Share
İslamda Oruç Kefareti
Question
Oruç Kefareti Hakkında Geniş bilgi
Kur’an’da yer almayıp Hz. Peygamber tarafından vazedilen oruç bozma kefâreti, herhangi bir mazereti bulunmaksızın ramazan orucunu kasten bozan kimseye gereken kefâreti ifade eder. İslâm’ın beş temel şartından biri olan oruç ibadetini yerine getirmekte zorlanan kimselere bir dizi kolaylık ve ruhsat getirilmiş, ayrıca kasten oruç tutmayan veya başladığı orucu meşrû bir mazerete binaen bozan kimseye de tutulmayan orucu kazâ etmesi imkânı tanınmıştır. Bu ruhsat ve imkânlardan sonra başladığı ramazan orucunu hiçbir mâkul ve haklı görülebilir sebep yokken bilerek ve isteyerek bozan kimsenin durumu ağır bir kusur ve suç kabul edilmiş, böyle kimselere, bu hatalı davranışlarından dolayı Allah’tan af dileyebilmeleri için biri yine oruç cinsinden olmak üzere üç tür ibadetten biri kefâret olarak öngörülmüştür. Orucu kasten bozan kimse için öngörülen kefâretin ceza yönü ağır basar. Bu kefâreti gerektiren sebep ise ramazan orucunu eda eden kimsenin orucu kasten ve isteyerek bozmasıdır. İkrah, hata, unutma gibi kasıtlı olmayan durumlar kefâreti gerektirmez. Hanefîler ve Mâlikîler dahil fakihlerin bir grubuna göre ramazan orucunun cinsî münasebetle veya yeme içme ile bozulması aynı hükme tâbi iken Şâfiîler başta olmak üzere diğer bir grup fakihe göre ramazan orucunun sadece cinsî münasebetle bozulması kefâret gerektirir, kasten de olsa yeme içme kefâreti gerektirmez. Birinci grup, kasten yapılan cinsî münasebetle kasten yeme içmenin aynı ortak illete sahip bulunduğunu, ikisinin de orucun kasten bozulması mahiyetinde olduğunu ileri sürer. İkinci grup ise Hz. Peygamber’in ramazan ayında karısıyla cinsî münasebette bulunan sahâbî hakkında kefârete hükmettiği (Buhârî, “Ṣavm”, 30-31; “Keffârât”, 2, 4; Müslim, “Ṣıyâm”, 14), hadiste yeme içme geçmediği ve yeme içmenin farklı olduğu mülâhazasıyla hareket eder ve kıyas yoluyla kefâret hükmünü genişletmek istemez. Şâfiîler’in burada kıyas yoluna gitmemeleri biraz da kolaylığı sağlama, zorluk ve sıkıntıya yol açmama düşüncesinden kaynaklanmış olabilir. Klasik fıkıh doktrinine göre oruç bozmanın kefâreti eğer imkânı varsa bir köle âzat etmek, buna gücü yetmiyorsa ara vermeksizin iki ay süreyle oruç tutmak, eğer buna da gücü yetmiyorsa altmış fakiri sabahlı akşamlı doyurmaktır. Üçünü de yapmaktan âciz olan kimseden kefâretin sâkıt mı olacağı yoksa zimmetinde devam mı edeceği fakihler arasında tartışmalıdır. Hanefîler de dahil fakihlerin çoğunluğuna göre kefâret ödeyecek kimsenin yukarıda sayılan sıraya riayet etmesi, bir öncekini yapma imkânı bulunmadığında bir sonrakine geçmesi gerekir. Mâlikîler’e göre ise mükellef bu üç şıktan birini seçebilir. Hatta bunlar arasında altmış fakiri doyurma en faziletli olanıdır. Çoğunluk ise hem oruç kefâretiyle ilgili hadiste bu sıranın benzeri kayıtlarla zikredilmesi, zıhâr kefâretiyle ilgili âyetin ifade ve üslûbu, hem de esaret altındaki bir kimsenin hürriyete kavuşturulmasının bunlar arasında en faziletli ibadet sayıldığı, nefsin oruçla terbiyesinin de ikinci derecede faziletli olduğu ve şâriin bu iki ibadete öncelik vererek bu tür hikmetleri gözetmiş bulunduğu gibi noktalardan hareket etmiştir.
