Anne babaya saygı ile ilgili bir ayet

“Rabbin, sadece kendisine kulluk etmenizi, ana-babanıza da iyi davranmanızı kesin bir şekilde emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, kendilerine «of!» bile deme; onları azarlama; ikisine de güzel söz söyle.”
İsrâ Suresi 23. Ayet

——————————

Anne, babaya iyilik: “Ana ve babaya iyi davranasınız.” Yüce Allah pek çok ayet-i kerimede kendisine ibadet etmek emriyle birlikte anne babaya iyi davranma emrini bir arada zikretmiştir. Çünkü insanın var olmasının gerçek sebebi olan Yüce Allah’tan sonra, var olmasının zahirî sebebi onlardır. Şefkat, merhamet, onların iyiliklerinin tercih edilmesi, yumuşaklıktan oluşan bir ortam içerisinde çocukların terbiye edilmesini onlar sağlamışlardır. Buyruğun anlamı şudur: Ve Yüce Allah anne babaya iyilik yapılmasını emretmiştir. Yahut da anne babaya iyilik yapmanızı, onlara güzel davranmanızı emretmiştir. Nitekim Yüce Allah bir başka ayet-i kerimede şöyle buyurmaktadır: “Bana, anne ve babana şükret diye. Dönüş yalnız banadır.” (Lokman, 31/14). Bu ise onların çocuklarına olan şefkatleri ve iyilikleri dolayısıyladır. Çocuğun terbiye ve korunması için azami gayret harcamalarından ötürüdür. O bakımdan onlara karşı güzel davranmak, iyi hareketlerde bulunmak bir vefakârlıktır, bir insanlıktır. Bu da onlara karşı güzel davranmakla, varlıklı ise maddi açıdan yardım ile olur. Bundan dolayı Yüce Allah onlara yapılacak bir takım iyilik şekillerini beyan ederek şöyle buyurmaktadır:

“Eğer onlardan biri veya her ikisi senin yanında iken yaşlanacak olurlarsa…” Yani ana ve baba yahut onlardan birisi senin yanında yaşlanacak ve ömürlerinin son dönemlerinde senin yanında tıpkı hayatının başlangıcında olduğu gibi zayıf ve aciz düşecek olurlarsa aşağıdaki şu beş görevi yerine getirmelisin:

a)—– “Onlara öf dahi deme.” Yani en asgari seviyede sıkıntı belirten kötü bir söz söyleme. Hatta öf dahi dememelisin. Bu kötü sözün en aşağı derecesindeki sıkılmanın ifadesidir. Bu her durumda, özellikle de zayıf oldukları, yaşlandıkları ve kazanç sağlamaktan acze düştükleri vakit böyle olmalıdır. Çünkü o dönemde artık iyiliğe olan ihtiyaçları daha fazladır, daha gereklidir ve daha önceliklidir. Bundan dolayı Yüce Allah yaşlılık durumunu özellikle zikretmiştir.

Müslim, Ebu Hureyre’den şöyle dediğini rivayet etmektedir: Rasulullah <s.a.) buyurdu ki: “Burnu yerde sürtünsün, burnu yerde sürtünsün, burnu yerde sürtünsün.” Kimin ey Allah’ın Rasûlü? diye sorulunca şöyle dedi: “Anne babasından birisinin yahut da ikisinin yaşlılığına yetişip de cennete giremeyen kimsenin.”

b)—— “Onları azarlama”. Yani senden onlara karşı çirkin bir iş sadır olmasın. Of demenin yasaklanması ile azarlanmanın arasındaki fark şudur: Birincisi az veya çok usancı açığa vurmayı yasaklamaktadır. İkincisi ise cevap vermek yahut yalanlamak gibi yollarla sözle dahi onlara muhalefeti açığa vurmayı yasaklamaktadır. Oflamak, puflamak gizli ve hafif kötü söz, azarlamak ise kaba ve sert bir şekilde paylamak demektir.

c)—– “Ve her ikisine de tatlı sözler söyle.” Yani ikisine de hoş, güzel, yumuşak; onları sayıp tazim etmekle ve onlara karşı tam bir edep ile söz söyle. Dikkat edilecek olursa Yüce Allah öncelikle onları rahatsız edecek şeyleri yasakladı, arkasından onlara güzel söz söylemeyi, onlarla hoş konuşmayı emretti. Çünkü tehalli olumsuzluklardan arınma güzelliklerle bezenmekten önce gelir. Ömer b. el-Hattâb (r.a.) bu yüce buyruğu açıklarken şöyle demektedir: “Bu, kişinin babacığım ve anneciğim demesi şeklinde olur.” Yani onları isimleriyle çağırmasın. Onlara sesini yükseltmesin. Onlara dik dik bakmasın. Said b. el-Müseyyeb’e tatlı söz söylemenin ne demek olduğu sorulmuş, o da: “Bu, suçlu bir kölenin oldukça sert efendisinin karşısında konuşması gibi olmalıdır.” diye cevap vermiştir.

BENZER KONULAR:

• saygı kelimesinin anlamı nedir?
• Kafire Ateiste saygı Duyulur mu?
• İslam’da Diğer Dinlere saygı
• Dine saygısızlık
• Engellilere saygı Hutbe
• Tümünü görüntüle.

Kur’an-ı kerimi öğrenmek, okumak ve uygulamak