İSLAMDA MUZARAA (ZİRAAT ORTAKLIĞI)

S.1. Müzaraa nedir?

C.1. Müzaraa sözlükte, Müfaala vezninde zar’a’dan türemiş olup ekme ve toprağa tohum atma anlamına gelir. Istilahta, Bir tarafın arazisi diğer tarafın çalışmasından oluşan bir şirket akdidir. Yani arazi ekilir gelir ortaklar arasında paylaşılır. Başka bir tanıma göre, ürünün bir bölümü karşılığında ziraatçılık üzerine yapılan bir ortaklık akdidir. Muhabere, muhakele olarak da adlandırılır. Iraklılar bu akte Karah adını vermişler.

S.2. Müzaraa’nın hükmü nedir?

C.2. Ebu Hanife, müzaraa akdini gelirin üçte veya dörtte biri karşılıgında yapmak batıldır diyor.

Ebu Yusuf ve Muhammed’e göre caizdir.

S.3. Müzaraa kaç çeşittir?

C.3. Müzaraa, İmameyne göre dört şekilde olur. a)Arazi ile tohum bir ortağa, çalışmak ile çift diğer ortağa ait olursa müzaraa caizdir.

b)Arazi birinin, çalışmak, çift ve tohum da diğerinin ise, müzaraa caiz olur.

c)Arazi, çift ve tohum birisine ait, çalışmak ta birisine ait ise yine caiz olur.

d)çift birisinin, tohum ve çalışmakta digerine ait olursa müzaraa caiz olmaz

S4. Müzaraada müddet şartı var mıdır?

C4. Müzaraa ancak belli bir müddet için yapılabilir.

S.5. Müzaraanın şartları nelerdir?

C.5. Araziden alınan mahsulün, taraflar arasında ortak olması müzaaranın şartlarındandır. Eğer taraflardan birisine belli birkaç ölçek şart koşulursa, müzaraa batıl olur. Eğer birisine büyük ve küçük nehirlerin kenarındaki tarlalar şartı konulursa yine müzaraa fasit olur. Müzaraa akdi sahih yapılmışsa, çıkan mahsul şarta göre, ikisinin arasında taksim edilir. Arazi bitmediği takdirde, çalışan bir şey alamaz. Müzaraa akdi fasit ise, çıkan mahsul tohum sahibinin olur, tohum arazi sahibinin, çalışana ücreti’l misil, verilir. Ancak ücret mahsulden payına düşeceği miktardan daha fazla olmamalıdır. Muhammed’e göre, ücreti ne kadar olursa olsun verilecektir.Eger tohum çalışana aitse, tarla sahibine ücreti’l misil verilir.

Müzaraa muamelesi akdolduktan sonra tohum sahibi çalışmaktan vazgeçerse zorlanamaz, digeri çalışmak istemezse, hākim çalışmaya icbar eder.

Taraflardan birisi ölürse, müzaraa bozulur. Müzaraa müddeti, mahsulun yetişmesinden önce biterse, mahsulün olgunlaşmasına kadar olan müddet için, muzari (ziraat akdini yapan) payina düşen ücreti misli arazi sahibine verir.

Ziraata yapılan masraf, haklarına göre, her ikisine de düşer.

Ekini biçenin, taşıtanın, dövenin ve savuranın ücretleri hisselerine göre, her ikisi de öder.

Eğer iki taraf akit yaparken bu masrafı çalışana yükletmişseler akit bozulur.

Kolay Hanefi Fıkhı Soru Cevaplı
İtisam Yayınları