İslam’da oruç kefareti, kasıtlı olarak Ramazan orucunu bozmanın bir telafisi olarak ortaya çıkar. Ramazan ayında oruç tutmak, İslam’ın temel ibadetlerinden biridir ve bu ibadetin ihlali, bilerek ve kasti bir şekilde yapılırsa, bu durumda kefaret gerekmektedir. Oruç kefareti, bu ihlali telafi etmek için yapılması gereken ibadetlerdir ve oldukça ciddi bir yükümlülüktür. İşte oruç kefareti ve gerektirdikleri hakkında detaylı bilgiler:
1. Oruç Kefareti Nedir?
Ramazan ayında, oruçlu bir kimse mazereti olmaksızın kasten ve bilinçli olarak orucunu bozarsa, bu kişi sadece kaza yapmakla kalmaz, aynı zamanda kefaret de ödemek zorundadır. Kefaretin anlamı, işlenen hatayı telafi etmek amacıyla kişinin bazı ibadetleri yerine getirmesidir. Oruç kefareti, İslam dininde kasten orucu bozmanın bedeli olarak belirlenmiştir.
2. Oruç Kefaretinin Gerekliliği
Kefaret gerektiren durumlar:
- Ramazan ayında orucu kasıtlı olarak bozmak (yemek, içmek, cinsel ilişki gibi bir fiille),
- Orucun önemine yönelik bir ihmal ve saygısızlık göstermek.
Eğer kişi bu durumu kendi iradesiyle yapmışsa, bu durumda kefaret ödemesi gerekir. Ancak hastalık, yolculuk, bayılma gibi meşru mazeretlerden dolayı oruç bozulursa, sadece kaza gerekir ve kefaret gerekmez.
3. Oruç Kefareti Nasıl Yerine Getirilir?
Kefaretin yerine getirilmesi için üç seçenek vardır ve kişi bunlardan birini seçmelidir. Bu seçenekler arasında öncelik sırası bulunmaktadır:
- Aralıksız İki Ay Oruç Tutmak:
- Kefaretin birinci ve en yaygın şekli, aralıksız 60 gün oruç tutmaktır. Bu oruçlar birbirini takip eden günlerde tutulmalıdır ve bu sürenin bir kısmında Ramazan veya bayram günleri gibi oruç tutulması yasak olan günler varsa, bu günlerin dışında 60 gün aralıksız şekilde tutulması gerekmektedir.
- Kişi herhangi bir sebeple aralıksız tutulan bu oruçlara ara verirse, yeniden başlamak zorundadır.
- Bir Köle Azat Etmek:
- Oruç kefaretinin bir diğer şekli, bir köle azat etmektir. Ancak günümüzde kölelik uygulaması olmadığı için bu kefaret şekli fiilen uygulanamamaktadır. Bu hüküm, İslam’ın ilk dönemlerinde köleliğin yaygın olduğu dönemde önemli bir kefaret türüydü ve insanların köleleri azat etmeleri teşvik edilmiştir.
- Altmış Yoksulu Doyurmak:
- Eğer kişi aralıksız iki ay oruç tutamayacak durumda ise (örneğin sağlık sorunları nedeniyle), altmış yoksulu doyurmalıdır. Bu, her yoksul için bir öğün yemek vermek ya da her birine bir fidye miktarı kadar gıda yardımı yapmak anlamına gelir.
4. Hangi Durumlarda Kefaret Gerekmez?
Kefaretin geçerli olmadığı durumlar arasında, orucun istemeden veya zorunlu sebeplerle bozulması yer alır. Örneğin:
- Hastalık veya sağlık durumu nedeniyle orucu bozmak zorunda kalmak,
- Yolculuk sırasında orucu bozmak,
- Cinsel ilişki ya da yeme içme durumları dışında herhangi bir nedenle orucun kazaya kalması.
