Devletin belirlediği bir malın değerinden fazlasını istemek haram mı?

Question

Devletin verdiği toprak değeri para ve bunun üzerinde isterse satıcı haram olur mu?

CEVAP:

Devletin belirlediği bir malın değerinden fazlasını istemek, genel kural olarak haram değildir, ancak bu durum satıcının niyetine ve alıcının durumuna göre değişebilir. İslam ticaret hukukunda temel ilke, alışverişin tarafların karşılıklı rızası ile yapılmasıdır . Devletin belirlediği bir tavan fiyat varsa, satıcının bu fiyatın üzerine çıkması zaten devletin koyduğu kurala uymamak anlamına gelir ki bu da caiz değildir.

Konuyu biraz daha açalım:

Fiyatı Belirleme Özgürlüğü: İslam alimlerinin çoğunluğuna göre, bir satıcı malını dilediği fiyattan satma hakkına sahiptir. Örneğin, peşin fiyatı ile taksitli fiyatın farklı olması caizdir . Satıcı, malını piyasa şartlarına, maliyetine ve kar marjına göre fiyatlandırabilir.

Haram Olan Durum: “Mustersil” (Acemi/Alımdan Anlamayan) Müşteriyi Kandırmak: Fiyatın haram olduğu asıl durum, alışverişten anlamayan, piyasa fiyatını bilmeyen veya satıcıya güvenen bir müşteriye (bu kişiye mustersil denir) malı gerçek değerinin çok üzerinde satmaktır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bu durumu yasaklamıştır . Bir hadis-i şerifte, “Mustersil’i kandırmak (malı gerçek değerinin çok üstünde satmak) haramdır” buyrulmuştur . Bu, güveni kötüye kullanmak ve aldatmak olarak görülür.

Aldatma ve Hile: Müşteri piyasa fiyatını biliyor olsa bile, satıcının malın kusurunu gizlemesi, yanlış bilgi vermesi veya suni olarak fiyat şişirmesi (neceş) de haramdır .

İhtikar (Stokçuluk/Karaborsacılık): Halkın temel ihtiyaç maddelerini toplayıp fiyatların yükselmesini beklemek ve sonra yüksek fiyattan satmak da şiddetle yasaklanmıştır .

Özetle:

Devletin belirlediği bir değerin üzerine çıkmak, özellikle bu bir tavan fiyat ise ve bu fiyatın üzerinde satış yapmak devlet tarafından yasaklanmışsa, bu yasağa uymamak anlamına gelir ki bu da helal olmaz.

Eğer devletin belirlediği bir “referans fiyat” veya “piyasa değeri” varsa ve siz bu değerin üzerinde bir fiyat talep ediyorsanız, bunun haram olup olmadığı şu kriterlere bağlıdır:

Malı gerçek değerinin çok üzerinde fiyatlandırarak müşteriyi aldatıyor musunuz? (Aldatmak varsa haramdır).

Müşteri, fiyatı bilen ve kendi rızasıyla bu fiyatı kabul eden birisi mi? (Rıza varsa caizdir).

Temel bir ihtiyaç maddesinde karaborsacılık / stokçuluk mu yapıyorsunuz? (Stokçuluk varsa haramdır).

Sonuç olarak, sadece “devletin belirlediği değerden fazla” olması tek başına bir şeyi haram kılmaz. Önemli olan niyet (müşteriyi aldatmak, ihtikar yapmak) ve yöntemdir (hile, yalan). Mümin, her alışverişinde dürüst, merhametli ve adil olmaya gayret etmelidir .

Dini Siteler

BENZER KONULAR:

Cevapla