ARİYE (İĞRETİ)

S. 1. Ariye (ariyet) nedir?

CI. Ari’ye; teâvür kelimesinden türemiş, istiare (emanet alma) manasındadır. Istılahta, Karşılıksız menfaatleri mal etmektir. Ariye akdi, bu yeri sana ariye verdim, sana yedirdim,-hibe kastetmeden- bu elbiseyi sana verdim. Seni bu hayvana bindirdim, bu köleyi sana hizmetçi yaptım, evim sana meskendir, evim sana hayatın boyunca meskendir, sözleriyle olur.

S.2. Ariye telef olursa hükmü nedir?

C.2. Ariye emanettir, bir taksirat olmazsa, telef olduğu takdirde mesul olunmaz.

S.3. Mustair ariyeyle neler yapabilir?

C.3. Mustair ariyeyi icara ve rehine veremez. Fakat çalıştıranın de Bilmesiyle zarar görmeyen bir malı, bir başkasına ariye verebilir.

S.4. Paranın ariyesi nasıl olur?

C.4. Dirhemlerin, dinarların (altınların), ölçülen ve tartılan malların ariyesi borç olur.

S.5. Araziyi ariye vermenin şartları nelerdir?

C.5. Ev yaptırmak ve ağaç dikmek için bir araziyi arîye alırsa caizdir. Muir ariye verdiği malını geri alabilir ve mustairden ev ve agaçlarıni sökmesini isteyebilir. Eger ariyenin müddeti dolmuşsa zamin olmaz. Ariyenin müddeti dolmadığı halde muir geri isterse, ev ile ağaçların sokülmesiyle eksilen kıymetlerini tazmin eder.

S.6. Ariyeyi geri verme ücretini kim verir?

C.6, Ariyeyi geri getirme ücreti mustaire, kiraya verilen malın ücreti kiracıya ve gasp edilen malın ücreti gaspa aittir.

S.7. Ariyeyi sahibine vermek şart midır?

C.7. Ariye edilen hayvanı sahibinin ahırına bırakıp kendisine teslim edilmezse telef olduğu takdirde tazmin edilir. Aynı şekilde emaneti sahibine teslim etmeden evine bırakırsa zamin olur.

Kolay Hanefi Fıkhı Soru Cevaplı
İtisam Yayınları