Babamı seviyorum, saygı duyuyorum ama geçmişte yaptığı bir sürü hatalar , şuan bu hataları hala yapmaya devam etmesi, bizleri değil çevreyi önemsemesi, sevgi göstermemesi, annemi üzmesi vb. durumlardan dolayı babamın arkasından hiç hoş şeyler söylemiyorum. Annem çok çektiği için küçüklükten beri babamın dedikodusunu yapar. Ben de böyle yetiştiğim için babama karşı sevgisiz büyüdüm.Şuan bile annem hala neredeyse her gün babamın arkasından konuşmakta ve ben de bu durumun gazına gelip ben de dedikodusunu yapmaktayım ve bunlar hiç hoş şeyler değil. Bir evlat olarak ne kadar yanlış yaparsa yapsın o benim babam bunu farkındayım ve bu derece kötü şeyler söylemeyi hem kendime hem de babama yakıştıramıyorum. Birinci sorum şu olacak: bu durumdan nasıl kurtulabilirim, babama karşı nasıl daha ılımlı olabilirim?
İkincisi ise bunun günahı nedir ve dedikodu illetinden tamamen nasıl kurtulabilirim?
Yardımcı olup cevaplayabilirseniz çok sevinirim.
Şimdiden Allah razı olsun.
CEVAP:
Sorunuz çok değerli ve samimi. İslam ahlakına uygun bir şekilde yaşamak isteyen bir müminin böyle bir farkındalığa sahip olması, hatalardan kurtulma çabasını gösterir. Allah (c.c.), niyetlerimizi ve gayretlerimizi bilir ve en iyi şekilde karşılığını verir. Sorularınızı ayrı ayrı ele alalım.
1. Babaya Karşı Daha Ilımlı ve Saygılı Olmak İçin Neler Yapılabilir?
İslam, anne ve babaya iyilik etmeyi emreder. Ancak bu, onların her yaptığını onaylamak anlamına gelmez. Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyrulmuştur:
“Biz insana, ana-babasına iyi davranmasını emrettik. Eğer onlar seni, hakkında bilgin olmayan bir şeyi bana ortak koşman için zorlarlarsa, onlara itaat etme. Dönüşünüz banadır. O zaman size yapmakta olduklarınızı haber vereceğim.”
(Ankebût, 29/8)
Bu ayetten anlaşıldığı üzere, anne babanın hatalı veya yanlış bir tavır içinde olması, onların hakkını gözetmeme veya saygısızlık yapma hakkını bize vermez. Bu doğrultuda, babanıza karşı daha ılımlı olabilmek için şu adımları atabilirsiniz:
a) Olanları Kabul Etmek ve Affetmek İçin Çaba Göstermek
Babanızın geçmişteki hatalarını affetmek kolay olmayabilir. Ancak affetmek, hem sizin ruhsal huzurunuz hem de Allah’ın rızasını kazanmak için önemlidir. Allah Teâlâ şöyle buyurur:
“Kötülüğe iyilikle karşılık ver. Bir de bakarsın ki seninle arasında düşmanlık bulunan kimse, sanki candan bir dost oluvermiştir.”
(Fussilet, 41/34)
Affetmek, babanızın yaptıklarını onayladığınız anlamına gelmez; ancak sizi kin ve nefretten arındırır.
b) Babanızın Pozitif Yönlerine Odaklanmak
Hatalarını görmek kolaydır; ancak onun iyi taraflarını da hatırlamaya çalışın. Size sağladığı imkanları, yaptığı fedakarlıkları veya iyi niyetli çabalarını fark etmeye çalışın.
c) Annenizin Etkisini Dengede Tutmak
Annenizin babanız hakkında söylediklerini anlamak önemli, ancak bu durumun sizin babanızla olan ilişkinizi olumsuz etkilemesine izin vermemelisiniz. Annenize, babanızla ilgili olumsuz konuşmamak konusunda nazikçe ricada bulunabilirsiniz. Siz de bu tür konuşmalara dahil olmamaya özen gösterebilirsiniz.
d) Dua ve Sabır
Babaya karşı güzel bir ilişki kurabilmek için dua etmek çok önemlidir. Özellikle şu ayeti sıkça okuyabilirsiniz:
“Rabbim! Bana, ana-babama ve bütün müminlere, hesap görülecek gün mağfiret et!”
