SORU: Kur’an-ı Kerim’de yedi (seb’a) lafzının niçin tekrarladığını, bu lafzın geçtiği yerlere de işaret ederek açıklamanızı rica ediyorum. Böylece yedi sayısının Kur’an’da çokça geçmesinin hikmetini anlamış olacağız.

CEVAP: Bütün insanların kendi dillerinde, konuşmalarında ve ifade tarzlarında devamlı kullandıkları ve alışkın oldukları bir takım deyimler ve kavramlar vardır. Bu kavramların nerelerde ve hangi konularda kullanılmaları meşhur olmuşsa ona göre kendi aralarında ortaya çıkan özel bir anlamı oluşur. Arabların arasında da çok eskiden beri yedi rakamı ve onun katlan, çokluğa delalet etmesi için fazlasıyla kullanılmıştır. Rakamlar dikkat çekici bir noktaya ulaştığı zaman düşünceyi harakete geçirir. Arablar, tabiatla ve çevreyle ya da hayatın muhtelif şartlarıyle ilgili sebeblerden dolayı genellikle bu rakamı tercih ediyorlardı. Kur’an-ı Kerim apaçık Arabça bir kitaptır. Arabların en saf olanlarına inmiştir. Bu sebeble onların üsluplarına uygun olması ve anlayabilmeleri, icabet edebilmeleri veya uyarıldıktan sonra da inanmadıklan zaman mazeret yollarının kesilmesi için onların akıllarının kavrayacağı seviyede hitap etmesi hikmetin ve haklarında verilecek kesin hükmün bir gereğidir.

Kur’an-ı Kerim’in yedi rakamını kullanırken Arabların kullanımını gözetmesi, çeşitli durumlara göre farklılıklar olmasıyla beraber çokluğa delalet etmesi sebebiyle bu rakamı çokça zikretmesi bu uyumun bir parçasıdır. Aşağıdaki ayetlerde bunun örnekleri bulunmaktadır: Meselâ Kur’an bize göklerin yedi kat olduğunu bildirmektedir:

Sonra O, semaya yöneldi, onu yedi kat olarak yaratıp düzenledi. (Bakara/29)

Andolsun biz, sizin üstünüzde yedi tabaka yarattık. Biz yaratmaktan habersiz değiliz. (Mü’minun/17)

Allah Teâlâ yerin (arzın) da yedi kat olduğunu zikretmiş ve şöyle buyurmuştur:

Allah yedi kat göğü, yerden de bir o kadarını yaratandır. (Talak/12) Korkunç cehennemin “yedi kapısı”nm olduğunu bize bildirmektedir:

Cehennemin yedi kapısı vardır. Onlardan her kapı için birer grup ayrılmıştır. (Hicr/44)

Fatiha sûresi az ayetle çok manaya delaletin bir Örneği olduğu, hatta bu yüzden kendisine “Ümmü’l-Kitab” (kitabın anası) denildiği halde, yedi âyet olarak gönderilmiştir.

Andolsun ki, biz sana tekrarlanan yedi ayeti ve yüce Kur’an’ı verdik. (Hicr/87)

Kur’an-ı Kerim bir şeyin çokluğunu ifade ederken de yedi lafzını kullanmıştır. Meselâ ilahi nimetlerden ve bitmez tükenmez rabbani âyetlerden söz ederken şöyle demektedir:

Şayet yeryüzündeki ağaçlar kalem, denizler de mürekkep olsaydı, arkasından yedi deniz daha ilave edilseydi, yine de Allah’ın sözleri bitmezdi. Şüphe yok ki Allah mutlak galip ve hikmet sahibidir. (Lokman/27)

Bu sayının katlan Allah yolunda hayır yapmanın ve onun büyük karşılığının bir örneği olarak verilir:

Allah yolunda mallarını harcayanların örneği, yedi başak bitiren bir dane gibidir ki, her başakta yüz dane vardır (yani yediyüz dane). Allah dilediğine kat kat fazlasını verir. Allah’ın lütfü geniştir, O herşeyi bilir. (Bakara/261)

Azabın en şiddetli çeşidi de bu sayının katlarıyla tasvir edilir:

Onu yakalayın da, (ellerini boynuna) bağlayın; sonra alevli ateşe atın onu! Sonra da onu yetmiş arşın uzunluğunda bir zincir içinde oraya sokun! (Hakka/30-32)

Musa (a.s), rabbiyle sözleştiği yere birlikte gitmeleri için kavminden bir heyet seçtiği zaman yetmiş kişi seçmişti:

Musa tayin ettiğimiz vakitte kavminden yetmiş adam seçti. (A’raf/155)

Kur’an-ı Kerim bu sayının katlarını mutlak bir çokluğu ifade etmek için de kullanmıştır. Mesela Allah Teâlâ Peygamberine şöyle demektedir:

Ey Muhammedi Onlar için ister af dile, ister dileme; onlar için yetmiş kez af dilesen de Allah onları asla affetmeyecek. (Tev-be/80)

Bu kadar sınırlı bir yerde bu konuda söyleyebileceklerimiz bu kadardır.

• Kur’an-ı Kerim’in Geliş ve Nüzul Şekilleri
• Kur’an’da olduğu iddia edilen çelişkilere nasıl cevap verilebilir?
• Kur’an’da akıl kavramı
• Kur’an-ı Kerim’de Adı Geçen Melekler Hangileridir?
• Kur’an-ı Kerim’in evrensel olması ne demektir
• Tümünü görüntüle.