HURÜF-I MUKATTAA

Arapça yazılışı:  الحروف المقطعة

Hurufi mukattaa, Kur’an’da bazı sürelerin başında bulunan ve anlamları kesin olarak bilinmeyen harflerdir.

Kur’ân-ı Kerim’deki yüz on dört sûreden yirmi dokuzunun başında herhangi bir kelime oluşturmayan bazı harfler bulunur. Bunlar bir kelimenin parçası olmadıkları için tek tek telaffuz edilirler ve bu sebeple “ayrı/müstakil harfler” anlamında “huruf-1 mukattaa” adını alırlar. Arap alfabesindeki on dört harf (ك. ل. م. ن. ه. ي ا. ح. ر. س. ص. ط. ع. ق)), tek başına yahut ikili, üçlü, dörtlü ve beşli gruplar halinde (mesela  مق. حم. الم. كهيعص) Bakara, Âl-i İmrân, A’râf, Yûnus, Hûd, Yûsuf, Ra’d, İbrâhim, Hicr, Meryem, Tâhâ, Şuarâ, Neml, Kasas, Ankebût, Rûm, Lokman, Secde, Yâsîn, Sâd, Mü’min, Fussilet, Şûrâ, Zuhruf, Duhân, Câsiye, Ahkâf, Kaf ve Kalem sûrelerinin başlarında bulunurlar ve bu sürelerin ilk âyetini teşkil ederler.

Hurûfı mukattaanın Kur’ân-ı Kerim’in ayrılmaz bir parçasını oluşturduğunda İslam âlimleri arasında görüş birliği vardır, ancak onların ne anlama geldikleri tam olarak bilinememektedir. Huruf mukattaa ve benzeri konular, ancak Allah ve Hz. Peygamber tarafından bilgi verilmiş olması halinde bilinebilecek meselelerdir. Ne var ki huruf-i mukattaa hakkında Kur’ân-Kerim’de ve hadislerde açıklayıcı bilgi bulunmamaktadır. “Kur’an öğreniniz! Kur’an okudukça her harf için on sevap alırsınız. Dikkat ediniz! ‘Elif lâm mîm’ bir harftir demiyorum, fakat elif bir harftir, lâm bir harftir, mîm bir harftir ve her bir harf için on sevap alırsınız” (Dârimî, “Fezâilü’l-Kur’ân”, 1; Tirmizi, “Fezâilü’l-Kur’ân”, 16) hadisi ise bu harflerin anlamı hakkında bir şey söylememektedir.

İslam âlimleri arasında hurûfı mukattaanın anlamı konusunda iki farklı yaklaşım mevcuttur: İslam âlimlerin çoğunluğuna göre hurûfi mukattaa, mânasını yalnızca Allah’ın bildiği, anlamı kapalı olan yahut birden fazla mânaya gelme ihtimali bulunan müteşâbih âyetlerden olup bu harfler üzerinde yorum yapmak mümkün değildir (bk. MÜTEŞABİH). Yani bu âlimler hurûfi mukattaayı şu âyette sözü edilen müteşâbih âyetlerden saymaktadırlar: “Sana kitabı (Kur’an) indiren O’dur. O kitabın bir kısmı muhkem âyetlerden meydana gelir ki, bunlar kitabın aslı ve özüdür; bir kısmı da müteşâbih âyetlerdir. Kalplerinde eğrilik bulunanlar, sırf fitne çıkarmak ve kişisel arzularına göre tevil etmek için müteşâbihlerin peşine düşerler. Halbuki müteşâbihlerin tevilini ancak Allah bilir. İlimde derinleşmiş olanlar da, ‘Biz bunlara iman ettik, hepsi de rabbimizin katındandır’ derler. Bunu yalnız aklıselim sahipleri düşünüp anlar” (Al-i İmrân 3/7). Bu görüşteki âlimler, hurûfi mukattaanın mânasına dair Resûlullah’tan hiçbir açıklamanın gelmemesi, konu hakkında ortaya konan görüşlerin bir ortak paydasının bulunmaması, yapılan yorumların Arap dilinde yaygın biçimde kabul gören bilgilerle uyuşmaması gibi sebeplerle bu harflerin gerçek anlamının bilinemeyeceği kanaatine ulaşmışlardır. Onlara göre söz konusu harflerin indirilişinde Allah’ın mutlaka bir hikmeti bulunmakla birlikte insanlar bu hikmeti kavrayabilecek imkânlara sahip değildir.