(İbrahim, 14/41)
Sabırlı olmak da bu sürecin en önemli kısmıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Güçlü kimse, insanları güreşte yenen değil; öfke anında kendisine hâkim olandır.”
(Buhari, Edeb, 76)
2. Babaya Kötü Davranış ve Dedikodunun Günahı Nedir?
a) Babaya Kötü Davranış
Bir evladın babasına kötü davranması büyük bir günahtır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Allah’a şirk koşmak, anne-babaya asi olmak, adam öldürmek ve yalan yere şahitlik etmek büyük günahlardandır.”
(Buhari, Edeb, 6)
Babaya karşı saygısızlık yapmaktan sakınmak gerekir. Ancak hatalı davranışlarını saygılı bir üslupla dile getirmeniz günahtan sayılmaz.
b) Dedikodu (Gıybet)
Dedikodu (gıybet), bir kişinin hoşlanmayacağı şeyleri arkasından konuşmaktır. Kur’an’da gıybet açıkça yasaklanmıştır:
“Ey iman edenler! Birbirinizin kusurlarını araştırmayın ve birbirinizin arkasından çekiştirmeyin. Biriniz ölü kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz! O hâlde Allah’tan korkun. Şüphesiz Allah, tövbeleri çokça kabul eden ve çok merhamet edendir.”
(Hucurât, 49/12)
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de şöyle buyurmuştur:
“Gıybet nedir, bilir misiniz?” Ashab, “Allah ve Rasulü daha iyi bilir” dedi. Peygamberimiz, “Kardeşinin hoşlanmayacağı bir şeyi onun ardından söylemendir” buyurdu. Bir sahabe, “Söylediğim şey kardeşimde varsa ne olacak?” diye sorunca Peygamberimiz, “Söylediğin şey onda varsa gıybet ettin demektir. Eğer onda yoksa ona iftira etmiş olursun” buyurdu.
(Müslim, Birr, 70)
3. Gıybetten ve Olumsuz Tavırlardan Kurtulmak İçin Neler Yapılabilir?
a) Gıybetin Çirkinliğini Fark Etmek
Gıybetin manevi zararlarını anlamak önemlidir. Gıybet bir kişinin amel defterindeki sevapların, gıybet ettiği kişiye geçmesine sebep olur. Peygamberimiz şöyle buyurur:
“Kıyamet gününde kişi, dağlar gibi sevaplarla gelir. Ancak gıybet yaptığı kişiler bu sevaplardan pay alır ve sonunda sevapları biter. Günahları da yüklenir ve cehenneme gider.”
(Tirmizi, Kıyamet, 47)
b) Dilini Kontrol Etmek
Gıybetten uzak durmak için dilinizi kontrol etmeye çalışın. Bir söz söylemeden önce şu üç soruyu kendinize sorun:
- Söylemek istediğim şey doğru mu?
- Bu söz faydalı mı?
- Bu söz nezaket içeriyor mu?
c) Yerine İyilik Koymak
Gıybet etmek yerine babanızın güzel yönlerini dile getirin ya da olumsuz bir durumda sessiz kalın. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Kim Allah’a ve ahiret gününe inanıyorsa ya hayır söylesin ya da sussun.”
(Buhari, Edeb, 31)
d) Bolca Tövbe ve Dua
Gıybet gibi günahlardan kurtulmak için sık sık tövbe etmek gerekir. Allah Teâlâ, tövbeleri kabul edendir. Dedikodu yaptığınız kişiden helallik dilemek ve Allah’tan bağışlanma istemek önemlidir.