Bu durumlarda sadece bozulan oruç kaza edilmelidir, kefaret gerekmez.
5. Oruç Kefaretinin Manevi Anlamı
Oruç kefareti, kişinin bilerek işlediği bir hatayı telafi etmek için büyük bir çaba göstermesi gerektiğini ifade eder. Kefaret, Allah’a karşı sorumluluk duygusunun bir göstergesi olarak, işlenen günahın telafisi amacıyla yapılan ciddi bir fedakarlığı ifade eder. Bu durum, kişinin hatasından ders almasını ve pişmanlık duymasını teşvik eder.
Kefaretin sosyal yönü de önemlidir; altmış yoksulu doyurmak, toplumdaki zayıf ve muhtaçlara karşı sorumluluk duygusunu güçlendirir ve toplumsal dayanışmayı teşvik eder.
Sonuç
Oruç kefareti, oruç tutmanın önemine ve bu ibadete karşı saygılı olunması gerektiğine işaret eden önemli bir uygulamadır. Ramazan ayında kasıtlı olarak oruç bozan bir Müslümanın bu kefareti yerine getirmesi, hem bu hatanın Allah katında telafisi hem de kişi için bir arınma vesilesi olarak değerlendirilir. Bu nedenle kefaret, sadece bir ibadet değil, aynı zamanda kişinin pişmanlık ve samimiyetle tövbe etmesi ve hatasından ders alması için bir fırsattır.
BENZER KONULAR:
- Ahirette Mahremler ile evlilik
- Hz. Ali neden çok evlilik yaptı ?
- Cennette evlilik olur mu ?
- Peygamber efendimizin çok evlilik yapmasının nedenleri nelerdir?
- Peygamber efendimiz evlilik için ne demiş?
- Tümünü görüntüle.
- Dua, Zikir ve Salâvat Getirmenin Fazileti ve Adabı
- Allahümmağfirli Verhamni Vehdini Verzukni Duasının Anlamı ve Faziletiyle İlgili Hadis
- İstiska Duası ve namazı
- Sübhaneke Duasını yanlış okumak namazı bozar mı?
- Ferec Duası anlamı ve fazileti nedir? Ne zaman okunur?
- Tümünü görüntüle.
Answers ( 2 )
İslam’da oruç kefareti, Ramazan ayında oruç tutmakla yükümlü bir kişinin oruç tutamayacak bir duruma düşmesi veya orucunu kasten bozması durumunda ödemesi gereken bir tür kefarettir. Kefaret, orucun yerine getirilmesi için yapılan bir tür telafi edici ibadettir.
Oruç Kefareti Ne Zaman Gerekir?
Kasten Oruç Bozma: Eğer bir kişi, Ramazan ayında orucunu kasten bozar (yemek yemek, içmek, cinsel ilişkiye girmek vb.) ve bu durumun özrü yoksa, kefaret gerekir.
Kasten Yapılmayan Durumlar: Eğer oruç, özürlü bir durumdan dolayı (örneğin, hastalık, gebelik, emzirme gibi) bozulursa, kefaret gerekmez, ancak orucun kaza edilmesi gerekir.
Oruç Kefareti Nasıl Ödenir? Oruç kefareti, genellikle iki şekilde ödenir:
İki Ay Süresince Oruç Tutmak: Oruç kefareti ödemek için, kişi peş peşe iki ay oruç tutmalıdır. Bu, zor bir durumdur ve kişinin sağlık durumu uygun olmalı.
Yoksula İki Öğün Yemek Vermek: Eğer oruç tutmak imkansızsa, kişi bir fakire her gün iki öğün yemek vererek kefaretini ödeyebilir.
Oruç Kefareti Hakkında Diğer Hususlar:
Kefaret ödemek, kişinin yalnızca orucu kasten bozan veya orucu tutamayacak duruma düşen bir durumda olanlar için geçerlidir.
Kefaret, Ramazan ayında orucu bozmanın bilerek ve isteyerek yapıldığında uygulanır; kazara yapılan bir hatadan dolayı kefaret gerekmez.
