CENAZE MERASİMLERİ VE YAPILAN HATALAR

Hayatın, çocukluk, gençlik, olgunluk ve ihtiyarlık gibi aşamalarını yaşayan insanlar, kendilerine takdir edilen ömür sona erdiğinde, ahirete göç etmektedirler. “Her nefis ölümü tadacaktır…” ayeti bu gerçeği açıkça ifade etmektedir. Ölüm insanlar için mukadder olduğuna göre bize düşen, ölmek üzere olan veya ölmüş kimselerin ardından ne yapılması gerektiğini bilmek ve özellikle cenaze ile ilgili dikkat edilmesi gereken şeyleri doğru öğrenip yanlışlıklara düşmemektir.

Öncelikle ölüm döşeğindeki hastaya söylenecek sözlere dikkat edilmelidir. Ümitsizliğe sevk eden, gönül kırıcı sözlerden şiddetle kaçınılmalıdır. Allah’ın rahmetinden, affından bahsedilmeli ve mümkün olduğu kadar dua edilmelidir. Ölmek üzere olan kimsenin hizmetinde bulunanlar az miktarda suyla, sık sık hastanın ağzını ıslatmalı ve hararetini gidermelidir. Yine hastanın duyabileceği bir ses tonuyla Kelime-i Tevhid ve Şahadet telaffuz edilerek hatırlatılmalıdır. Zira Peygamberimiz sav: “Siz ölmekte olana, Kelime-i Tevhid’i telkin edin, hatırlatın.” buyurmuştur. Bu hatırlatma hususunda hasta asla zorlanılmamalıdır. Hastanın yanında Kur’an da okunabilir. Nitekim Hz. Peygamber sav, “Ölülerinizin (ölmek üzere olanlarınızın) yanında Yâsin (süresini) okuyunuz.” buyurmakla birlikte, kişi vefat ettikten sonra yıkanıncaya kadar yanında Kur’an okumak doğru karşılanmamıştır.

Bilindiği üzere insan hürmet edilmeye en layık varlıktır. İnsan hayatta olduğu gibi ölünce de değerlidir. Nitekim Hz. Peygamber sav, huzurundan geçen bir cenazeyi gördüğünde ayağa kalkarak saygı göstermiştir. Hatta bu cenazenin gayrimüslim olduğu söylenince; “Bu da bir insan değil mi?” diye cevap vermiştir. Cenaze merasiminde ve sonrasında ölünün iyilikleri hatırlanmalı ve hayırla anılmalıdır. Giyim ve kuşamımız cenaze merasimine uygun olmalıdır. Cenaze merasimlerinde Allah’a isyan anlamı içerecek şekilde dövünülmemeli, saç baş yolunmamalı, yersiz ve isyan içerikli sözler söylenilmemelidir. Cenaze merasiminin yapıldığı yerler ve cenazenin taşındığı araçlar temiz tutulmalıdır. Cenaze merasiminde çiçek ve çelenk gibi ölüye fayda vermeyecek etkinliklerden kaçınılmalıdır. Bu tür etkinliklerin israf olduğunun bilinmesi gerekmektedir. Cenazelerde slogan atılması, alkış tutulması ve ıslık çalınması hem cenazeye, hem ibadete, hem de son görevin ifa edildiği mekâna karşı bir saygısızlık içerdiğinden bunların yapılmaması gerekmektedir. Hatta tekbir bile getirilmesi doğru değildir. Cenaze kabre götürülüp omuzlardan indirilince, oturmaları için bir engel yoksa cemaatin cenazeye saygının bir ifadesi olarak oturması uygundur. Cenaze omuzdan inmeden oturmak mekruh olduğu gibi, cenaze yere indikten sonra ayakta durmak da mekruhtur. Kadın cenazeleri kabre koyacak kişilerin ise ölüye akrabalık yönünden mahrem olmaları daha uygun olacaktır. Cenaze defnedildikten sonra Kur’an okunur ve sevabı cenazeye ve diğer müslümanların ruhuna bağışlanır. Sonrasında bir kişi ölüye telkinde bulunur.

Cenaze ile ilgili dinde yeri olmayan uygulamalardan şiddetle kaçınalım. Ölülerimize karşı görevlerimizi bidat ve hurafelere düşmeden yerine getirelim. Ölülerimizin ardından bol bol dua edelim. Yapabiliyorsak onlar adına sadaka verip hayır kurumlarına yardımda bulunalım. Bu vesile ile Allah cc bütün ölülerimize rahmet etsin.
————————
[1] D.İ.B.’nca hazırlanan “Cenaze Hizmetleri Rehberi” adlı kitapçıktan faydalanarak hazırlanmıştır.
[1] Al-i İmran, 3/185.
[1] Müslim, “Cenaiz”, 1.
[1] İbni Mace, “Cenaiz”, 4.
[1] Müslim, “Cenaiz”, 78.