Hanefi Mezhebine Göre Sığırların Zekatı

SIĞIRLARIN ZEKATI

S.1. Sığırlarda nisap kaçtır?

C.1. Otuz sığırın altında zekât yoktur. Otuz sığırdan kırk sığıra kadar, iki yaşına basmış bir erkek veya dişi dana verilir. Ebu Hanife’ye göre, kırktan sonra altmışa kadar olan her bir fazla sığır için üç yaşındaki bir dananın onda birinin dörtte biri. Her iki fazla sığır için üç yaşındaki bir dananın onda birinin yansı eklenir.

Ebu Yusuf ve Muhammed’e göre, altmışa varıncaya kadar kırktan fazla sığır için zekât yoktur. Altmış siğırda iki yaşına basmış iki erkek veya dişi buzağı, yetmiş sığırda üç yaşına basmış bir dişi dana ile iki yaşına basmış bir erkek buzağı, seksen sığırda üç yaşına basmış iki dişi dana verilir. Doksan sığırda üç buzağı, yüz sığırda iki buzağı ve bir dana verilir. Camuşların nisabı da sığırların ki gibidir.

Hanefi Mezhebine Göre Develerin Zekatı

DEVELERİN ZEKATI

S.1. Develerde nisap ne kadardır?

C.1. Saime olan beş devenin altında zekât yoktur.

Beş devede bir koyun, on devede iki koyun, on beş devede üç koyun, yimi devede dört koyun, yirmi beş devede bir bintİ mehad (iki yaşına girmiş dişi deve) verilir. Otuz altı devede bir bint-i lebun (üç yaşına girmiş dişi deve) verilir.

Kırk altı devede bir hıkka (dört yaşına girmiş dişi deve) verilir. Altmış bir devede bir cezea(beş yaşına girmiş dişi deve) verilir. Yetmiş altı devede iki bint-i lebun verilir. Doksan bir deveden yüz yirmi deveye kadar iki hokka verilir. Yüz yerden yüz kırk beşe kadar iki hikka ile evvelki gibi her beş devede bir koyun verilir. Yüz kırk beşten yüz elli ye kadar iki hıkka ile bir bint-i mehad verilir. Yüz elli devede üç hikka verilir. Yüz elliden yüz yetmiş beşe kadar önceki gibi her beş devede bir koyun eklenir. Yüz yetmiş beş devede üç hikka ile bir bint-i mehad verilir. Yüz seksen altı devede üç hikka ve bir bint-i lebun verilir. Yüz doksan alt deveden iki yüz deveye kadar dört hikka verilir. Sonra yüz elliden başlandığı gibi başlanır. Zekâtta Arap ve Büht (Arap olmayan) develer aynıdır.

Koyunların Zekatı

S.1. Koyunların nisabı kaçtır?

C.1. Kırktan az olan koyunlarda zekât yoktur. Kırktan yüz yirmi bire kadar bir koyun, yüz yirmi birden iki yüz bire kadar iki koyun, iki yüz birden dört yüze kadar üç koyun, dört yüz koyun için dört koyun verilir. Bundan sonra her yüz koyun için bir koyun verilir. Zekâtta koyun ve keçi aynıdır.

Atların Zekatı

S.1. Atlarda nisap ne kadardır?

C.1. Bir kimsenin karışık olarak saime erkek ve dişi atları bulunsa, dilerse her at için bir dinar zekåt verir, dilerse kıymetlerini hesap edip her Iki yüz dirhem için beş dirhem zekât verir. Sadece dişi atlarda zekat vardır, diğerlerinde olmaz. Ebu Yusuf ve Muhammed’e göre atların zekāti verilmez.

S.2. Diğer hayvanların da zekâtı var mıdır?

C.2. Katır ve eşekte, ticaret için olmadıkça, zekât yoktur.

S.3. Zekâtı olan hayvanların yavrularında zekât var mıdır?

C.3. Ebu Hanife ve Muhammed’e göre, birer yaşını doldurmayan deve, sığır, oğlak ve kuzu için zekât verilmez. Ancak bunların arasında büyükleri varsa, bunlar da zekāta tābi olurlar. Ebu Yusuf’a göre, bunlar dan kendileri gibi bir yavru zekat olarak verilir.

S.4. Eğer gereken yaştaki hayvan bulunmazsa ne yapılır?

C.4. Mal sahibinde, zekât olarak vermesi gereken yaştaki hayvan bulunmazsa, daha büyüğü alınır ve fazlalığı geri verilir. Ya da farkıyla birlikte daha küçüğü alınır.

S.5. Zekâtın kıymetini vermek caiz midir?

C.5. Evet, zekâti paraya çevirip kıymeti verilebilir.

S.6. Çalışan ve yem yiyen hayvanlarda zekât var mıdır?

C.6. Hayır, çalışan ve otlamayan hayvanlarda zekât yoktur.

S.7. Zekât malın iyisinden mi olmalıdır?

C.7. Zekât, malın ne en iyisinden, ne de en kötüsünden, orta derecede olanlarda verilir.

S.8. Sene içinde oluşan fazlalığın hükmü nedir?

C.8. Nisaba malik olan kimse, sene içerisinde aynı malın cinsinden bir artış elde ederse, onu da mevcut malla birleştirip zekâtını verir.

S.9. Saime hayvan hangisidir ve hükmü nedir?

C.9. Saime, senenin çoğunda otlayan hayvana denir. Senenin yarısında veya daha çoğunda yemle beslenen hayvanlar saime değildir ve zekātı yoktur.

S.10. İki nisap arasındaki miktarın hükmü nedir?

C.10. Ebu Hanife ve Ebu Yusuf’a göre, zekat, hayvanların nisabi tutan kısmindan verilir, iki nisap arasında arta kalan miktarın zekâtı yoktur Ancak Muhammed ikisinden de verilebilir diyor.

S.11. Zekât farz olduktan sonra zayi olmuş malın hükmü nedir?

C11. Sene geçtikten sonra nisaba erişen malın zayi olması ile zekât düşer. Nisaba malik olan kimse, daha senesi gelmeden zekâtını önceden verebilir.

Kolay Hanefi Fıkhı Soru Cevaplı
İtisam Yayınları