Özet ve Tavsiyeler
- Babanızın hatalarına rağmen ona karşı saygılı ve ılımlı bir tavır sergileyin. Gerekirse sevgi ve saygı hissetmek için dua edin.
- Annenizle babanız arasındaki sorunları çözmek sizin göreviniz değil; dolayısıyla tarafsız kalmaya çalışın.
- Dedikodudan tamamen uzaklaşmak için dilinize hakim olun, bolca dua edin ve kendinizi faydalı işlere yönlendirin.
Unutmayın, Allah sizin samimi niyetinizi ve gayretinizi görmektedir. Bu hassasiyetiniz, doğru yolda olduğunuzu gösteriyor. Allah size kolaylık versin ve aranızdaki muhabbeti arttırsın. Amin.
BENZER KONULAR:
- Anne ve Babanın çocuklarından izinsiz para alması caiz mi?
- Anneye Babaya sövülmesi
- Peygamberimiz nasıl bir Babaydı?
- Doğduğunuz, anne Baba ve bütün akrabalarınızın yaşadığı, eviniz ve ailenizin bulunduğu bir şehirden ayrılmak zorunda kalırsanız, ne hissedersiniz?
- Dinimizde ölen Babadan kalan borç nasıl ödenir?
- Tümünü görüntüle.
Answers ( 2 )
Babaya davranış biçimi, İslam’da büyük bir öneme sahiptir. Hem Kuran-ı Kerim’de hem de hadislerde, babaya saygı gösterilmesi, ona iyi davranılması, onun haklarına riayet edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Aşağıda babaya karşı davranış biçimi ve bu konuda yapılması gerekenler ile babaya karşı kötü davranışların günahları detaylandırılmıştır.
Babaya İyi Davranış
Saygı ve İtaat: Babaya karşı saygı göstermek, İslam’da çok önemli bir erdemdir. Kuran’da, “Anne ve babana iyilik yap” (Lokman, 14) ayeti, bu konuda babaya karşı da aynı şekilde saygılı ve iyi davranılması gerektiğini ifade etmektedir. Peygamber Efendimiz de, “Allah’a itaat edenlere, ana-babaya da itaat etmeniz gerekir” (Buhari) şeklinde bir hadisinde babaya saygıyı emretmiştir.
Dualar: Babaya dua etmek, onun hayır duasını almak çok değerli bir davranıştır. İslam’da babaya dua etmek, kişinin maddi ve manevi kazançlarını artırabilir.
Hizmet ve Yardım: Yaşlı babaya fiziksel yardım etmek, onu huzurlu ve mutlu etmek için elinden geleni yapmak da önemli bir davranış biçimidir. İslam’da yaşlılara saygı, her zaman teşvik edilmiştir. Bir hadisinde Peygamber Efendimiz, “En hayırlı insan, ailesine karşı en hayırlı olanıdır” (Tirmizi) demiştir.
İyi niyet ve sabır: Zor zamanlarda bile babaya karşı sabırlı ve hoşgörülü olmak gerekir. Her durumda ona karşı iyi niyetli ve anlayışlı bir tutum sergilemek, İslam’ın öğrettiklerinden biridir.
Babaya Kötü Davranış ve Günahları
İsyan ve İtaatsizlik: Babaya isyan etmek, ona karşı saygısız ve kötü davranmak büyük bir günahtır. Kuran’da, “İkisi de yaşlandığı zaman, onlara ‘öf’ bile deme” (İsra, 23) ayetiyle, Allah, babaya karşı olumsuz tutumları yasaklamaktadır. Babaya kötü davranmak, bir Müslümanın yapmaması gereken bir davranıştır.
Kötü söz söylemek: Babaya hakaret etmek, ona kötü sözler söylemek veya kırıcı olmak, büyük bir günahtır. İslam, insanın diline sahip olmasını, başkalarına zarar vermemesini ister. Özellikle ebeveynlere karşı dilin doğru kullanılmaması çok ciddi bir yanlış ve günahtır.
