, sonra satın alan hissesini ortağından alır.

Bir şey almadan ortaklık mali veya mallardan birisi telef olursa or ortaklık bozulur. Eğer ortaklardan birisi kendi malıyla bir şey alır ve alıştan önce diger ortağın malı telef olursa, alınan mal şartlarına göre ortaktır, satın alan ortak kıymetten hissesini diğer ortağından alir. Ortaklık mallar karıştırılmadan da sahih olur, ancak ortaklardan birisine belli bir miktar dirhem fazla kar şartı koşulursa sahih olmaz. Mufavada inan ortaklarindan her biri sermayeyi mudarebe verebilir, tasarruf edecek birini vekil tayin edebilir. Vekilin elindeki şirket mali emanettir.

S.4. Sanat ortaklığının hükümleri nelerdir?

C.4. Sanat ortaklığı, örneğin. iki terzi, iki boyacı beraberce bir işi kabul edip håsilatını aralarında yarı yarıya paylaştıkları ortaklıktır. Bu ortaklık caizdir ve her biri, yapmasını kabullendiği işi yapar. Birisi çalısır, digeri çalışmazsa yine håsilatta ortaklar.

S.5. Kredi şirketi nedir?

C.5. Kredi şirketi, iki kişi, mallan olmadığı halde halk arasındaki, itibar ve kredileriyle müşterek alışveriş yapma şartıyla ortak olmalari. dır. Bu şekilde yapılan ortaklık sahihtir. Her birisi aldığı malda ortağının vekilidir.

Bu ortaklıkta satın alınan malın aralarında yarı yarıya şartı koşulursa, kár da aralarında yarı yarıyadır. Kardan biri diğerinden fazla alırsa caiz olmaz. Eğer satın alınan malın birisine üçte bir miktar parası vermek şartını koşarlarsa kår da üçte bir olur. Odun toplamak, ot edinmek ve avlanmakta ortaklık olmaz, her bir kişinin avladığı ve topladığı kendisinin olur. Birisinin katırı diğerinin tuluhu (tulumu) olup, katır ile suyu çekip satar ve häsılatta ortak olurlarsa caiz olmaz. Bütün hasılatı su çekip satan elde eder, eğer katırın sahibi ise, tuluhun (tulumun) ücreti’l-mislini verir, eğer tuluhun sahibi ise katır sahibine katırın ücreti’l-mislini verecektir.

S.6. Fasit ortaklığa terettüp eden hükümler nelerdir?

C.6. Fasit bir ortaklıkta kâr, ortakların sermayesine göre taksim edilir ve ortaklardan birine fazla verilmesi şartı batıl olur.

S.7. Şirket neyle batıl olur?

C7. Ortaklardan birisi ölürse veya mürtet olup daru’lharbe kaçarsa ortaklık batıl bozulur.

S.8. Ortak ortağının zekâtını vermeli midir?

C.8. Bir ortak diğerinin izni olmadan malının zekâtını veremez. Ortaklardan her biri diğerine malının zekâtını vermesine izin verirse ve her biri de verirse, ikinci defa zekât veren ilk önce verenin zekât vermesin den haberi olsa olmazsa, verdiği zekâtı tazmin eder.

Kolay Hanefi Fıkhı Soru Cevaplı
İtisam Yayınları

BENZER KONULAR:

• Çalıştığım şirket yemeğin parasını ödüyor. Yemek yemeyip parasını almam caiz mi?
• Şirketin çöpe atacağı malzemeyi alıp kullanmak caiz mi
• Şirketlerden mağduriyet ücreti almak caiz mi?
• Kuran-ı Kerim, borçlar hukuku, şirketler hukuku
• İslamda aile şirketi ortaklığı
• Tümünü görüntüle.