Hac İçin Borçlanmak

SORU: Parasal gücü olmadığından hacca gitmek için borç alan kimse hakkında dinin hükmü nedir?

CEVAP: Hac, azık, yolculuk imkânı, yol güvenliği ve diğer ihtiyaçları karşılayanlara farz olan bir ibadettir.

Hac konusunda Cenab-ı Hak şöyle buyuruyor:

Yoluna gücü yetenlerin o evi (Kabe’yi) haccetmesi Allah’ın insan-lar üzerinde bir hakkıdır. (Al-i Imran/97)

Bu ayete göre parasal gücü olmayan kimsenin, bu ibadeti yapmak için borçlanmasını gerekli kılan bir durum yoktur.

Öte yandan Tevbe suresinde Cenab-ı Hak şöyle buyurur:

Allah ve Rasûlü’ne karşı sadakat gösterdikleri takdirde, zayıflara, hastalara ve harcayacak bir şey bulamayanlara bir günah yoktur. Zira iyilik edenlerin aleyhine (kınanmasına) bir yol yoktur. Çünkü Allah çok bağışlayan çok esirgeyendir. Kendilerini bindirip sevk etmen için sana geldiklerinde “Sizi bindirecek binek bulamıyorum” deyince, harcayacak bir şey bulamadıklarından ötürü gözleri yaş dökerek dönenlere de (bir sorumluluk yoktur.) (Tev-bç/91-92)

Bu iki ayet Allah yolunda cihad ve savaş hakkındadır. Bu ayetlerden anlıyoruz ki gerekli masrafı bulamayana cihad farz değildir. Fıkıh âlimlerinin dediği gibi hac da böyledir. Bu itbarla sarf edecek malı-pa-rası olmayana hac farz değildir. Beyhakt Abdullah b. Ebi Evfâ’dan şu rivayeti kayd ediyor:

Rasûlullah’a hiç haccetmemiş kimsenin borç para alarak haccedip etmeyeceğini sordum. Hz. Peygamber: “Hayır! Borç almaz” buyurdu.

fyıühezzeb isimli kitapta bu konuda şu bilgiler vardır: Haccedecek kadar parası olmakla birlikte, borcu olan kişiye hac farz olmaz. Borcun hemen Ödenecek durumda olması ile ilerde ödenecek olması arasında fark yoktur.

Çünkü borç peşin ödenecek olsa, eldeki parayı hemen oraya sar-fetmek gerekir. Hac ise parasal imkân olunca hemen değil ömürde geniş bir zamanda edâ edilmek üzere farzdır. Bu itibarla borç hacdan öne alınır. Borcun belli bir zamana ertelendiğini varsayasak, eldeki parayı hac için sarfedince süresi geldiğinde borca verecek para kalmaz. (Bu itibarla da borç Ödemek hacdan önce gelir.)

Bir kimsenin elinde parası olup bununla ticaret yapıp para kazanmak düşüncesi olsa veya parasını ev için harcayacak olsa veya hizmetini gördürecek insanlara sarf edecek olsa veya evlenmek için harcayacak olsa bu kişiye hac farz olmaz.

Hatta Şafiî mezhebinde şöyle bir varsayımdan söz ediliyor: Bir kimseye ikinci bir şahıs hacca gidebilmesi için karşılıksız bir yardımda bulunsa, kendisine yardım yapılan şahsa, bu yardımı kabul etmesi lazım gelmez. Çünkü böyle bir yardımı kabul etmekte minnnet altında kalmak vardır. Minnet altında kalmak güç bir şeydir. Şu kadar ki yardım yapan, hacca gidecek kimsenin çocuğu ise yardım kabul edilerek haca gitmekte bir sakınca yoktur. Zira ana-baba ile evlat arasında minnet altında kalmak sözkonusu değildir.

• Şirk, müşrik, tevhit, hicret, muHacir, ensar, sahabe, suffe kavramlarının anlamları
• Hac ibadetini yerine getirmiş olan bir kişiyle röportaj yaparak Hac ibadeti hakkındaki duygu ve düşüncelerini alınız.
• Hacca ve umreye gidenler Mekke’nin yanı sıra Medine’ye de giderler. Sizce bunun sebebi ne olabilir?
• Hicret, muHacir, ensar, Veda Haccı ve Veda Hutbesi ne demektir? Araştırınız ve edindiğiniz bilgileri defterinize yazınız.
• Hacivat ve Karagöz ile ilgili yaptığınız araştırma sonucu elde ettiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.