Baba hakkını ihmal etmek: Babaya olan sorumlulukları yerine getirmemek, onun ihtiyaçlarını karşılamamak ve ona bakmamak da büyük bir vebaldir. Bir kişi, babasına karşı sorumluluklarını yerine getirmezse, Allah’a karşı da sorumluluklarını yerine getirmemiş olur.
Babayı terk etmek: Babaya karşı soğuk olmak, onu yalnız bırakmak ve ziyaret etmemek, günah sayılır. Babaya karşı ilgisizlik, sevgi eksikliği ve bağın kopması hem dünya hem de ahiret açısından zarar getirir.
Babayı küçük görmek: Babayı küçük görmek, ondan utanmak, onun fikirlerini ve kararlarını küçümsemek, doğru bir davranış değildir. Bu tür davranışlar, kişinin kalbindeki saygı eksikliğinin bir göstergesidir ve ciddi bir günahtır.
Sonuç olarak
Babaya karşı davranışlar, İslam’da çok önemli bir yer tutar ve ona iyi davranmak, saygı göstermek müminlerin üzerinde durması gereken bir sorumluluktur. Babaya kötü davranmanın ise günah olduğu, hem Kuran-ı Kerim’de hem de hadislerde defalarca vurgulanmıştır. Müslüman bir birey, babasına karşı olan görevlerini yerine getirirken, ona sevgi, saygı ve anlayışla yaklaşmalı, kötü söz ve davranışlardan uzak durmalıdır.
İslami kaynaklarda babaya karşı davranış ve babaya kötü davranışın günahları konusunda çok net uyarılar vardır. Babaya saygı ve itaat, Kur’an ve Hadislerde sürekli vurgulanan bir konudur. İşte konuyu detaylı şekilde açıklayayım:
1. Babaya Davranış Biçimi
Saygı ve hürmet:
Kur’an-ı Kerim’de Allah, ebeveynlere özellikle anne ve babaya iyilik yapılmasını emreder:
“Rabbin, yalnız kendisine ibadet etmenizi ve anne-babaya iyilik etmenizi emretti.” (İsra, 17/23)
Burada “iyilik etmek” sadece maddi destek değil, söz ve davranışlarla da saygı göstermeyi içerir.
İtaat:
Eğer babanın emri İslam’a aykırı değilse, ona itaat etmek farzdır.
Hadiste Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
“Cennet, annelerin ayakları altındadır.”
(Bu söz genellikle anne için geçerli olarak söylenmiş ama babaya da saygıyı kapsar.)
Sabır ve nezaket:
Babaya karşı sabırlı ve nazik olmak, tartışmalardan kaçınmak önemlidir.
Kaba söz söylemek veya küçümsemek, büyük günahlardan sayılır.
2. Babaya Kötü Davranmanın Günahı
Büyük günahlar arasında sayılır:
İslam alimlerine göre, anne ve babaya kötü davranmak büyük günahtır (kabair).
Babaya hakaret, darp, aşağılama veya sözle incitmek çok ciddi bir günahtır.
Dua ve nasip etkilenir:
Peygamber Efendimiz, anne ve babaya karşı gelmenin, kişinin duasını engelleyebileceğini belirtmiştir.
Yani Allah’ın rahmeti ve bereketi hayatından eksilebilir.
Dünyevi ve uhrevi cezalar:
Kötü davranan kişi, hem dünyada huzursuzluk, hem de ahirette cezaya maruz kalabilir.
Bu nedenle, günahı büyük olan bu davranıştan kaçınmak gerekir.
3. Özetle
Babaya saygısızlık etmek, sözle veya davranışla incitmek İslam’da çok büyük günahtır.
Baba hayatta ise iyi davranmak, sabırlı ve nazik olmak farzdır.
Baba vefat etmişse, dua etmek ve hayırla anmak gereklidir.
Günah işlenmişse tövbe edip baba hakkını helal etmek çok önemlidir.