Diğer bir grup âlim, müteşâbih âyetlerden olsa bile hurûfi mukattaanın mânalarının araştırma sonucunda anlaşılabileceği görüşünü benimser. Onlara göre apaçık ve anlaşılır bir Arapça ile nâzil olan (bk. eş-Şuarâ 26/195), insanları kendisi üzerinde düşünmeye davet eden (bk. en-Nisâ 4/82; Muhammed 47/24), her şeyi açıklayan (bk. en-Nahl 16/89) ve hidayet rehberi olan (bk. el-Bakara 2/185) Kur’ân-ı Kerim’de mânası anlaşılmayan sözlerin veya kasımların bulunmaması gerekir. Bu ikinci görüşü benimseyen âlimler de hurûfi mukattaayı iki farklı şekilde yorumlarlar: Hurûf-ı mukattaa ya kendilerine özel anlamlar yüklenmiş alfabe harfleridir yahut belirli kelime veya ifadelerin kısaltmasıdır. Alfabeden birer harf kabul edilmeleri durumunda huruf mukattaaya yüklenen anlamları şu şekilde sıralamak mümkündür: a. Başında bulundukları sûrelerin ya da Kur’ân-ı Kerim’in isimleridir. b. Kur’an’ın insanlar tarafından benzeri oluşturulamayacak bir mucize olduğunu gösteren işaretlerdir. Buna göre hurûfi mukattaa üzerinden şöyle bir mesaj verildiği kabul edilir: “Kur’an sizin dilinizde kullanılan harflerden oluşmuştur. Eğer onun bir insana (yani Hz. Peygamber) ait olduğunu iddia ediyorsanız siz de aynı harflerle benzerini oluşturun!” c. Hurûf-1 mukattaa insanların dikkatini Kur’ân-ı Kerim’e çekmek üzere konulmuş uyarı işaretleridir. Bu yorum sahiplerine göre Mekkeli müşrikler, İslam’ın ilk yıllarında Kur’an’ın dinleyenleri etkilemesini önlemek amacıyla onların dikkatini dağıtacak biçimde gürültü çıkarırlardı. Bunun üzerine âyetlerde o güne kadar görülmeyen bir üslup kullanılarak, belirli bir anlamı olmadığı halde harfler peşpeşe söylenmiş, böylece insanların dikkati Kur’an’a yöneltilmiştir. d. Hurûfi mukattaa geçmişteki veya gelecekteki bazı önemli olaylara işaret eden şifrelerdir. Birçok İslam âlimi güvenilir bir dayanağı olmayan bu görüşe katılmamış, hurûfi mukattaanın böyle yorumlanmasına şiddetle karşı çıkmışlardır.

Hurûfi mukattaanın belli kelimelerin anahtarı veya kısaltması olduğunu kabul eden âlimler ise bu harflerin hangi kelimeleri veya ifadeleri temsil ettiği hususunda ihtilafa düşmüşlerdir. Bu konuda zikredilen ihtimaller şunlardır: Hurûfi mukattaa ilahî isimlerin veya sıfatların kısaltmasıdır. Buna göre hurûfi mukattaa ismi azamın (Allah’ın en büyük ismi) bazı sûrelerin başlarına dağılmış şeklidir. Mesela ayrı ayrı sûrelerin başında bulunan elif-lâm-râ, hâ-mîm ve nûn harfleri bir araya getirildiğinde “er-Rahmân” ismi ortaya çıkmaktadır. Ancak Allah’ın hangi isminin ism-i azam olduğu kesin olarak bilinmediğinden bu görüş kabul görmemiştir. Diğer bir rivayete göre her harf Allah’ın bir isminin veya sıfatının sembolüdür. Mesela “elif-lâm-mîm”deki (JI) elif “Allah”, lâm “latif”, mîm de “mecid” ismine işaret etmektedir.
Bir başka görüşe göre bu harfler Allah’a ait bazı cümlelerin kısaltmasıdır. Mesela “elif-lâm-mim” (I) “Ben Allahım, bilirim” (lei auI úI), “elif-lâm-râ” J) “Ben Allahım, görürüm” (si aWI Bi) gibi cümlelerin kısaltmasıdır. Yine güvenilir bir dayanağı bulunmayan bir başka görüşe göre ise hurûf-ı mukattaadan bazıları Allah’ın, bazıları diğer varlıkların isimlerinin kısaltmasıdır. Buna göre “elif-lâm-mîm”deki elif Allah’a, mîm Muhammed’e, lâm ise Cebrâil’e delalet eder, dolayısıyla bu üç harf, “Bu kitap Allah katından Cebrail vasıtasıyla Muhammed’e indirilmiştir” anlamına gelir.

Görüldüğü gibi konuyla ilgili Kur’ân-ı Kerim’de ve sünnette açıklayıcı bir delil bulunmadığından, çoğu İslam âlimi Kur’an’ın müteşâbihlerinden saydıkları bu harflerin mânasını Allah’tan başka kimsenin bilemeyeceğini söyleyip yorum yapmaktan kaçınmış, buna karşılık mânalarının araştırılması gerektiğini savunanlar da Arapça’nın özellikleri ve bu harflerin Kur’an-ı Kerim’deki konumları çerçevesinde yorum yapmaya çalışmışlardır. İkinci yaklaşımı benimseyen âlimler tarafından hurûfi mukattaanın anlamı hakkında ileri sürülen ihtimallerin çoğu kişisel kanaatlerden ibarettir ve bunlar Arap dili ve edebiyatı açısından tenkide açıktır. İkinci grupta öne sürülen deliller gözden geçirildiğinde, hurûfı mukattaanın Kur’an’a dikkat çekmek ve onun benzerinin yazılmasına imkân olmadığı mesajını vermek üzere zikredildiği şeklindeki açıklama diğerlerine göre daha anlaşılır görünmektedir. Bu harflerin ardından gelen âyetlerde genellikle Kur’an’ın temel özelliklerinin anlatılması, onların Kur’an’a dikkat çekmek amacıyla zikredildiğini destekleyen önemli işaretlerden biridir. Ancak her hâlükârda Kur’ân-ı Kerim’in temel gayesi insanları hidayete ulaştırmaktır ve bütün âyetler içinde çok küçük bir yer tutan hurûfi mukattaanın anlamının bilinmemesi bu konuda bir engel oluşturmaz. Anlamı bilinmeyen bazı kelimelerin Kur’an’da yer alması, inananların samimiyetini ve Allah’a teslimiyetini ölçme amacı taşır. Temel islam ansiklopedisi

Dini Sitelerimiz

BENZER KONULAR:

• Hurufu musakkal ve Hurufu muhaffef
• Tashihi Huruf Talimi
• Hurufi mukattaa nedir?
• Maharici Huruf ne demek? Kısaca
• Hurûfu Mukattaa Ne Demek?
• Tümünü görüntüle.

Huruf-u Mukattaa Ne demek? Örnekler

Hurûfu Mukattaa Ne Demek?