İslam’da oruç kefareti, Ramazan orucu veya diğer farz oruçların kasten bozulması durumunda yapılması gereken tazminatı ifade eder. Oruç kefareti, İslam hukukunda (fıkıh) çok net şekilde düzenlenmiştir ve kişinin sorumluluğunu yerine getirmesi için çeşitli yollar sunar. İşte detaylı bilgiler:
1. Kefaretin Tanımı
Kefaret, bir günahın veya farz ibadetin kasten ihlali durumunda, Allah’ın rızasını kazanmak için yerine getirilmesi gereken dini tazminattır. Oruç için kefaret, genellikle Ramazan ayında kasten orucu bozmak veya ceza gerektiren bir orucu tutmamaktır.
2. Kefaret Gerektiren Durumlar
Oruç kefareti gerektiren durumlar şunlardır:
Ramazan orucunu kasten bozmak (ör. yemek, içmek, cinsel ilişki)
Oruçlu iken bilerek haram davranışlarda bulunmak (bazı fıkıh mezheplerine göre)
Nafile oruçların önemli bir bağlamda ihlali, fakat bu durum daha çok fidye ile telafi edilir, kefaret zorunlu olmayabilir.
Unutulmamalıdır ki, kazara orucun bozulması (ör. unutup yemek yemek) kefaret gerektirmez, sadece o günün orucunu kaza etmek yeterlidir.
3. Kefaret Çeşitleri
İslam fıkhında oruç kefareti, niyetin ihlali ve günahın ağırlığına göre değişir:
a) Fidye (Fidye-i Açlık) – Fidye
Orucun kasten bozulması, ancak kişi açlığı kaldıracak kadar yiyip içmekle orucu bozmuşsa.
Yapılması gereken: Fakir bir kişiye bir günlük normal yemek vermek veya onun yerine para vermek (fitre gibi)
Genellikle yeme içme üzerinden hesaplanır.
b) Özgürlüğün Kefareti – Köle Azat Etmek
Klasik İslam fıkhına göre, Ramazan orucunu kasten bozan kişi önce bir köleyi özgür bırakmalı.
Eğer bu mümkün değilse, diğer kefaret yollarına yönelir.
Günümüzde çoğu Müslüman toplumda bu, parasal fidye ile telafi edilir.
c) Oruç Tutmak – İki Ay Ardı Ardına Oruç
En yaygın kefaret yöntemi:
Kasten bozulan bir orucun kefareti olarak 60 gün (iki ay ardışık) oruç tutmak gerekir.
Eğer kişi sağlık veya başka engeller nedeniyle bunu yapamazsa fidye ödenir.
4. Kefaretin Hesaplanması
Kendi kazancı ile yapmak gerekir, başkasının hakkı ile değil.
60 gün aralıksız oruç mümkün değilse, günlük fidye ile ödeme yapılabilir.
Fidye miktarı, bir yoksulu doyuracak yemek miktarı üzerinden hesaplanır (günümüzde ortalama 40-50 TL civarıdır, ülke ve şartlara göre değişir).
5. Önemli Noktalar
Niyet: Kefaretin geçerli olabilmesi için kişinin niyetle ve samimi olarak kefareti yapması gerekir.
Sağlık: Oruç tutamayacak kadar hasta veya yaşlı kişiler için fidye yeterlidir.
Zorunlu kefaret: Ramazan orucunu kasten bozan kişi, sadece kaza değil, kefaret de yapmakla yükümlüdür.
Kazara ihlal: Kişi orucu kazara bozarsa sadece kaza yeterlidir, kefaret gerekmez.
Özet
Durum Gereken
Kasten orucu bozmak 60 gün ardışık oruç veya fidye (60 fakiri doyuracak yemek)
Kaza ile bozmak (unutmak, bilmeden yemek) Sadece o günün orucunu kaza etmek
Sağlık/yaşlılık nedeniyle tutamamak Fidye ile ödeme
Köle azat edilebiliyorsa (klasik) Öncelikle köleyi özgür bırakmak, yoksa fidye