Share
İslamda kar oranı
Question
Helal Olan Kar Yüzdesi
SORU: Birçok insan eşyalarını çok fahiş bir kârla satmaktadırlar. Dinen mubah olan kâr nisbeti ne kadardır, bunu açıklar mısınız?
CEVAP: Kur’an-ı Kerim buyuruyor ki: Allah alım-satımı helal kıldı.
Alım ve satım ticaretin esasıdırlar. Bazı hadis-i şeriflerde rızkın onda dokuzunun ticarette olduğu bildirilmiştir.
Ticaretten kasıt da kâr sağlamaktır. İslâm, insanları ticaretle kâr sağlamaktan menetme^, alıkoymaz. Aksi takdirde kimse ticaret yapmazdı. Ticaret yapanlar kalmazsa, insanların işlerini yürütenler de kalmayacaktır. Ancak din fahiş kâr sağlamayı yasaklıyor. Çünkü o bir nevi sömürü ve zulümdür. Denilmiştir ki helal olan kâr payı sermayenin yani mal bedelinin altıda biridir. Bazı görüşlere göre ise sermayenin üçte biri kadardır. Bazı fakihlere göre ise, kati ve kesin bir kâr payı söz konusu değildir.
Ancak piyasa şartlannı bilmeyen birisini kandırmanın günah olduğu ve böylesi alım-s atımlardan dinin bizi nehyettiği açıktır. Peygamber efendimiz (s.a) buyuruyorlar ki:
Her hangi bir müslüman piyasa şartlarını bilmeyen bir müslünıa-nı alış-verişte kandırırsa şüphesiz ki günah kazanmış olur.
Başka bir hadis-i şerifte de şöyle buyurulmuştur:
Piyasa şartlarını bilmeyen birisini kandırmak, fahiş bir kârla ona mal satmak ribadır.
Yine bir malı almak zorunda olan birisine de fahiş bir kârla mal satmak dinen caiz değildir.
Böylesi durumlarda veliyyül enir (yetkililer) mu’tedil bir kâr nisbeti belirlemelidir. Bilhassa insanların devamlı muhtaç oldukları bazı zaruri maddelerin fiyatlarına bir sınır koymalıdırlar.
Benzeri konular:
Answer ( 1 )
İslam’da kar oranı, ticaret ve finansal işlemlerle ilgili olarak bazı temel prensiplere dayanmaktadır. İslam’da kar elde etmek caizdir ancak bu karın nasıl elde edildiği ve ne kadar olacağı belirli şartlara tabidir. Helal olan kar oranı ve ticaretin İslam’a uygunluğu ile ilgili birkaç önemli kural bulunmaktadır:
1. Faiz (Riba) Yasaktır
İslam, faizli işlemleri kesinlikle yasaklar. Bu nedenle, faizli kredi ya da borçlanma yöntemlerinden elde edilen karlar helal değildir. Bir kişi veya kurum, başkalarına faizli borçlar vererek kar elde edemez.
2. Adil Ticaret ve Şeffaflık
Kar elde etmek, İslam’da helaldir ancak bu karın adil bir şekilde ve şeffaf bir ticaretle sağlanması gerekmektedir. Haksız kazanç, aldatma, yanıltma ve gizli şartlar gibi uygulamalar haram kabul edilir.
3. Kar Oranı ile İlgili Bir Sınırlama Var Mı?
İslam’da kar oranı ile ilgili kesin bir sınır yoktur. Ancak İslam ticaretinde, karın abartılı olmaması ve tarafların rızasıyla yapılması beklenir. İslam hukukunda “fahiş kar” yani aşırı kâr oranları genellikle hoş karşılanmaz. Birçok İslam alimi, kar oranının makul ve dengeleyici olması gerektiğini belirtir.
Bununla birlikte, uygulamada çok yüksek kar oranlarının adil olup olmadığı, pazarlık ve ticaretin içeriğine göre değişebilir. Örneğin, ticari bir malın fiyatının %100 ya da %200 gibi aşırı bir oranda artırılması, bir tarafta haksız kazanç elde ediliyorsa helal kabul edilmeyebilir.
4. Risk Paylaşımı (Mudarabah ve Musharakah)
İslam finans sisteminde, tarafların birbirlerine faiz vermek yerine, ticaretin risklerini ve kazançlarını paylaşmaları beklenir. Mudarabah (bir kişi sermaye koyar, diğeri emek) ve Musharakah (her iki taraf da sermaye koyar ve kar/zarar paylaşılır) gibi finansal sözleşmelerde kar oranları, her iki tarafın yaptığı katkılara göre belirlenir. Bu tür sözleşmelerde kar oranları önceden belirlenebilir, ancak her iki taraf da anlaşmaya vararak belirledikleri oranda pay alır.
5. Dürüstlük ve Ahlak
İslam ticaretinin temelinde dürüstlük, adalet ve ahlaki değerler yatar. Kar elde etmek, hileli işlemler ya da insanları yanıltarak yapılmamalıdır. Ayrıca, gereksiz lüks ve israfı teşvik eden veya diğer insanları zor durumda bırakacak ticaret yöntemlerinden kaçınılmalıdır.
6. Ürün ve Hizmetin Helal Olması
İslam’da kar elde edilmesi helal olan bir mal veya hizmet üzerinden yapılmalıdır. Yani, alkol, domuz eti, kumar gibi haram ürünlerle yapılan ticaretle elde edilen kar, helal kabul edilmez.
Sonuç olarak:
Helal kar oranı, yapılan işin dürüstlüğüne, tarafların rızasına, ürünün helalliğine ve riskin adil bir şekilde paylaşılmasına bağlıdır. İslam’da faizsiz, adil ve ahlaki ticaretin teşvik edilmesi, karın ne kadar olacağı konusunda da dikkat edilmesi gereken önemli bir ilkedir. Aşırı kar ve haksız kazanç, İslam’ın ticaret anlayışına aykırıdır.